Foto ter illustratie - Nicolas Maeterlinck

Aantal nieuwe geïnterneerden neemt toe, ook (opnieuw) meer plaatsingen in gewone gevangenis: wat is er aan de hand?

De jaarlijkse nieuwe instroom aan geïnterneerden is de afgelopen jaren fors toegenomen. En door het tekort aan plekken in de psychiatrie gaan die (extra veel) geïnterneerden ook zo goed als allemaal richting de gewone gevangenis. Daardoor stijgt dus ook (opnieuw) het aantal geïnterneerden binnen de gewone gevangenismuren, een kwestie waarvoor ons land al tientallen keren is veroordeeld. Maar waarom komen er zo veel geïnterneerden bij eigenlijk?

Eerst even de cijfers. Het aantal jaarlijkse nieuwe interneringen steeg fors de afgelopen jaren: in 2016 werden er 302 nieuwe interneringen geregistreerd om even te zakken naar 286 in 2017. Maar in 2018 waren er 359 nieuwe interneringen, in 2019 maar liefst 429 en vorig jaar lag het cijfer op 476. Waarom die cijfers stijgen? Moeilijk te zeggen, blijkt uit een antwoord van minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD) op een vraag van parlementslid Ben Segers (Vooruit). 

"Het zou kunnen dat wegens een gebrek aan voldoende plaatsen in de zorg rechters minder geneigd waren om interneringen uit te spreken en door de nieuw gecreëerde plaatsen men nu vlugger geneigd is om internering uit te spreken. Meerdere verklaringen zijn mogelijk, zonder grondige studie blijft het gissen", aldus Van Quickenborne. 

Dat het aantal interneringen na 2016 stijgt is des te opvallender, want juist toen werd de wet aangepast waardoor internering enkel kan bij daden die de fysieke of psychische integriteit van slachtoffers aantasten. Bedoeling was net om het aantal interneringen te doen afnemen, maar die missie is dus niet geslaagd. 

Meerdere verklaringen zijn mogelijk, zonder grondige studie blijft het gissen

Justitieminister Van Quickenborne (Open VLD)

Wat is "internering"?

Als iemand een misdrijf pleegt en lijdt aan een geestesstoornis en "ontoerekeningsvatbaar" werd verklaard, kan die geïnterneerd worden. De internering is geen straf - zoals een celstraf dat wel is - maar een veiligheidsmaatregel. Een geïnterneerde heeft recht op zorg en moet worden opgevangen in een (gesloten) psychiatrische instelling.

Geïnterneerden in gevangenis

Het totale plaatje: in december 2020 waren er in België 3632 geïnterneerden. 434 verbleven in een gesloten psychiatrisch centrum, 537 verbleven in de reguliere psychiatrie en 1839 waren vrij op proef en 196 hadden een specifiek statuut. En dan zijn er nog 600 geïnterneerden die in gevangenissen zitten, een plek waar ze dus niet thuishoren. Al meer dan 20 keer werd ons land veroordeeld door Europa omdat geïnterneerden vaak naar de "gewone" cel moeten. Waarom doet België dat? Omdat de gesloten psychiatrische instellingen vol zitten, er is gewoon geen plaats om alle geïnterneerden de juiste zorg te geven. Er worden extra plekken en centra voorzien, maar die zouden niet voor de eerst volgende jaren zijn. 

Volgens parlementslid Ben Segers zijn die extra plekken ook niet zaligmakend. "De extra plekken zijn zeker nodig, maar we moeten ook die stijging proberen te begrijpen en verklaren", aldus Segers. Hij vindt dat er te weinig gegevens zijn en vraagt om extra onderzoek door onder andere het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie.

We moeten vooral de stijging proberen te verklaren

Ben Segers (Vooruit)

Dat de jaarlijkse instroom van geïnterneerden de afgelopen jaren dus ook hoger lag, zorgt er bijgevolg ook voor dat het aantal geïnterneerden in de gevangenissen toeneemt. Want in de gesloten psychiatrie is geen plek, dus gaan ze noodgedwongen naar de cel. In 2014 zaten er 1088 geïnterneerden in de gewone gevangenis, maar dat aantal nam af naar 529 in 2018, onder meer door de bouw van de gesloten centra in Gent en Antwerpen (die samen voor 446 plekken zorgden). Maar die plekken volstonden niet, zeker niet nu het aantal geïnterneerden weer toeneemt. In 2019 zaten er weer 537 geïntereerden in de cel en vorig jaar steeg het verder naar 595. 

Als tijdelijke maatregel kondigde minister Van Quickenborne eerder al aan dat hij de zorg voor geïnterneerden in onder andere de gevangenis van Merksplas zal uitbreiden en versterken. 

Meest gelezen