Wie zijn de mensen die worden geëvacueerd uit Afghanistan? En wat zijn hun rechten?

België probeert zo snel mogelijk landgenoten en hun familieleden weg te halen uit Afghanistan, maar er zijn ook niet-Belgen die meegenomen worden met de repatriëringen. De beslissing wie wel en wie niet, moet zeer snel genomen worden. Wie staat er allemaal op de officiële lijst? En komen er ook mensen mee die niet op die gecontroleerde lijst staan? Vijf vragen, vijf antwoorden.

1. Wie krijgt voorrang?

De overheid is bij wet verplicht om landgenoten in nood te repatriëren. Dat betekent dus dat al wie de Belgische nationaliteit heeft en nu weg wil uit Afghanistan gerepatrieerd wordt. Zij staan bovenaan de prioriteitenlijst. Of toch wie de luchthaven van de hoofdstad Kaboel in raakt, want dat blijkt vaak een groot probleem.

2. Wat met Afghaanse Belgen?

Bij de Belgen die gerepatrieerd worden, zitten mensen die ooit vluchteling waren. Ze woonden minstens vijf jaar in België en konden daarna een aanvraag doen om Belg te worden.

Werd hun aanvraag toegekend, dan zijn het volgens de wet geen vluchtelingen meer, maar wel Belgen, met de daarbij horende rechten en plichten. Belgen mogen gewoon naar Afghanistan reizen. Wie erom vraagt, wordt momenteel gerepatrieerd.

3. Welke familieleden mogen mee met de Belgen?

De echtgenoot en kinderen van Belgen mogen mee (het zogenoemde kerngezin), ook als zij niet de Belgische nationaliteit hebben. Zij staan ook op de lijst van personen waarvan de veiligheid gecheckt is door Buitenlandse Zaken.

Moeilijker wordt het als een volwassen Belg met zijn Afghaanse moeder of tante of minderjarige nichtje op de luchthaven in Kaboel aankomt voor repatriëring. In de praktijk beslist het consulair personeel nu ter plaatse of die mee mogen of niet. En zo zijn er al verschillende mensen die niet op de officiële lijst stonden, toch meegenomen naar België.

Maar: familieleden buiten het kerngezin komen niet in aanmerking voor gezinshereniging. Bij de identiteitscontrole in Peutie wordt hen uitgelegd dat ze zelf een asielverzoek zullen moeten indienen. Het Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) zal oordelen of ze in Afghanistan persoonlijk gevaar lopen en dus of ze al dan niet mogen blijven.

Op een paar vluchten blijken intussen ook kinderen te zitten die geen enkele band met België hebben. Ze zijn in de chaos meegeglipt met mensen die ze aanduiden als hun ouders, maar hier aangekomen blijkt dat niet te kloppen. Zij worden opgevangen als niet-begeleide minderjarige jongeren en zullen ook een asielprocedure moeten doorlopen.

4. Zijn er vluchtelingen bij die op vakantie waren in Afghanistan?

Afghanen die de voorbije jaren erkend zijn als vluchteling of bescherming kregen, mogen in principe niet naar Afghanistan reizen. Dat doen ze normaal gezien ook niet, want ze lopen er persoonlijk gevaar. Juist daarom hebben ze bescherming gekregen in ons land.

Toch zijn er jaarlijks een aantal onder hen die wél naar Afghanistan reizen. Ook zij worden nu naar België teruggebracht. Bij aankomst zal hun dossier opnieuw beoordeeld worden en kan hun beschermingsstatuut ingetrokken worden. 

5. Wie zijn de andere niet-Belgen die naar ons land komen?

Defensie heeft een lijst opgesteld met fixers. Dat zijn mensen die het Belgische leger bijstonden in Afghanistan. Die fixers lopen nu het gevaar vervolgd of gefolterd te worden. Daarom mogen zij met hun gezin naar België komen. Het leger geeft te kennen dat ze de voormalige fixers tijdelijk onderdak geven. Ook zij moeten een asielverzoek indienen, dat zal worden beoordeeld door het CGVS.

Daarnaast is er nog een lijst van mensenrechtenactivisten en personeel van internationale organisaties die een band met ons land hebben. Ze zijn bijvoorbeeld verbonden aan Belgische organisaties die opkomen voor vrouwenrechten. Ook de mensen met dit profiel moeten bij aankomst in België nog een individuele asielprocedure doorlopen.

Meest gelezen