Mysteries ontrafeld: wat is het strafste smokkelverhaal in Limburg?

Nu kan je je dat bijna niet meer voorstellen met de open grenzen van Europa, maar er werd lange tijd op grote schaal gesmokkeld tussen Nederland en België. Elke Limburger heeft ergens wel een opa en een oma die heeft gesmokkeld. Maar wat is dan het strafste smokkelverhaal uit de provincie? Lees het hier: 

Radio 2 ontrafelt de hele zomer lang mysteries uit Vlaanderen en Brussel. Met de hulp van luisteraars en experten proberen we het antwoord te vinden op geheimzinnige verhalen.

In de Europese buurlanden had je verschillende tarieven voor btw en accijnzen, waardoor heel wat producten goedkoper waren aan de andere kant van de grens. Alleen mochten die niet worden in- of uitgevoerd. Door het wegvallen van de binnengrenzen gebeurt dat nu legaal. In de Belgische grensgemeenten komen heel wat Nederlanders nu tanken.

Nederlanders komen graag tanken in onder andere hier in Riemst

Arie Alleleijn woont in Teuven (Voeren) op enkele honderden meters van de Nederlandse grens. "De mensen hadden technieken om iets te kunnen smokkelen", vertelt hij. "Ik moest als kind voorop lopen om te zien of er douaniers waren. Als dat zo was, moest ik mijn familie verwittigen dat ze hun spullen moesten verstoppen. Nu is er geen smokkel meer van boter en andere levensmiddelen. "Ik woon hier al mijn hele leven en ik heb de smokkelbendes zien evolueren van de boterbendes tot de drugsbendes van nu", aldus Arie.

Vrouwen gingen 's ochtends als maagd naar Maastricht en kwamen 's avonds hoogzwanger terug.

Jan Kohlbacher uit Eisden (Maasmechelen)

Op de redactie kwamen verhalen binnen van luisteraars over de spitsvondigheid om boter te smokkelen. Vrouwen mochten door de douaniers vroeger aan de grens niet gefouilleerd worden, dus zorgden die ervoor dat ze per keer extra veel konden smokkelen. "Sommige vrouwen leken hoogzwanger te zijn terwijl ze eigenlijk pakken boter op hun buik hadden verborgen", lacht Jan Kohlbacher uit Eisden. "Sommige douaniers hadden dat door en zetten de vrouwen in de winter aan de kachel zodat de boter zou smelten."

Google Maps

De margarine met het strikje

Grensbewoners moeten nog lachen met een grap over de margarine van Blue Band die massaal de grens werd overgesmokkeld. Op de verpakking was namelijk een blauwe strik gedrukt. "Waarom kopen Nederlanders geen Blue Band? Omdat ze het strikje niet open krijgen."

Deze margarine was in Nederland een pak goedkoper dan in België

Criminele smokkelbendes

Het ministerie van Financiën bezorgde ons de gegevens van Harrie Paesen uit Pelt. Harrie is 94 en is jarenlang douanier geweest aan de grensovergang in zijn gemeente. “Ik herinner me nog dat er dames waren die met een kinderwagen boter smokkelden waarop hun baby lag. Maar ik ging dat huilend kind niet oppakken, dus mochten ze van mij zo door ook al wist ik dat er boter onder het kind lag”, lacht de gepensioneerde douanier. Ook vee werd over de grens gesmokkeld en dat gebeurde op een manier waar de douaniers niets tegen konden doen. Boeren brachten namelijk drachtige koeien naar België en lieten de kalveren in Limburg geboren worden. Op die manier waren ze legaal in het land. “Maar er waren ook criminele bendes actief en dat was wel gevaarlijk”, waarschuwt Harrie. “Want die gooiden bij achtervolgingen kraaienpoten uit de auto.”

Smokkelmuseum Budel

Enkele luisteraars lieten ons weten dat er vlak over de grens in Budel een smokkelmuseum ligt. "Hier liggen bijvoorbeeld kraaienpoten die werden uitgegooid door criminele smokkelbendes als ze achtervolgd zouden worden door douaniers", vertelt conservator Toon van Cranenbroek. "Wist je dat er nu nog bendes actief zijn? Alleen smokkelen die geen boter meer, maar wel bijvoorbeeld drugs. Die bendes zijn vaak nakomelingen van de vroegere smokkelbendes."

