Na de kritiek op het goederenrecht: mag ik nu wel of niet zelf de bal gaan halen bij de buren? "Nee", lijkt het antwoord

Er is veel kritiek op de hervorming van het goederenrecht. Vorige week werd geïmpliceerd dat je door die hervorming in principe zelf de bal zou kunnen gaan zoeken in de tuin van de buren. "Als de buurman weigert of niet thuis is, kan je in principe in de wet steun vinden om de bal zelf te gaan halen", aldus een professor toen. Maar dat lijkt toch niet zo te zijn. Justitieminister Van Quickenborne (Open VLD) verduidelijkte dat je nooit de tuin van iemand anders kan betreden zonder toestemming. Verwarring troef, maar wat staat er nu in de wet?

Professor Vincent Sagaert - die het goederenrecht mee hervormde - impliceerde vorige week in een gesprek in "De ochtend" op Radio 1 dat je door de hervorming in principe zelf de tuin van de buren kan binnenlopen als je de bal wil gaan terughalen. In principe, want je moet altijd eerst aanbellen om toestemming te vragen, zei hij erbij. "Maar als de buurman weigert, of hij is niet thuis, kan je in principe in de wet steun vinden om de bal zelf te gaan halen", aldus Sagaert.

Mensen kunnen niet zonder toestemming iemands tuin betreden

Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD)

Meteen kwamen er heel wat vragen. Want wat met het recht op privacy? En wat met mijn eigendomsrecht? Reden genoeg voor justitieminister Van Quickenborne om even later in een persbericht de puntjes op de i te zetten. 

"Er moet altijd toestemming van de eigenaar zijn om diens eigendom te betreden om een zaak of dier terug te halen (...) Het is niet zo dat buren of anderen iemands tuin zonder toestemming kunnen betreden." Hieronder de paragraaf zoals ze staat in de wet:

"Indien een zaak of dier op onopzettelijke wijze op een naburig onroerend goed is terechtgekomen, moet de eigenaar van dit onroerend goed ze teruggeven of toelaten dat de eigenaar van deze zaak of van dit dier ze weghaalt." (Burgerlijk Wetboek, artikel 3.67., paragraaf 1)

"Wat deze paragraaf wijzigt tegenover de oude situatie, is dat iemand een zaak of dier dat op onopzettelijke wijze op diens eigendom is terechtgekomen, moet teruggeven", aldus Van Quickenborne in zijn mededeling. Daarmee wordt een onduidelijkheid weggewerkt. Want het stond niet expliciet in de wet dat je zaken die per ongeluk op jouw perceel terechtkomen, ook daadwerkelijk moet teruggeven, verduidelijkt het persbericht nog.

Wat verandert, is dat mensen zaken die onopzettelijk op hun eigendom terechtkomen, moeten teruggeven

Minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (Open VLD)

Uit de wettekst valt af te leiden dat de buurman in principe de keuze heeft: ofwel geeft hij het goed terug, ofwel laat hij je binnen. Als hij toch weigert zou je in principe - zo zei Sagaert -"steun kunnen vinden in de wet" om toch binnen te gaan (omdat de buurman dus eigenlijk niet mag weigeren). Maar zo, zei Sagaert ook, in principe haal je er best de politie bij. "Die zal de buurman komen vertellen dat hij niet mag weigeren". De politie kan dan de vaststelling doen van "de weigering". Maar zelf dan toch maar de tuin binnen gaan heeft de waan van het heft in eigen handen nemen, wat niet bedoeling is.

Afweging van vrederechter

Expliciet staat in de wet dus niet dat je door die weigering ook zelf meteen het recht hebt om de tuin binnen te gaan (want wat als de buurman niet thuis is, en dus niet in de mogelijkheid is om te kiezen of hij al dan niet de bal teruggeeft of zelf binnenlaat?). Maar het is niet uitgesloten dat bepaalde partijen en advocaten de wet wel zo zullen interpreteren. Vrederechter Eric Dierickx zei vorige week dat "mensen in de nieuwe wet zeker inspiratie zullen vinden om elkaar te sarren". 

Het is uiteindelijk aan een vrederechter om alle belangen en motivaties te balanceren en een oordeel te vellen, dat deden ze ook al voor deze nieuwe wet. Als minister van Justitie heeft Van Quickenborne niets te zeggen over hoe rechters de wet moeten hanteren of interpreteren. "Maar het kan zeker niet de bedoeling zijn dat mensen zo maar bij de buren gaan binnenlopen (...) er is ook nog het recht op privacy, en overtredingen worden gesanctioneerd", onderstreepte vrederechter Dierickx alvast nog in het interview toen.

