Taliban in het presidentiële paleis in Kaboel.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Afghanistan helemaal in handen van taliban, gevluchte president Ashraf Ghani: "Ze hebben gewonnen"

Afghanistan is nu helemaal in handen van de extremistische rebellengroepering taliban. Strijders van de taliban hebben in de loop van gisteravond het presidentiële paleis in hoofdstad Kaboel ingenomen en daar werd de overwinning opgeëist. Dat was te volgen op de internationale tv-zender Al Jazeera. Eerder op de dag verliet de Afghaanse president Ashraf Ghani het land. Op Facebook liet hij weten dat de taliban gewonnen hebben. 

Sinds gisterochtend heerste er grote onrust in Kaboel nadat de taliban enkele buitenwijken waren binnengetrokken. De hele dag waren er onderhandelingen tussen de regering en de taliban over "een vreedzame overdracht naar een overgangsregering", maar die leken vooral bedoeld om tijd te winnen.

Gisterenmiddag vluchtte president Ashraf Ghani naar Tadzjikistan en daarna verhardde de toon. De taliban zeiden geen overgang meer te willen, maar wel "een onvoorwaardelijke overgave". De rebellen kregen de opdracht om Kaboel binnen te trekken en namen het presidentiële paleis in. 

Taliban in het presidentiële paleis in Kaboel:

Videospeler inladen...

De taliban willen nu zo snel mogelijk "een islamitisch emiraat" uitroepen. Dat is de naam van hun terreurbewind tussen 1996 en 2001. 

De Afghaanse president Ashraf Ghani heeft op Facebook laten weten dat hij zijn land verlaten heeft om een "bloedbad" te vermijden. "De taliban hebben gewonnen en zijn nu verantwoordelijk voor de eer, het bezit en het zelfbehoud van hun land", zegt hij. Op dat moment is de macht in Afghanistan in de praktijk overgegaan naar de taliban.

De taliban zeggen dat ze de veiligheid van de burgers en diplomaten zullen verzekeren en dat ze niet zullen toelaten dat er vanuit Afghanistan acties zouden komen tegen andere landen. Maar ze waarschuwden meteen ook dat andere landen geen militaire acties mogen ondernemen in Afghanistan. 

Chaos

De situatie was de hele dag erg chaotisch en veranderde heel erg snel, ook op de luchthaven die gecontroleerd wordt door Amerikaanse troepen. Er waren berichten dat de luchthaven beschoten werd. De evacuatie vanuit de Amerikaanse ambassade naar de luchthaven werd versneld. In die luchthaven zitten ook veel Afghaanse burgers en families die hopen te kunnen vertrekken. Ook een Belgische familie zit vast op de luchthaven.

De NAVO heeft aangekondigd dat voorlopig alle commerciële vluchten vanop de luchthaven van Kaboel opgeschort worden. Enkel militaire vliegtuigen kunnen nog vliegen om de evacuaties uit te voeren. (Lees verder over de internationale evacuaties hieronder).

"Er is heel veel onduidelijkheid over welke richting het nu uitgaat in Kaboel", zegt onze conflictjournalist Rudi Vranckx. "De mensen daar weten het niet en vrezen de toekomst.”

Videospeler inladen...

De taliban roepen de burgers van Kaboel op om niet te vluchten en beloven om geen wraakacties te ondernemen. Dat staat dan wel in schril contrast met moordpartijen en executies de voorbije weken en maanden in door hen veroverde gebieden. 

Anderzijds zeggen de taliban dat "straffen zoals terechtstellingen, stenigingen en amputaties van lichaamsdelen beslist moeten worden door rechtbanken". (Lees verder onder de foto).

Een Amerikaanse Chinook-helikopter evacueert mensen uit de VS-ambassade in Kaboel.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Bloedvergieten vermeden

Het is opvallend hoe snel de taliban Afghanistan hebben kunnen veroveren. Het Afghaanse leger, dat jarenlang getraind werd door Amerikaanse en Navo-troepen, heeft nauwelijks verzet geboden. Ook in Kaboel lijkt de machtsovername zonder veel weerstand van het leger gebeurd te zijn.

In de jaren 90 hebben diverse krijgsheren gestreden om Kaboel en toen werd de stad grotendeels in puin geschoten. De strijdende partijen leden daarbij zware verliezen, maar vooral tienduizenden burgers werden toen gedood. President Ashraf Ghani zegt dat hij vertrokken is uit het land om een dergelijk scenario te vermijden. 

Indien ik was gebleven zou de stad Kaboel vernietigd zijn geworden, resulterend in een grote humanitaire catastrofe.

