Paulina Lenting-Smulders

Nederlands Planbureau waarschuwt: landbouw dreigt op sommige plaatsen onmogelijk te worden

Als Nederland zijn stikstofemissies wil terugdringen, dan zal het dat op een gedetailleerde manier moeten doen die verschilt van regio tot regio. Eén norm voor het hele land dreigt landbouw zo goed als onmogelijk te maken in de provincies Gelderland, Overijssel en Brabant. Daarvoor waarschuwt het Nederlands Planbureau voor Leefmilieu vandaag.

Nederland heeft nog geen nieuwe regering. Maar welke coalitie er ook aan zet komt, zeker is dat ze het bijzonder gevoelige stikstofdossier op het bord krijgt. De vorige regering ging al over tot scherpe maatregelen om de stikstofuitstoot terug te dringen. De maximumsnelheid op de autosnelwegen werd overdag bijvoorbeeld teruggebracht naar 100 km/u en heel wat bouwprojecten stonden plots op de helling. De Nederlandse landbouw, in 2018 nog goed voor 46 procent van alle stikstof die neersloeg op Nederlandse bodem, bevindt zich middenin de discussie. 

Het Nederlandse stikstofdossier leidde ook tot een nieuwe wet. Die stikstofwet moet er tegen 2035 voor zorgen dat 74 procent van alle stikstofneerslag in kwetsbaar natuurgebied onder de norm ligt. Die wetenschappelijke normen zijn grenswaarden die in elk type natuurgebied anders liggen. Ze bepalen het aantal kilogram stikstof dat er per hectare mag neerslaan zonder dat de natuur achteruit dreigt te gaan.

Maar Nederland zal voorzichtig te werk moeten gaan, waarschuwt het Nederlands Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) nu. Dat Planbureau onderzoekt én adviseert het Nederlandse beleid. Het PBL waarschuwt de volgende regering dat het de landbouw in sommige provincies dreigt dood te knijpen als het zonder meer vasthoudt aan de 74 procent-doelstelling. Vooral gebieden met hoge stikstofconcentraties lopen een hoog risico.

“Door de oogharen heen tekent zich een eindbeeld af waarin open vormen van veehouderij en akkerbouw in met name de stikstofgevoelige provincies Gelderland, Brabant en Overijssel ruimtelijk gezien een sluitpost zijn. Oók wanneer deze landbouwsectoren biologisch, kringloop, natuurinclusief of hoogtechnologisch van aard zijn”, klinkt het in het rapport. Lees: zelfs biolandbouw dreigt onmogelijk te worden als in die provincies dezelfde stikstofnormen zouden gelden als in de rest van Nederland.

Boerenprotest

Dat is een gevoelige boodschap in een land waar de boeren al langer heftig protesteren tegen het stikstofbeleid. Velen vinden de opgelegde reducties onhaalbaar en de steunmaatregelen van de regering (die bijvoorbeeld 450 miljoen euro heeft uitgetrokken om varkensbedrijven op te kopen) ontoereikend. Woensdag staat er weer een nieuwe betoging op het programma in Den Haag, deze keer door de actiegroepen Agractie en Farmers Defence Force (FDF).

Op 17 november vorig jaar protesteerde de Farmers Defence Force in Den Haag. Woensdag staat er een nieuwe betoging op het programma.
No usage in the Netherlands

In zijn rapport stelt het PBL de volgende Nederlandse regering dan ook voor om zich niet blind te staren op strenge normen, maar per regio te bekijken waar in bredere zin natuurwinst te halen valt. Dat in “het belang van het draagvlak voor een (mogelijk verregaande) beleidsaanpak”. Die natuurwinst hoeft zich niet te beperken tot stikstofreductie. Ook nieuw natuurgebied realiseren, of verdroging tegengaan, kan de kwaliteit van de natuur al vooruit helpen in gebieden waar veel stikstof neervalt, argumenteert het PBL.

Vroeg of laat ook op ons bord

Is het niet vreemd dat een Planbureau, dat toch neutraal zou moeten adviseren, zo’n forse waarschuwing geeft? Begeeft het zich nu niet op het terrein van de toekomstige ministers? 

“Dit lag in de lijn der verwachtingen”, zegt energiespecialist Remco de Boer. Hij presenteert de podcast Studio Energie en werkt aan een boek waarin hij terugblikt op het Nederlandse energie- en klimaatbeleid van de voorbije twintig jaar. “Het is gebruikelijk dat belangenorganisaties, planbureaus en denktanks zulke waarschuwingen geven als er een nieuw kabinet aankomt. Het is ook de taak van het Planbureau voor Leefmilieu om het kabinet gevraagd én ongevraagd te adviseren.”

“Nu, ik volg het stikstofdossier niet van nabij op, maar ik heb de afgelopen jaren gezien dat het PBL het beleid een bepaalde kant op wil sturen. Het stelt het glas al eens sneller voor als halfleeg dan halfvol, en maant de politiek aan tot sneller ingrijpen. Maar of dat altijd tot beter beleid leidt?”

Wat er ook komt van het advies van het PBL, en in hoeverre de volgende Nederlandse regering dat zal volgen, zeker is dat de Vlaamse boeren het met argusogen zullen volgen. Ook Vlaanderen kampt immers met een teveel aan stikstof in de bodem. De keuzes die Nederland nu maakt, zullen vroeg of laat ook op het bord van onze ministers belanden.

Meest gelezen