Tegenwoordig worden koraal, ivoor of namaakkleding gesmokkeld

Namaakkledij, koralen, schelpen, ivoor, ... mensen nemen het soms mee als een souvenir uit vakantie. "Maar dat mag je niet doen", vertelt van Cranenbroek. "Ook onderdelen van dieren, zaden of plantjes mogen niet worden ingevoerd. Als je betrapt wordt, kan je dat duur komen te staan."

Neem zeker geen koralen of schelpen mee uit vakantie

Belastingambtenaar uit Maaseik smokkelde tijdens WO I

Een verdere zoektocht leidde ons naar het Douane- en Accijnzenmuseum. De conservator Francis Huijbrechts vertelde ons het verhaal  van ambtenaar Emile Stévigny. Die werkte tijdens de Duitse bezetting in de Eerste Wereldoorlog bij de belastingen en accijnzen in Maaseik. Hij smokkelde zowat 3.000 landgenoten het land uit en gaf ook heel wat geheime informatie door aan de geallieerden aan de andere kant van de grens.

Emile Stévigny

Helaas kregen de Duitsers hem te pakken in 1917 en werd hij in Brussel geëxecuteerd. In de inkomhal van het ministerie van Financiën heeft hij later een monument gekregen.

Ik had graag het liedje "De Smokkelaar" eens gehoord

Luisteraar Valère uit Houthalen-Helchteren

In de mailbox en in de Radio 2-app kwamen heel wat reacties binnen over het smokkelen. Maar er zijn ook luisteraars die heel graag een liedje willen horen over het smokkelen. Speciaal voor Valère uit Houthalen-Helchteren draaiden we plaatje.

Namaak cannabisplantage en druglab

Smokkelen in Limburg stopt niet. De boterbendes van vroeger hebben plaats moeten maken voor de criminele drugsbendes van vandaag. Politiemensen krijgen een opleiding waarop ze moeten letten als ze een druglab of een cannabisplantage binnenvallen. Die opleiding is nodig, want dit jaar zijn al 5 druglabs in de grensstreek gevonden, vorig jaar waren er dat 14.  De drugs zijn vaak voor het buitenland bestemd.

Bekijk hoe zo'n opleidingscentrum eruit ziet:

Videospeler inladen...

Als je vermoedt dat er in jouw buurt een cannabisplantage of een druglab is, kan je dat volledig anoniem melden aan het meldpunt van het Limburgse parket op het nummer 0800-20 877 of via deze website.

Dodelijke smokkel

De Duitse bezetter installeerde in 1915 de dodendraad op de grens met het neutrale Nederland. Die draad liep van Voeren tot aan de kust. Ondanks de 2.000 volt die op de draad zat, heeft die niet kunnen verhinderen dat er tot 25.000 mensen de grens zijn overgesmokkeld.

Mensen laten zich niet tegenhouden door een grens, hoe sterk die ook is
Hubert Van Eygen uit Kinrooi

Is dit het strafste smokkelverhaal uit Limburg?

Luisteraar Vicky Verscheijden liet ons weten dat haar overgrootmoeder Net Schreurs uit Smeermaas (Lanaken) tijdens de Tweede Wereldoorlog Joodse kinderen de grens oversmokkelde. Ze woonde pal op de grens en verstopte de kinderen onder haar kleren om ze 150 meter verder door te geven aan de volgende smokkelaar.

Net Schreurs (rechts in beeld) samen met haar dochter voor haar huis in Smeermaas
© Radio 2

Er werd in Limburg tonnen boter gesmokkeld, maar ook lingerie, namaakkleren, vee en gouden trouwringen. Tegenwoordig zijn er ook criminele bendes actief die drugs de grens over smokkelen. 

Maar de strafste smokkelverhalen van deze week gingen toch over mensen die uit idealisme andere mensen de grens over smokkelden. Emile Stévigny uit Maaseik heeft het met zijn leven moeten bekopen. Net Scheurs uit Smeermaas heeft het gelukkig wel nog kunnen navertellen aan haar kleinkinderen.

Meest gelezen