JTravel.nl

Mysteries ontrafeld: wat heeft het West-Vlaams gemeen met het Afrikaans?

Dat het Afrikaans veel gelijkenissen heeft met het Nederlands is algemeen geweten. Maar bepaalde uitspraken in het Afrikaans klinken nog net iets West-Vlaamser dan het Algemeen Nederlands. Radio 2 West-Vlaanderen zoekt uit of dit klopt. 

Radio 2 ontrafelt de hele zomer lang mysteries uit Vlaanderen en Brussel. Met de hulp van luisteraars en experten proberen we het antwoord te vinden op geheimzinnige verhalen.

De grammatica van het Afrikaans is een stuk eenvoudiger dan van het Nederlands. “Daardoor kunnen wij het gemakkelijk herkennen”, zegt dialectoloog Chris Dewulf. “Ook qua woordenschat is het bijna hetzelfde. En de kenmerken die in het Afrikaans afwijken van het Standaardnederlands zijn vaak dezelfde die in de westelijke dialecten voorkomen. Dat maakt dat West-Vlamingen misschien een streepje voor hebben."

Fonetisch zijn er alvast enkele gelijkenissen. “Zo wordt de ‘sch’ als ‘sk’ uitgesproken. Ook in de regio rond Kortrijk klinkt schip meer als 'skip'. De korte ‘i’ klinkt een beetje meer als 'e'. Dus “ek” in plaats van “ik”. Ook de lange ‘oo’ en ‘ee’ klinken in beide talen quasi hetzelfde”, zegt Dewulf.

Slaventaal

Het Afrikaans wordt door minstens 13 miljoen mensen gesproken. Het is 1 van de 11 officiële talen in Zuid-Afrika. Ook in Namibië kunnen bijna alle inwoners het, als tweede taal, spreken. Er bestaat alvast een hardnekkige misvatting volgens professor Jacques Van Keymeulen. “De taal wordt door veel meer kleurlingen, 'bruinmensen', gesproken dan door blanken”, zegt hij.

Het Afrikaans is ontstaan uit het Zuid-Hollands. "Het is een soort vereenvoudigd Nederlands met invloeden van Aziatische talen en Portugees. Het werd gebruikt vanaf de 17de eeuw. In 1652 werden in Zuid-Afrika slaven ingevoerd door de Nederlanders. Omdat die slaven, die van overal kwamen, met elkaar moesten kunnen communiceren, namen zij de taal van hun baas over", zegt Van Keymeulen.

Uniek liedje van Ertebrekers

Het is wellicht het enige liedje waar zowel West-Vlaams als Afrikaans te horen is. Ertebrekers, een groep met onder andere Flip Kowlier, werkte voor het liedje “You party too much” samen met Jack Parow. De Zuid-Afrikaanse rapper, bekend van het hitje “Cooler as ekke” en de extreem lange klep van zijn pet. Zelfs al zouden de muzikanten elkaar best goed verstaan, de samenwerking verliep in het Engels. En dat is net wat er in Zuid-Afrika aan het gebeuren is: het Engels is het Afrikaans aan het verdringen. “Vooral in officiële instanties”, zegt Van Keymeulen. “Er is echt wel een taalstrijd aan de gang, maar de taal zal niet voorgoed verdwijnen. Het Afrikaans worstelt met een stigma. Het wordt altijd gelinkt aan de apartheid. Daardoor verdwijnt het aan de universiteiten en zelfs uit het straatbeeld, zoals het bord aan Kaap de Goede Hoop." 

Lees verder onder de videoclip van "You party too much".

Verwantschap met het West-Vlaams

Afrikanen beweren vaak dat ze Vlamingen beter verstaan dan Nederlanders. De verklaring is eenvoudig volgens professor Van Keymeulen. “Zowel het Afrikaans als het Vlaams is nogal een ouderwetse manier om Nederlands te spreken. De Nederlanders hebben hun taal verder ontwikkeld. Bijvoorbeeld de ‘r’, die hebben zij aangepast. Het Nederlands van de Vlamingen en de Afrikaners is meer blijven stilstaan. Dit gaat dan over uitspraak, maar ook de muzikaliteit van het Vlaams en het Afrikaans lijkt meer op elkaar dan hoe ze in Nederland spreken."

Of Afrikaners nog beter West-Vlaams verstaan durft Van Keymeulen niet te beweren. “Het platte West-Vlaams lijkt me echt wel moeilijk. Maar er zijn eigenlijk nog dialecten van Bosjesmannen in Namibië die dichter bij het West-Vlaams leunen dan bij het Afrikaans. Ik vroeg daar de weg in het midden van de woestijn en iemand antwoordde: “rechtut”, dat had ik echt niet verwacht”, lacht Van Keymeulen. 

Quintus Van Der Merwe, een Zuid-Afrikaan die al 3 jaar in Oostende woont, luisterde geboeid mee. “Ik heb deze week bewust meer geluisterd naar de West-Vlamingen. En ja, die 2 talen zijn gewoon familie”, lacht hij. Hij geeft nog enkele specifieke voorbeelden van de connectie tussen het West-Vlaams en het Afrikaans. "Wij gebruiken ook het woord “peird” voor paard en zeggen “mijn vel is gebrand door de zon”. Een West-Vlaming zal zelden “huid” zeggen. Ze hebben het ook over “kop” en niet over hoofd. In onze taal zijn die woorden de norm geworden. Als ik na een repetitie met mijn koor op café zit met Oostendenaars, dan is het heel lastig om ze te verstaan. Wellicht zal ik het platste West-Vlaams nooit begrijpen, maar er zijn echt wel veel overeenkomsten”, besluit hij.

Meest gelezen