FOTO: Betogers in São Paulo vragen de afzetting van de president
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Gesjoemel met vaccincontract brengt Brazilianen massaal op straat tegen president Bolsonaro: wat is er aan de hand?

Tienduizenden Brazilianen zijn dit weekend op straat gekomen om te protesteren tegen president Jair Bolsonaro. De aanleiding is een schandaal rond gesjoemel met vaccincontracten. Wat is er precies aan de hand en komt Bolsonaro nu echt in nauwe schoentjes?

Correspondente Nina Jurna vertelt over de situatie in Brazilië in "De ochtend". Beluister hieronder dat gesprek:

AFP or licensors

Wat is er dit weekend gebeurd?

De Brazilianen hebben een bewogen weekend achter de rug. In meer dan 40 steden over het hele land zijn tienduizenden betogers op straat gekomen tegen de president. "Het was echt massaal, onder meer hier in Rio de Janeiro", vertelt correspondent Nina Jurna in "De ochtend" op Radio 1. "Ook afgelopen weekend was er al protest, maar dit weekend was het groter."

Tijdens de manifestaties waren t-shirts en rode vlaggen van vakbonden en sociale bewegingen te zien, maar vele betogers zwaaiden ook met de Braziliaanse vlag in een poging om het nationale symbool te heroveren op de aanhangers van de radicaal-rechtse president. Veel demonstranten droegen mondmaskers met "Fora Bolsonaro" oftewel "Bolsonaro buiten".

Het is lang niet de eerste keer dat er gedemonstreerd wordt tegen president Bolsonaro en diens omstreden coronabeleid. Het land is -net als de rest van Zuid-Amerika- zwaar getroffen door de pandemie. Meer dan 500.000 mensen zijn al overleden. Tegenstanders verwijten Bolsonaro dat hij het virus steevast heeft geminimaliseerd.

Bekijk een video van de protesten van afgelopen weekend:

Videospeler inladen...

Waarom laait het protest nu op?

Dat het protest nu groeit, heeft alles te maken met een schandaal rond een vaccincontract. Het Braziliaanse Hooggerechtshof heeft vrijdag groen licht gegeven om een onderzoek te starten tegen Bolsonaro wegens corruptie. "De president zou geweten hebben dat er met facturen voor 20 miljoen vaccins uit India is gesjoemeld en dat mensen daarop verdienden door te overfactureren", zegt Jurna.

Het gaat meer specifiek over Covaxin, een nieuw coronavaccin dat in India is ontwikkeld, en waarvoor een contract is gesloten ter waarde van 270 miljoen euro. Een ambtenaar van het Braziliaanse ministerie van Volksgezondheid trok aan de alarmbel nadat hij naar eigen zeggen "onder grote druk" was gezet om een contract te ondertekenen waarin de prijs per dosis veel hoger lag dan gemiddeld. Bovendien zou het contract erg snel ondertekend zijn, nog voor het vaccin officieel was goedgekeurd door Brazilië. 

De president zou geweten hebben dat er met facturen voor 20 miljoen vaccins uit India gesjoemeld is

Correspondente in Brazilië Nina Jurna

De kwestie wordt intussen al onderzocht in een onderzoekscommissie in het Braziliaanse Congres. "Een parlementslid heeft daar onder ede verklaard dat hij naar Bolsonaro is gestapt met bewijzen nadat hij het gesjoemel ontdekt had. Bolsonaro gaf aan dat hij het zou laten onderzoeken, maar vervolgens is er niets gebeurd. Wat precies zijn rol is in de zaak, wordt nu onderzocht", zegt Jurna. Als hij op de hoogte was maar geen actie heeft ondernomen, riskeert Bolsonaro vervolgd te worden.

De president ontkent de beschuldigingen en zegt dat hij geen weet heeft van corruptie. Hij zei eind juni ook aan journalisten dat hij niet op de hoogte kan zijn van alles wat er binnen ministeries gebeurt.

Protest in São Paulo
AFP or licensors

Hoe gaat het eigenlijk met de vaccinatiecampagne?

Het bewuste vaccincontract is intussen opgeschort, voor er effectief dosissen geleverd zijn. Dat is een tegenslag voor de Braziliaanse vaccinatiecampagne, die al erg moeizaam verloopt. Dat president Bolsonaro, die vorig jaar zelf corona opliep, zich al meermaals sceptisch heeft uitgelaten over de vaccinaties, helpt daarbij niet.

"Het feit is dat Brazilië veel te weinig vaccins heeft", zegt Jurna. "Op dit moment is nog maar 11 procent van de bevolking volledig gevaccineerd. Er waren lang ook maar twee keuzes: AstraZeneca of Coronavac, een Chinees vaccin dat in Brazilië geproduceerd wordt." 

Eind april zijn de eerste dosissen van het Pfizer-vaccin aangekomen in Brazilië. Pas in maart is daarvoor een eerste contract afgesloten, intussen zijn er 200 miljoen dosissen besteld. "Dat wordt Bolsonaro ook aangewreven, want Pfizer heeft meerdere keren vaccins aangeboden, maar hij heeft de boot afgehouden. Had dat misschien te maken met de deal met India? Dat zal bekeken worden."

Wat nu voor Bolsonaro?

Brengt dit schandaal Bolsonaro echt in nauwe schoentjes? "De kans dat het tot een afzetting komt lijkt me klein", zegt Nina Jurna. "Bolsonaro heeft in beide kamers van het parlement een sterke steun en een meerderheid van de stemmen."

De kans dat het tot een afzetting komt lijkt me klein

Correspondente in Brazilië Nina Jurna

Maar zijn populariteit bij het volk is wel stevig gedaald. "Ik denk dat het wachten is op de verkiezingen van oktober volgend jaar. Als die nu zouden plaatsvinden, is de kans klein dat hij wint. Met ex-president Lula da Silva heeft hij ook een geduchte tegenstander."

"Ook bestaat de kans dat Bolsonaro uiteindelijk vervolgd wordt in het onderzoek dat nu loopt en dat hij een gevangenisstraf krijgt. Dan zou hij niet kunnen meedoen aan de verkiezingen. Maar dat is echt koffiedik kijken."

Meest gelezen