Ashraf Ghani, de gevluchte president van Afghanistan

"Vandaag kwam ik voor een moeilijke keuze te staan", zo citeerde Sky News het gevluchte staatshoofd. "Ik moest ofwel te maken krijgen met de gewapende taliban die het presidentieel paleis wilden binnenkomen ofwel het land verlaten waaraan ik heel mijn leven heb gewijd om het te beschermen en te koesteren in de laatste twintig jaar."

"Indien ik was gebleven zouden ontelbare patriotten de martelaarsdood zijn gestorven en de stad Kaboel zou vernietigd zijn geworden, resulterend in een grote humanitaire catastrofe", aldus Ghani. 

"De taliban hadden duidelijk gemaakt dat zij bereid waren een bloedige aanval op heel Kaboel uit te voeren en op het volk van Kaboel Sharif, om me uit de macht te zetten. Om veel bloedvergieten te vermijden, heb ik beslist weg te gaan."

Bekijk hier het verslag uit "Het Journaal":

Videospeler inladen...

Wie zijn de taliban precies? We leggen het in één minuut uit in onderstaande video.

Amerikaanse evacuatie komt op gang

Intussen komen in Kaboel steeds meer Amerikaanse troepen aan die door VS-president Joe Biden gestuurd zijn om ambassadepersoneel, buitenlanders en Afghaanse medewerkers te evacueren. In totaal houdt de VS 5.000 tot 6.000 militairen klaar. 

De hele dag hingen er grote Chinook-helikopters boven de VS-ambassade in Kaboel en volgens de NAVO zijn een aantal vertegenwoordigers van de EU op een "veilige plaats" ondergebracht. De Amerikaanse ambassade is overgebracht naar de internationale luchthaven die in VS-handen is. Ook van elders worden diplomaten, buitenlanders en bedreigde Afghanen vanuit verschillende plaatsen in Kaboel overgebracht naar de luchthaven. Van daaruit worden die mensen overgevlogen naar het buitenland. 

Er zijn ook Britse en Canadese troepen onderweg naar Kaboel. Duitsland stuurt A400M-transportvliegtuigen om mensen over te vliegen naar een luchtmachtbasis nabij Hannover. Frankrijk stuurt troepen naar de Verenigde Arabische Emiraten om van daaruit de evacuatie vanuit Afghanistan uit te voeren. De NAVO heeft aangeboden om de evacuaties door de westerse troepen te coördineren en om de luchthaven van Kaboel open te houden. De EU is bereid om ook het Afghaanse personeel te evacueren.

VS-president Joe Biden heeft de taliban overigens gewaarschuwd om geen stokken in de wielen te steken van de evacuatie omdat er anders hard zal worden teruggeslagen. (Lees verder onder de foto).

Britse militairen onderweg naar Kaboel om landgenoten en diplomaten te evacueren.
MoD Crown Copyright

Ook Jalalabad en Khost zijn ingenomen

Eerder op de dag werd gemeld dat de taliban ook twee oostelijke bolwerken van het regeringsleger hebben ingenomen. Het gaat om de steden Jalalabad en Khost op de weg naar Pakistan.

 "We zijn deze voormiddag wakker geworden met de witte vlaggen van de taliban overal in de stad. Ze zijn in de stad. Ze zijn binnengeraakt zonder te vechten", zei Ahmad Wali, een inwoner van Jalalabad. De taliban claimden zelf ook al de inname van de stad. 

Iran heeft intussen langs de grens grote kampen opgericht voor de opvang van vluchtelingen uit Afghanistan. In dat land zijn er nu al twee miljoen Afghanen. Teheran vreest de komst van nog meer mensen, vooral dan sjiieten die bedreigd worden door de soennitische taliban.  (Lees verder onder de kaart).

"Blitzkrieg" van de taliban

In een tiental dagen hebben de taliban de controle verworven over Afghanistan. Eergisteren hadden de taliban Mazar-e Sharif ingenomen, de op drie na grootste Afghaanse stad en het belangrijkste stedelijke centrum in het noorden van het land. Nu is ook hoofdstad Kaboel gevallen.

Twee van de belangrijkste veteranen-krijgsheren van de strijd tegen de taliban, de Oezbeekse leider Rashid Dostum en de Tadzjiekse tegenhanger Atta Mohammed Noor, zijn vanuit Mazar-e Sharif kunnen ontsnappen over de grens met Oezbekistan. Dostum en Noor waren eerder leiders van de "Noordelijke Alliantie", een coalitie van minderheden die met Amerikaanse steun het talibanregime hebben omvergegooid in 2001. 

De taliban lanceerden hun recente offensief in mei, toen de terugtrekking van Amerikaanse en buitenlandse troepen op gang kwam. Die terugtrekking moet tegen 31 augustus rond zijn, maar is in feite nu al zo goed als afgerond.

Een voertuig van de taliban rijdt Jalalabad binnen.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Meest gelezen