Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Amerikaanse staat Virginia mag het standbeeld van de zuidelijke generaal Robert E. Lee weghalen

Het enorme ruiterstandbeeld van de zuidelijke generaal Robert Lee in de Amerikaanse stad Richmond mag dan toch worden verwijderd. Dat heeft het Hooggerechtshof van de staat Virginia beslist. Gouverneur Ralph Northam wou het beeld weghalen na de dood van de zwarte man George Floyd vorig jaar, maar dat besluit verzandde in een juridische strijd.

U herinnert zich de "beeldenstorm" van vorig jaar nadat de zwarte man George Floyd na zijn arrestatie in Minneapolis overleden was in een wurggreep van een politieman. 

Dat leidde niet enkel in de Verenigde Staten, maar wereldwijd tot protestbewegingen tegen politiegeweld en racisme. Tal van standbeelden van mensen die de voorbije eeuwen betrokken waren bij racisme, kolonialisme of slavernij werden daarop weggehaald. In de VS ging het vooral om standbeelden van politieke en militaire leiders van de zuidelijke Confederatie van slavenstaten die zich tijdens de Burgeroorlog (1861-1865) hadden afgescheurd van de Unie. (Lees verder onder de foto).

Vorig jaar werd het beeld van Robert Lee al weggehaald uit het Congres in Washington.
Office of Governor of Virginia

De Democratische gouverneur Ralph Northam wou hetzelfde doen met het gigantische standbeeld van Lee in Richmond, indertijd de hoofdstad van de Confederatie, maar hij stuitte op verzet. Dat belandde bij het Hooggerechtshof van Virginia en dat heeft nu geoordeeld dat het standbeeld van Lee mag worden verwijderd.

"Gordiaanse" knoop is doorgehakt

Het bronzen ruiterstandbeeld van Lee in Richmond is zes meter hoog en staat dan nog eens op een dubbel zo grote fundering. Het domineert op die manier de belangrijkste straten en pleinen van de stad.

Privépersonen kunnen de overheid niet dwingen om een monument te behouden dat niet langer de waarden van vandaag vertegenwoordigt

Stelling van de staat Virginia voor het hof

Het statuut van het standbeeld was enigszins ingewikkeld. Het werd eind de 19e eeuw opgericht door privépersonen en rond 1890 geschonken aan de staat Virginia. Voorwaarde was wel dat de staat het beeld zou bewaren als monument voor generaal Lee. Het waren de afstammelingen van de schenkers die de overheid voor de rechtbank hadden gedaagd omdat die voorwaarden nu geschonden zouden worden. De klagers kunnen nog wel in beroep gaan bij het federale Hooggerechtshof.

Held of boegbeeld van racisme?

Robert Lee is een legende in "the South". Het was een succesvolle militair in de oorlogen tegen Mexico en tegen de inheemse bevolking in Texas. Bij het uitbreken van de Burgeroorlog was hij gekant tegen de afscheiding van de zuidelijke staten en even leek het erop alsof hij in het Unie-leger van het noorden zou vechten. Uiteindelijk koos Lee -als inwoner van Virginia- toch voor het zuiden en werd hij er opperbevelhebber.

Lee boekte een aantal verrassende successen in de oorlog, maar het zuiden kon niet op tegen de overmacht. Begin 1865 tekende hij de overgave van zijn leger en ging daarna gewoon naar huis. Na de oorlog werd hij rector van een universiteit en zette hij zich in voor de verzoening tussen noord en zuid. Lee had zelf geen slaven, maar zijn vrouw wel en beschouwde zwarten als minderwaardig die niet in staat waren om te gaan stemmen, maar die wel een opleiding moesten krijgen. 

Meest gelezen