Mensen zullen in de wet inspiratie vinden om elkaar te gaan sarren

Vrederechter Eric Dierckx, vorige week op Radio 1

Heel wat mensen hadden ook praktische vragen bij de wet (ervan uitgaande dat je wel degelijk de tuin van je buur kon inlopen, wat dus niet zo lijkt te zijn): wat als mijn hond de buurman dan bijt? wat als mijn buurman een ladder tegen de muur zet en schade toebrengt?" Ook dat zijn afwegingen van een wikkende en wegende vrederechter die zich bijvoorbeeld de volgende vragen zal stellen: was het geoorloofd, mag het? Was het proportioneel? Wist de buur van de gevaarlijke hond en heeft hij het risico "aanvaard"?

Bouwkraan zetten bij buren

Het goederenrecht werd ook hervormd inzake het "ladderrecht", waardoor het mogelijk wordt om (naast onderhoudswerken) ook bij verbouwingen een stukje van bijvoorbeeld de oprit van de buren op te vorderen, om er bijvoorbeeld een "ladder" of bouwkraan op te zetten. Maar ook daar zijn voorwaarden aan verbonden zei Sagaert al. Zo moet je eventuele hinder en schade vergoeden en mag je buur weigeren als hij goede redenen heeft. Zo staat het stukje over het hervormde "ladderrecht" in de wet:

"De eigenaar van een onroerend goed moet, na voorafgaande kennisgeving, gedogen dat zijn nabuur toegang heeft tot dit onroerend goed indien dit noodzakelijk is om bouw- of herstellingswerken uit te voeren, of om de niet-gemene afsluiting te herstellen of te onderhouden, tenzij indien de eigenaar rechtmatige motieven laat gelden om deze toegang te weigeren. Indien dit recht toegelaten wordt, moet het op de voor de nabuur minst schadelijke wijze worden uitgeoefend. De eigenaar heeft recht op vergoeding indien hij schade heeft geleden." (Burgerlijk Wetboek, artikel 3.67., paragraaf 2)

Ook hier kwam verduidelijking vanuit het kabinet-justitie. "Wie bouw- of herstellingswerken uitvoert waarbij het noodzakelijk is om de grond van de nabuur te betreden, kan dit doen mits men dit voorafgaand heeft laten weten aan de buur in kwestie. Als hij rechtmatige motieven heeft, kan hij dit weigeren. In dat geval moet de buur die werken wil uitvoeren dit recht afdwingen bij de vrederechter waarbij de noodzaak moet aangetoond worden en de redenen van de weigerende buur in overweging worden genomen", aldus minister van Justitie Van Quickenborne. 

Herbekijk hier ook de reportage uit "Het Journaal" van vorige week, die zoomt in op het "ladderrecht":

Videospeler inladen...

Wandelen over privépercelen?

De hervorming van het goederenrecht had ook gevolgen voor wandelaars, die mogen vanaf 1 september in principe over onbebouwde en onbewerkte percelen wandelen als er geen omheining (of een bordje "verboden toegang") staat. Hieronder de exacte passage uit de wet:

"Wanneer een onbebouwd en onbewerkt onroerend goed niet is afgesloten, mag ieder er zich op begeven tenzij de eigenaar van dit perceel schade of hinder hiervan ondervindt of op duidelijke wijze kenbaar heeft gemaakt dat het verboden is voor derden om zonder zijn toestemming de grond te betreden." (Burgerlijk Wetboek, artikel 3.67., paragraaf 3)

Ook daar gaf Van Quickenborne nog extra verduidelijking over. "Het gaat om een zeer restrictieve uitzondering (...) Denk bijvoorbeeld aan een wandelpad dat onderbroken is door een braakliggend stuk grond. De kwalificatie ‘onbewerkt’ sluit bovendien elke vorm van landbouwgrond uit. Men kan zich niet beroepen op deze paragraaf om een weiland of akker te betreden. Ook niet als de akker dat jaar niet gebruikt wordt in het kader van vruchtwisseling. Ook wanneer er sprake is van schade aan het perceel of hinder, kan er geen sprake zijn van toegang. De eigenaar van een braakliggend stuk grond kan de toegang bovendien ontzeggen door simpelweg een bord of een omheining te plaatsen", aldus het persbericht nog.

Meest gelezen