AFP or licensors

Historisch proces van start tegen kardinaal die geld voor de armen gebruikte voor investering in luxe-vastgoed

Vandaag start in Vaticaanstad een historisch proces tegen een groep van tien mensen, onder wie de ooit machtige kardinaal Angelo Becciu. Ze staan terecht voor verduistering, afpersing, fraude, witwassen, machtsmisbruik en schending van het ambtsgeheim. Het is de eerste keer in de moderne geschiedenis van Vaticaanstad dat een kardinaal voor een wereldlijke rechtbank moet verschijnen. 

Vandaag wordt Angelo Becciu (73) verwacht in de rechtbank van Vaticaanstad. De ooit machtige kardinaal leidde van 2011 tot 2018 het secretariaat voor Algemene Zaken in Vaticaanstad, zowat het ministerie van Binnenlandse Zaken van de Curia, de centrale overheid van de Rooms-Katholieke Kerk. In die functie was hij betrokken bij financiële investeringen die de Kerk wereldwijd doet om geld in het laatje te brengen. Bij een investering in Londens vastgoed zou de kardinaal gesjoemeld hebben en geld uit onder meer het liefdadigheidsfonds van de paus misbruikt hebben.

Ik ben het slachtoffer van een ongeëvenaarde media-aanval

Kardinaal Becciu

Luxe-appartementen

De Rooms-Katholieke Kerk heeft wereldwijd grote personeelskosten en heeft ook geld nodig om bijvoorbeeld kathedralen en kerken te onderhouden en kloosterordes en katholieke missies te financieren. Tegenover al die uitgaven staan relatief weinig inkomsten. De Kerk verhuurt gebouwen, verkoopt souvenirs en museumtickets en krijgt ook giften van wereldwijd zo'n 1,3 miljard gelovigen.

Investeringen zijn daarom belangrijk voor de Kerk. Het was bij een van die investeringen dat Becciu, die toen nog geen kardinaal, maar wel aartsbisschop was, zich in 2014 en 2016 verbrandde. Zijn oog viel op een vastgoedproject in Chelsea, een chique wijk in Londen. Een oud warenhuis werd er verbouwd tot luxe-appartementen.

Becciu en zijn medewerkers investeerden zo'n 200 miljoen euro in het project en waren ervan overtuigd dat het hen geen windeieren zou leggen. Maar om dat hoge bedrag te kunnen neertellen, zou de toenmalige aartsbisschop geld gebruikt hebben uit de Sint-Pieterspenning, uit de giften van gelovigen voor de armen en zelfs uit het liefdadigheidsfonds van paus Franciscus. 

Beluister hier het gesprek met hoogleraar Kerkelijk Recht aan de KU Leuven Rik Torfs, die kardinaal Becciu onlangs persoonlijk ontmoette:

AFP or licensors

Vrouw in het spel

De brexit gooide roet in het eten en de investering liep mis. In Becciu's boekhouding zou van de hele deal geen spoor terug te vinden zijn. Hij maakte promotie en schopte het tot kardinaal. Het waren twee Italiaanse onderzoeksjournalisten die de doofpotoperatie twee jaar later, in 2018, aan het licht brachten. De twee deden ook nog een andere ontdekking: Becciu zou jarenlang geld van de Kerk gebruikt hebben om zijn familieleden te sponsoren. 

Becciu stopte ook Cecilia Marogna, een jonge vrouw uit Sardinië, honderdduizenden euro's toe. Volgens Marogna zou ze daarmee op vraag van Becciu geheime humanitaire missies naar Afrika en Azië ondernomen hebben. Samen met verschillende geheime diensten zou ze er geprobeerd hebben om gijzelaars vrij te krijgen. Niets bleek volgens de onderzoeksjournalisten minder waar: Marogna besteedde grote delen van het geld aan dure kledij en accessoires. 

Wantoestanden

Na de onthullingen van de Italiaanse journalisten, moest Becciu op bevel van paus Franciscus aftreden als prefect van de Congregatie voor de Heilig- en Zaligmakingsprocessen. Becciu behield zijn kardinaalstitel, maar verloor alle rechten die daarmee verbonden zijn. Hij mag niet meer meestemmen in een conclaaf en hij mag zich ook niet kandidaat stellen als paus. 

Hoogleraar Kerkelijk Recht aan de KU Leuven Rik Torfs ziet alleen maar verliezers bij deze rechtzaak. "De paus neemt een risico, want eigenlijk is geen enkel resultaat goed", vertelt hij aan VRT NWS. "Ofwel wordt Becciu veroordeeld en gaan gelovigen, niet ten onrechte, nog sceptischer worden dan voorheen wat het besteden van Vaticaanse gelden betreft. Ofwel wordt Becciu vrijgesproken en dan heeft de paus een deel van zijn geloofwaardigheid verspeeld, terwijl hij op dit moment al op veel plekken van de Romeinse Curie onder vuur ligt."

Becciu is behoorlijk boos op de paus

Rik Torfs, hoogleraar Kerkelijk Recht KU Leuven
De start van het proces tegen kardinaal Becciu en negen anderen in Vaticaanstad.
AFP or licensors

Naast kardinaal Becciu en Cecilia Marogna moeten nog acht andere verdachten voor de rechter verschijnen. Onder hen de voormalige hoofden van de financiële inlichtingendienst van het Vaticaan en twee Italiaanse makelaars die betrokken waren bij de investering in het Londens vastgoed.

"Het is een stevig dossier van 500 bladzijden, waarin Becciu samen met negen andere beschuldigden vanalles ten laste wordt gelegd", weet Torfs. "Al wordt er gezegd dat Becciu in het geheel toch maar een randfiguur zou zijn."

Eén cel in Vaticaanstad

Paus Franciscus heeft dus duidelijk genoeg van de financiële wantoestanden in de Romeinse Curie. Hij stelde ook een gepensioneerde Romeinse officier van justitie aan tot president van de Vaticaanse rechtbank. Een wereldlijke rechter van buiten Vaticaanstad moet het proces ten goede komen.

Hoelang dat proces precies zal duren, is niet bekend. Als de beklaagden veroordeeld worden, staat hen mogelijk een boete en een celstraf te wachten. Al heeft Vaticaanstad maar één kleine cel en zal hen mogelijk snel gratie verleend worden.

Zelf ontkent kardinaal Becciu alle beschuldigingen. Hij noemt zich het slachtoffer van een ongeëvenaarde media-aanval. "Ik heb me niet verdedigd, lijdend in stilte, uit respect voor de Kerk", zo klinkt het. 

Torfs ontmoette Becciu onlangs persoonlijk, voor een documentaire die hij maakt over het Vaticaan. "Becciu is behoorlijk boos op de paus", weet Torfs. "Hij verwijt hem dat hij niet meer mag meestemmen op het conclaaf. Al voor het proces is hem dus het recht afgenomen om eventueel bij een mogelijk pauskeuze als kardinaal mee te doen aan de verkiezingen, terwijl elke kardinaal onder de 80 jaar daar recht op heeft."

Meest gelezen