Jason Wells

Unesco schrapt Liverpool van werelderfgoedlijst: "Bouwplannen brengen schade toe"

De historische haven van Liverpool is in gevaar door allerlei nieuwe bouwplannen, zegt de Unesco. Daarom verdwijnt Liverpool van de werelderfgoedlijst. Het is nog maar de derde keer dat zoiets gebeurt. In Liverpool is er weinig begrip. De Unesco is voor twee weken bijeen in China. Zondag valt daar ook een beslissing over nieuw Belgisch werelderfgoed, met name Wortel-Kolonie.

Liverpool is behalve de bakermat van de Beatles ook een belangrijke haven met een bewogen geschiedenis. Vanuit Liverpool vertrokken gelukszoekers naar de nieuwe wereld. Vooral de "Three Graces" zijn beroemde gebouwen aan de waterkant: de Royal Liver Building, de Cunard Building en de Port of Liverpool Building, allemaal uit het begin van de 20e eeuw. Het havenerfgoed werd gerestaureerd en het unieke patrimonium kwam in 2004 op de Unesco-werelderfgoedlijst. Maar nu wordt het geschrapt.

Jason Wells

Hoogbouwprojecten en plannen voor een nieuw voetbalstadion voor de club Everton in Liverpool kunnen het erfgoed onherstelbare schade toebrengen, is het oordeel van de Unesco-werelderfgoedcommissie. Sinds 2012 stond Liverpool daarom op de lijst van bedreigd werelderfgoed, en nu heeft de Unesco beslist om de stad helemaal van de lijst te verwijderen. Dat is hoogst uitzonderlijk.

Liverpool reageert teleurgesteld. Joanne Anderson, de burgemeester van de Britse stad, dreigt ermee om beroep aan te tekenen tegen de beslissing. Volgens beleidsmakers zijn de nieuwe projecten net nodig om het oude patrimonium te kunnen behouden. De beslissing is genomen aan de andere kant van de wereld, zonder de toestand ter plekke te kennen, is ook te horen in Liverpool.

Het werelderfgoedcomité van de Unesco houdt op dit moment een vergadering van twee weken in China. 13 leden stemden voor de "declassering" van Liverpool, 5 tegen. Daarmee was de nodige tweederdemeerderheid bereikt.

Derde schrapping

Het is nog maar de derde keer dat een plaats van de werelderfgoedlijst wordt verwijderd, sinds de Unesco-conventie van 1972 ter bescherming van cultureel en natuurlijk werelderfgoed van kracht werd. 

In 2007 werd een natuurgebied in Oman geschrapt van de lijst. Het is de biotoop van een zeldzame antilopensoort, de Arabische oryx, maar er werd blijkbaar nog altijd op de dieren gejaagd en daarnaast werd het natuurgebied ook fel ingekrompen voor allerlei energieprojecten. In 2009 ging de vallei van de Elbe in Duitsland van de lijst af, omdat er een grote autobrug werd gebouwd.

De Unesco dreigt er soms mee om plaatsen te schrappen, als die in gevaar zijn. Zo was er recent een waarschuwing aan het adres van Venetië, waar schade wordt toegebracht door gigantische cruiseschepen. Vanaf 1 augustus worden die nu wel geweerd, heeft de Italiaanse regering beslist. Ten laatste op 1 december 2022 wil de Unesco vooruitgang zien in het dossier van Venetië. Zolang blijft de Dogestad dus op de werelderfgoedlijst prijken.

Ook Australië is op de vingers getikt. Daar loopt het Groot Barrièrerif gevaar.

De inschrijving op de werelderfgoedlijst is een prestigezaak; er hangt geen bescherming aan vast en evenmin financiële middelen. Wel kan een land met het label op zak op zoek naar bijvoorbeeld Europese subsidies. Op dit moment zijn er meer dan 1.000 "werelderfgoederen" in 167 landen. De schrapping van de lijst ligt ook diplomatiek gevoelig, zoals blijkt uit de reacties uit Groot-Brittannië.

Belgisch werelderfgoed

Voor ons land staan er 13 monumenten of plaatsen op de werelderfgoedlijst, van het centrum van Brugge over enkele huizen van Victor Horta tot oude steenkoolmijnen in Wallonië. Zondag valt de beslissing over een 14e plaats: het is zo goed als zeker dat Wortel-Kolonie in Antwerpen zijn entree maakt op de werelderfgoedlijst, samen met drie andere voormalige "Koloniën van Weldadigheid" in Nederland. Ze dateren van 200 jaar geleden en waren bedoeld als sociaal project om armen tewerk te stellen op het land. 

Behalve een lijst voor materieel werelderfgoed is er ook een lijst van immaterieel erfgoed van de Unesco, waarin allerlei tradities een plek vinden. Voor Vlaanderen zijn dat bijvoorbeeld stoeten of culinaire gebruiken. Aalst Carnaval werd van de lijst geschrapt, omdat er karikaturale Joodse kostuums en figuren in voorkwamen.

Meest gelezen