Twee volwassen chimpansee-mannetjes patrouilleren in hun territorium in het Loango Nationaal Park in Gabon.
LCP, Lara M. Southern

Voor het eerst dodelijke aanvallen door chimpansees op gorilla's waargenomen

Een Duits onderzoeksteam heeft voor het eerst dodelijke aanvallen door chimpansees op gorilla's waargenomen. De wetenschappers gaan nu onderzoeken of het gedrag veroorzaakt wordt door competitie voor voedsel of door de achteruitgang van de productiviteit van het regenwoud door de klimaatverandering. 

Chimpansees komen vrij algemeen voor in Oost- en Centraal-Afrika en in sommige gebieden leven ze samen met gorilla's, zoals in het Loango Nationaal Park in Gabon. 

In dat park is sinds 2005 ook het Loango Chimpanzee Project (LCP) gevestigd dat onder leiding staat van twee van de auteurs van de studie over de aanvallen, primatoloog Tobias Deschner van het Max-Planck-Institut für evolutionäre Anthropologie in Leipzig en Simone Pika, een cognitieve biologe aan de Universität Osnabrück. 

In Loango observeren en analyseren de onderzoekers het gedrag van zo'n 45 chimpansees, waarbij de nadruk ligt op de samenstelling van de groepen, de sociale verhoudingen, de interacties met naburige groepen, het jachtgedrag, het gebruik van werktuigen en de communicatieve vaardigheden van de chimpansees. 

"Tot nu werden de interacties tussen chimpansees en gorilla's altijd beschouwd als tamelijk ontspannen", zei Simone Pika. "We hebben regelmatig kunnen waarnemen dat de twee soorten vredig met elkaar omgingen terwijl ze naar eten zochten in bomen. Onze collega's uit Congo waren zelfs getuige van speelse interacties tussen de twee soorten mensapen."

Het is bekend dat chimpansees en gorilla's wel vaker soortgenoten doden, meestal bij gevechten tussen verschillende groepen, maar dodelijke ontmoetingen tussen chimpansees en gorilla's waren nog nooit eerder gedocumenteerd. 

"Onze waarnemingen leveren het eerste bewijs voor het feit dat de aanwezigheid van chimpansees een dodelijke impact kan hebben op gorilla's", zei Tobias Deschner. "We willen nu de factoren onderzoeken die aan de basis liggen van deze verrassend agressieve interacties."  

Een westelijke laaglandgorilla (Gorilla gorilla gorilla) in het woud in Congo.
Pierre Fidenci/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5

Borstslagen

Wat is er precies gebeurd? Lara M. Southern, doctoraatsstudent aan de Universität Osnabrück, onderzoeker aan het Max-Planck-Institut en de eerste auteur van de studie, herinnert zich de eerste waarneming in 2019 nog: "Eerst merkten we enkel geschreeuw van chimpansees op en we dachten dat we een typische ontmoeting observeerden tussen individuen van naburige chimpansee-gemeenschappen. Maar toen hoorden we borstslagen, gedrag dat kenmerkend is voor gorilla's, en we beseften dat de chimpansees een groep van vijf gorilla's waren tegengekomen."

In de twee ontmoetingen, die respectievelijk 52 en 79 minuten duurden, vormden de chimpansees coalities - iets wat de mannetjes ook doen als ze patrouilleren langs hun territorium of binnendringen in het gebied van een naburige groep -  en vielen ze de gorilla's aan. 

De twee zilverruggen - dominante mannetjes - van de twee groepen en de volwassen gorilla-vrouwtjes verdedigden zichzelf en hun kleintjes. De zilverruggen en verschillende vrouwtjes konden ontsnappen, maar twee jonge gorilla's raakten gescheiden van hun moeders en werden gedood door de chimpansees. 

De auteurs schuiven verschillende verklaringen naar voren voor het geweld tussen de soorten, waaronder competitie voor voedsel. "Het zou kunnen dat het delen van voedselbronnen door chimpansees, gorilla's en bosolifanten leidt tot toegenomen competitie en soms zelfs tot dodelijke interacties tussen de twee soorten mensapen", zei Deschner. 

De toegenomen competitie voor voedsel kan ook veroorzaakt worden door het meer recente fenomeen van de klimaatverandering en de instorting van de hoeveelheid beschikbaar fruit, iets wat is vastgesteld in andere tropische wouden in Gabon.

"We beginnen nog maar net iets te begrijpen van de effecten van competitie op de interacties tussen de twee soorten mensapen in Loango", zei Pika. "Onze studie toont aan dat er nog veel onderzocht en ontdekt moet worden over onze naaste levende verwanten, en dat het Loango Nationaal Park met zijn unieke mozaïek-habitat een uitzonderlijke plaats is om dat te doen." 

De studie van Southern, Deschner en Pika is gepubliceerd in Scientific Reports van Nature. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van de Max-Planck-Gesellschaft.   

Een video met uitleg over het Loango Chimpanzee Project (Engels)

Een volwassen chimpansee-mannetje houdt de omgeving in het oog in het Loango Nationaal Park.
LCP, Tobias Deschner

Meest gelezen