Nicolas Maeterlinck

Verplichting van vaccins: hoe is die er gekomen en was er toen veel weerstand?

Een algemene, verplichte vaccinatie tegen het coronavirus komt de laatste tijd weer meer ter sprake. Zeker nu Vlaanderen weer rood kleurt op de Europese coronakaart en experts waarschuwen voor een vierde golf in het najaar. Voor sommige politici is het debat daarover geen taboe meer, al zijn er ook heel wat tegenstanders. Nochtans zijn in België in het verleden al eerder vaccins verplicht. Hoe is die verplichting er gekomen en was er toen veel weerstand?

Verplichte vaccins in ons land zijn uitzonderlijk, maar ze zijn er wel. Zo is het poliovaccin voor iedereen wettelijk verplicht. Daarnaast zijn er verplichte vaccins voor bepaalde risicogroepen, bijvoorbeeld voor tetanus voor wie in de landbouw, tuinbouw of afvalverwerking werkt, en voor hepatitis b voor wie in de zorg werkt. Alle bepalingen daarover zijn opgenomen in een codex over welzijn op het werk.

"Het poliovaccin voor baby's en kinderen werd eind jaren 60 verplicht in ons land", zegt Corinne Vandermeulen, vaccinologe bij de KU Leuven. "Bij kinderen met polio zag men in 1 op de 200 gevallen een ernstige verlamming die een impact had op de kwaliteit van het leven. Bij sommigen was die impact beperkt, bij anderen uitgebreid. Maar het was een levenslange impact, en om dat te vermijden, werd vaccinatie verplicht."

Al van bij de ontwikkeling van de allereerste vaccins is er weerstand geweest, nieuw is dat niet, zegt Vandermeulen.

Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

Toen het verplichte poliovaccin werd ingevoerd, was er veel bezorgdheid over de gevolgen van polio. "Ouders willen het beste voor hun kind. Soms is het moeilijk om een goede evaluatie te maken. Nu zie je in het geval van polio soms dat ouders meer bang zijn voor het vaccin dan van het virus."

"Dat komt deels ook omdat vanaf een bepaald moment polio bij ons niet meer voorkwam. Men weet niet meer wat polio is. Men wordt niet meer geconfronteerd met de gevolgen ervan."

Hepatitis b versus corona

Sinds halfweg jaren 90 moeten medewerkers in de zorgsector zich laten inenten tegen hepatitis b, een ernstige leverziekte. Vorige maand besliste het Overlegcomité, de vergadering van de verschillende regeringen van ons land, dat het coronavaccin voor het zorgpersoneel in ons land op termijn verplicht wordt.

"De insteek bij corona is wel anders dan bij hepatitis b", vertelt Vandermeulen. "De vaccinatie tegen hepatitis b gaat alleen over de persoonlijke bescherming van de gezondheid van de medewerker. Voor het coronavaccin geldt dat ook, maar daar speelt meer mee. De vaccinatie dient om te voorkomen dat zorgpersoneel het virus doorgeeft aan kwetsbare mensen, die daardoor in het ziekenhuis zouden kunnen belanden of overlijden."

Voor de griepvaccinatie geldt overigens dezelfde redenering, al is die niet verplicht voor personeel in de zorg. "We vragen aan gezondheidswerkers om zichzelf te beschermen, maar ook om anderen te beschermen."

"Onderscheid tussen zorgpersoneel en algemene bevolking"

Vandermeulen is zelf een voorstander van overtuigen en niet van verplichten. "Dat roept altijd veel weerstand op. En als je kijkt naar bijvoorbeeld Frankrijk, daar zie je veel fraude met vaccinatie-attesten, en dat willen we vermijden. Onderzoek toont dat je mensen overtuigd krijgt van vaccinatie als het persoonlijke voordeel voor hen groter wordt. Voor corona geldt denk ik hetzelfde, mensen het persoonlijk voordeel van vaccinatie laten inzien."

"Hoe ga je die verplichting controleren, wat ga je doen als mensen zich niet laten vaccineren, dat is ook een belangrijk aspect om over na te denken. Voor het poliovaccin bijvoorbeeld, geldt dat ouders een boete of een celstraf kunnen krijgen, maar daarmee is het kind nog niet gevaccineerd."

Vandermeulen maakt wel een onderscheid tussen een verplichting voor gezondheidsmedewerkers en voor de algemene bevolking. "Zij dragen verantwoordelijkheid voor andere mensen die kwetsbaar zijn en van hen afhankelijk zijn. Dat is iets anders voor de algemene bevolking."

Meest gelezen