Trauma's, schuldgevoelens en frustratie: Afghaanse Belgen getuigen over radeloosheid nu taliban land heroveren

De beelden van talibanstrijders die Afghanistan heroveren gaan de wereld rond. VRT NWS sprak met Afghaanse Belgen die lang geleden al het talibanregime ontvluchtten. Ze getuigen over de wanhoop in de berichten van familie en vrienden, en hoe de beelden en verhalen er toe leiden dat ook hun eigen angsten en trauma's weer de kop op steken.

Arzoo Bahramand is gynaecologe in het UZ Gent. Na de zware coronaperiode, wilde ze er even tussenuit. Ze is met haar gezin op vakantie in Zweden, maar in haar hoofd woedt er een storm. "Ik kan het niet loslaten", vertelt ze aan de telefoon. "De snelheid waarmee de taliban mijn moederland veroveren, dat had ik niet verwacht."

"Toen de taliban verdreven waren, dachten we dat ze voorgoed weg zouden blijven", legt Mariyam Safi uit tijdens haar middagpauze, op een bank in het park. "We hadden hoop voor de toekomst van het land, maar nu is alle hoop weg. Als ik nu de taliban zie triomferen, komen de trauma's uit mijn jeugd weer boven."

Mariyam Safi getuigt over trauma's en angsten:

Videospeler inladen...

De voorbije twintig jaar, nadat de taliban deels teruggedrongen waren, kregen vrouwen en mannen een beetje meer bewegingsvrijheid. "Nu kijkt de wereld toe hoe de taliban terugkeren en niemand reageert," zegt Arzoo. "We voelen ons in de steek gelaten. Een deel van mijn familie en vrienden zit daar." En ze voegt er zacht aan toe: "Ik ben niet oké, nee."

Mariyam Safi en Sahadi Daria vertellen hoe ze hier in België voor het eerst naar school gingen:

Videospeler inladen...

Vluchten of blijven?

Arzoo hoort van haar familie in Afghanistan dagelijks horrorverhalen. "Jonge meisjes en weduwen worden meegenomen en uitgehuwelijkt aan talibanleden. Jongens worden vanaf twaalf jaar een geweer in de handen geduwd met de boodschap dat ze uitverkoren zijn."

Haar schoonzus geeft les in Jalalabad. Maar onder het talibanregime is onderwijs voor vrouwen en meisjes verboden."Mijn zus is radeloos. Moet ze vluchten met haar gezin of niet? En in welke richting? Waar gaan de taliban nog gebied veroveren? Niet iedereen kan in Kaboel terecht, ontheemden lijden er nu al honger."

Ook Mariyam Safi en Sahadi Daria getuigen over familieleden die voor een verscheurende keuze staan: blijven of weggaan? "Blijven betekent dagelijks geconfronteerd worden met onmenselijke terreur", vreest Sahadi Daria. "Maar weggaan is ook moeilijk. Mijn ouders konden niet anders twintig jaar geleden, en ze gaan sindsdien gebukt onder schuldgevoelens. Ze zeggen: we hebben ons land achtergelaten."

Mariyam Safi en Sahadi Daria getuigen over familieleden die voor een verscheurende keuze staan: blijven of weggaan?

Videospeler inladen...

Een groot deel van de familie van Khatera Shamal woont in hoofdstad Kaboel. Het is bang afwachten wanneer de taliban daar zullen aankomen. "Ze gaan geen zeven miljoen mensen in Kaboel vermoorden, dat is wat ze ons sturen", zegt ze. "We zullen het wel overleven: maak je geen zorgen. Toch hoor je en zie je de angst die er leeft op dit moment."

Het is niet gemakkelijk om in te schatten wat er precies gaat gebeuren, maar enkele dingen lijken alvast zeer waarschijnlijk. "Ik denk dat iedereen verwacht dat eenmaal de taliban de macht hebben, dat de scholen dicht zullen gaan, dat de vrouwen niet meer kunnen gaan werken, dat de mannen weer traditionele kleren moeten dragen, een baard en dergelijke. Ik denk dat het exact een replica gaat zijn van 25 jaar geleden."

Bekijk de reportage uit "Het journaal" met de getuigenis van Khatera Shamal:

Videospeler inladen...

Wie zijn deze getuigen?

Arzoo Bahramand kwam in 2010 als asielzoeker aan in België. Zowel zij als haar man hadden een artsendiploma, maar dat werd niet erkend. Haar man ging werken in een nachtwinkel. Arzoo volgde de nodige lessen om net als in Afghanistan als gynaecologe aan de slag te kunnen. Ze werkt intussen als fertiliteitsarts in het UZ Gent.

De vader van Mariyam Safi ondernam de gevaarlijke vluchtroute alleen. Zij en haar moeder volgden pas veel later via gezinshereniging, in 2004. Mariyam was toen 13 jaar en had nog nooit op de schoolbanken gezeten, vertelt ze in bovenstaande video. 

De ouders van Sahadi Daria vluchtten met het hele gezin uit Afghanistan toen hij één jaar oud was. Na een zwerftocht van veertien jaar kregen ze hier de vluchtelingenstatus. Op zijn vijftiende leerde hij pas lezen en schrijven. Intussen is hij directeur van een lagere school in Antwerpen. 

Khatera Shamal vluchtte in 1996 samen met haar gezin uit Afghanistan, nadat haar moeder hard aangepakt was door de taliban. Nu wil ze samen met andere Belgisch-Afghaanse vrouwen een protestactie organiseren om Europese politici wakker te schudden.

Meest gelezen