De Petit Vignemale gletsjer (links) en de Oulettes (rechts) in het Vignemale-massief in de Franse Pyreneeën.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Overblijvende Pyrenese gletsjers binnen 20 jaar verdwenen

Door de klimaatcrisis zullen de gletsjers in de Pyreneeën de komende twee decennia hoogstwaarschijnlijk inkrimpen tot kleine, onbeweeglijke ijsvlekken. De ijsmassa's in de bergketen blijven immers aan een gestaag maar snel tempo krimpen en dat al sinds minstens de jaren 80. Dat zeggen Spaanse en Franse wetenschappers in een nieuwe studie. De effecten van het verdwijnen van de gletsjers op de biodiversiteit zijn nog niet duidelijk.  

De Pyreneeën vormen de natuurlijke grens tussen Frankrijk en Spanje en de gletsjers in de bergketen zijn de meest zuidelijke van Europa. In de Pyreneeën zijn sinds 2011 drie gletsjers helemaal verdwenen of teruggebracht tot kleine plekken ijs die, in tegenstelling tot gletsjers, niet meer bewegen. 

In 17 van de 24 overblijvende gletsjers heeft het ijs gemiddeld 6,3 meter van zijn dikte verloren. In bijna 10 jaar is de massa van de gletsjers gemiddeld ook met meer dan een vijfde afgenomen, met 23 procent, zo staat in de studie.

De wetenschappers wijten de afname aan de klimaatverandering, en meer bepaald aan de algemene stijging van de temperatuur in de streek met 1,5 graden Celsius sinds de 19e eeuw. 

"Wat we hier zien is een vroege waarschuwing van wat er kan gebeuren in andere bergen, zoals in de Alpen", zei Jesús Revuelto, een van de auteurs van de studie. "Hun gletsjers hebben een veel grotere massa en samenhang, maar wij wijzen hen de weg." Revuelto is doctor in de klimaatwetenschappen aan onder meer het Franse Centre National de Recherches Météorologiques.

Mede-auteur en geoloog Ixeia Vidaller zei dat het verlies van de ijsmassa ook een "tragedie" was voor het landschap van de Pyreneeën en dat de effecten op de biodiversiteit - de verscheidenheid aan levensvormen - nog moest blijken. 

Zicht op de Petit Rock afzettingen van de Petit Vignemale-gletsjer en de Oulettes-gletsjer aan de noordkant van het Vignemale-massief, gezien vanuit de Gaube-vallei in Zuid-Frankrijk.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

"In extreem gevaar"

Het onderzoek stond onder leiding van het Instituto Pirenaico de Ecología, een onderdeel van het Spaanse openbare wetenschappelijke instituut Consejo Superior de Investigaciones Científicas (IPE-CSIC). 

De wetenschappers gebruikten hogeresolutiebeelden van satellieten en beelden van onderzoeksvluchten uit 2011 om de evolutie van de ijsmassa's in kaart te brengen. Ze vergeleken die met gegevens die ze verzameld hadden tijdens bezoeken ter plaatse en met driedimensionele modellen die verleden zomer gemaakt werden met behulp van drones.

In bepaalde delen van een aantal van de snelst smeltende gletsjers stelden ze een vermindering tot wel 20 meter van de dikte vast. Het verlies van ijs was consistenter bij de 4 grootste onder die snel smeltende gletsjers dan bij de kleinere, zo zeiden de onderzoekers. Bij de kleinere had het ijs zich in veel gevallen al teruggetrokken in de schaduw van de valleiwanden die door eeuwen erosie zijn uitgesleten. Daardoor was het enigszins beschermd tegen de zon.

Uit een vergelijking met andere studies over het verlies van ijs in het verleden, bleek ook dat de snelheid waarmee het ijs verdwijnt in de Pyreneeën, sinds de jaren 80 niet verminderd is. 

"We kunnen met vertrouwen stellen dat de Pyrenese gletsjers in extreem gevaar verkeren en zouden kunnen verdwijnen of residuale ijsplekken zouden kunnen worden binnen zo'n 2 decennia", schrijven de onderzoekers. 

Een recent groot rapport van wetenschappers van de Verenigde Naties stelt dat de klimaatverandering duidelijk door de mens veroorzaakt wordt, "onmiskenbaar" is en een "vaststaand feit". Het rapport zegt ook dat de temperaturen binnen zowat 10 jaar waarschijnlijk boven het niveau van opwarming zullen uitstijgen dat wereldleiders proberen te handhaven. 

Het Middellandse Zee-bassin, dat gedeeld wordt door Zuid-Europa, het Midden-Oosten en Noord-Afrika, is door VN-experten aangeduid als een "hotspot van klimaatverandering", een gebied dat grote kans loopt om te maken te krijgen met onder meer vreselijke hittegolven, watertekorten en verlies aan biodiversiteit.

De studie van de onderzoekers van IPE-CSIC en andere Spaanse en Franse instellingen is gepubliceerd in het vakblad Geophysical Research Letters. Dit artikel is gebaseerd op een telex van Associated Press. 

Smeltwater loopt weg van de Petit Vignemale en de Oulettes in de zomer van 2020.
Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved.

Meest gelezen