Maandag 19 juli: een vrouw kijkt naar de gevolgen van de overstromingen in Luik.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved

Na het klimaatrapport: hoe kan je zelf meehelpen om de klimaatverandering tegen te gaan? 

Het nieuwe rapport van het VN-klimaatpanel IPCC leest grimmig. Wat we de volgende jaren ook doen, tegen het midden van deze eeuw zal de aarde al 1,5°C warmer zijn. Maar het rapport is ook een oproep om eindelijk te handelen. Met de juiste ingrepen kan de verdere opwarming immers beperkt blijven. Maar wat kan je zelf doen, vroeg een luisteraar ons. VRT NWS lijst het op.

Energie, landbouw, industrie, transport en gebouwen: dat zijn (in die volgorde) de sectoren die wereldwijd de meeste broeikasgassen uitstoten. In elk van die sectoren kan je als individuele consument keuzes maken die de uitstoot doen dalen. Al heeft ook de overheid een belangrijke rol te spelen.

Wat eten we vandaag? Het is een relatief gemakkelijke keuze die je dagelijks maakt, en waarmee je een groot verschil kan maken. Volgens het Wereldvoedselagentschap FAO was de veeteelt in 2013 verantwoordelijk voor 14,5% van alle door mensen veroorzaakte broeikasgassen. Dat gaat dan over het bijzonder sterke broeikasgas methaan, dat door vee uitgestoten wordt. Maar er is ook de indirecte impact van bossen die afgebrand worden om er landbouwgrond van te maken. Zo wordt vee in ons land vaak nog gevoed met soja die geteeld wordt in afgebrande stukken Amazonewoud.

De oplossing: vaker plantaardig eten, met veel linzen, bonen en noten. Bonen en linzen zijn erg voedzaam, en stoten voor dezelfde hoeveelheid proteïnen twintig keer minder broeikasgassen uit dan rundvlees. Weet je niet waar te beginnen? Op de website van het Eén-programma Dagelijkse kost vind je gemakkelijke en lekkere vegetarische recepten.

Koop en eet ook zo veel mogelijk lokale producten, en volgens het seizoen. Groenten en fruit die niet in kassen worden gekweekt of niet met het vliegtuig of de boot worden overgebracht, hebben een lagere afdruk.

Transport is goed voor 22,3% van de totale uitstoot van broeikasgassen in België. De sector krijgt zijn totale uitstoot bovendien niet teruggedrongen. Terwijl de industrie en de landbouw vandaag minder uitstoten dan in 1990, is dat niet het geval voor het transport. Die sector stoot jaarlijks 5.000 kiloton CO₂-equivalenten méér uit dan in 1990.

Het antwoord is eenvoudig: laat de auto vaker in de garage staan. Doe bijvoorbeeld aan telewerken, als dat kan. Heb je toch een wagen nodig, kies dan voor een elektrische wagen of een deelwagen. Of nog beter: kies voor de fiets of het openbaar vervoer. Maar daarin heeft ook de overheid een rol te spelen, door bijvoorbeeld te investeren in veilige fietspaden en performant en comfortabel openbaar vervoer.

En nog belangrijker: vermijd het vliegtuig. De luchtvaartsector is momenteel goed voor zo’n 3% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, maar dat aandeel stijgt. Tegen 2050 zou de totale uitstoot volgens het VN-luchtvaartagentschap ICAO kunnen verdrievoudigen. Dat komt vooral doordat steeds meer mensen vliegen. En anders dan bijvoorbeeld het geval is voor auto’s, staat de ontwikkeling van emissieloze vliegtuigen nog in haar kinderschoenen.

Een derde van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen gebeurt bij het opwekken van energie: van steenkool- en gascentrales tot houtvuurtjes waarop gekookt wordt. In ons land kan je kiezen voor een energieleverancier die je voorziet van groene stroom die bijvoorbeeld opgewekt wordt door windturbines. Weten hoe groen je stroom is? Dat kan met de online Groencheck-tool van de VREG, de  Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt.  Als je de financiële ruimte hebt, kan je er ook voor kiezen om zonnepanelen te installeren en zo je eigen groene energie op te wekken. 

Ook door je huis (beter) te isoleren kan je een groot verschil maken, of door het te verwarmen met een warmtepomp. Maar ook hier kan de individuele consument niet zonder een overheid die ervoor zorgt dat zulke investeringen gegarandeerd renderen. De saga met de digitale tellers op de zonnepanelen afgelopen winter toont bijvoorbeeld hoe het vooral niet moet. 

Maar Benjamin Clarysse van Bond Beter Leefmilieu zucht wanneer we hem opbellen. “Ik vind het wat ontmoedigend om telkens die boodschap te horen te krijgen: wat kunnen we zelf doen? Ik vind het ook niet correct om mensen individueel voor hun verantwoordelijkheid te plaatsen.”

“Het klimaatrapport van het IPCC is een wake-upcall voor overheden: zij moeten ervoor zorgen dat het gemakkelijk wordt voor mensen om voor de meest duurzame opties te gaan. Nu zijn er nog te veel barrières, zowel financieel als wat de regels betreft. Er gaan miljarden aan subsidies naar fossiele brandstoffen, maar toch zijn de lasten op elektriciteit nog hoog. Daardoor is het nog steeds duur om te verwarmen met een warmtepomp. En dat kan alleen de overheid oplossen.”

“Dat kan je dus wel doen als burger: vraag aan de overheid dat we gespaard blijven van de ergste gevolgen van de klimaatopwarming. We hebben deze zomer gezien wat die gevolgen kunnen inhouden, en we weten dat het nog erger zal worden.”

Meest gelezen