Het recht om te weten: Britse politie vertelt of partner agressief was in vorige relatie, "ook bekijken in België" 

De Britse politie kan mensen op de hoogte brengen als hun partner agressief was in een vorige relatie. Het Instituut voor gelijkheid van vrouwen en mannen wil dat ook in België bekijken. “We moeten toch eens serieus nadenken of we dat niet mogelijk moeten maken”, zegt adjunct-directeur Liesbet Stevens in de Pano-reportage over partnergeweld gisteren. Voor staatssecretaris Sarah Schlitz (Ecolo) is het voorstel "bespreekbaar". 

Stel je voor: je wordt uitgenodigd op het politiebureau. Daar krijg je te horen dat de persoon met wie je een relatie hebt een vorige partner mishandeld heeft. Misschien werd die persoon eerder zelfs veroordeeld voor dat geweld, zonder dat jij het wist. 

De wet van Clare

In het Verenigd Koninkrijk kan de politie beslissen om jou daarvan op de hoogte te brengen, zelfs als er nog geen gewelddadig voorval was in je huidige relatie. Dat systeem heet “de wet van Clare” (of ook het “Domestic Violence Disclosure Scheme”). Het werd er in 2014 ingevoerd na de moord op Clare Wood door haar ex-lief in 2009.

We moeten toch eens serieus nadenken of we dat niet mogelijk moeten maken

Liesbet Stevens, adjunct-directeur Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen

“Er zijn heel veel verhalen bekend van daders die serieel partnergeweld plegen”, zegt Liesbet Stevens van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. Een systeem zoals in het Verenigd Koninkrijk kan er dan voor zorgen dat de alarmbellen sneller afgaan, gelooft Stevens. “We moeten toch eens serieus nadenken of we dat niet mogelijk moeten maken.” 

Bekijk hier het fragment uit de reportage waarin Liesbet Stevens oproept om het Britse systeem te bekijken: 

Videospeler inladen...

Voor staatssecretaris voor Gendergelijkheid Sarah Schlitz is het voorstel "bespreekbaar": “We staan open voor elke maatregel die toekomstige slachtoffers kan vermijden. In die optiek bekijken we dat buitenlandse voorbeeld, maar hebben we ook de evidente bekommernissen. We moeten bijvoorbeeld ook de privacy van betrokkenen respecteren", zegt Schlitz. 

Hoe werkt die Britse "wet van Clare" precies, en is er dan effectief een probleem voor de privacy?

Recht om te weten

In de UK kan je zelf naar de politie stappen om informatie te krijgen over iemand. Dat noemt men daar "the right to ask", of "het recht om iets te vragen". Bijvoorbeeld: vrouwen die merken dat hun man agressief is, kunnen zelf informatie opvragen bij de politie over die man. 

Anderzijds kan de politie ook proactief mensen inlichten als ze een risico lopen in hun huidige relatie. Dat heet dan "the right to know", of "het recht om te weten". Het is altijd aan de politie om in te schatten of zo’n informatie gedeeld mag worden, maar toch gebeurt het vrij vaak.

Tussen maart 2019 en maart 2020 kregen zo'n 4.500 mensen een inlichting van de politie in Engeland en Wales. In dezelfde periode kregen nog eens ruim 4.000 mensen informatie van de politie nadat ze er zelf om gevraagd hadden. Ook Nieuw-Zeeland, Australië en Canada kennen gelijkaardige wetten die het "recht op informatie" vastleggen.

Privacy

Toch is de Britse “wet van Clare” niet onbesproken. Wat bijvoorbeeld met de privacy van de daders in kwestie? Verdienen zij dan geen tweede kans? Of, wat als je zo informatie krijgt over een vorig slachtoffer, of over de kinderen van dat slachtoffer? Moet hun privacy niet beter worden beschermd? 

Het helpt vrouwen niet als ze pas ingelicht worden wanneer het te laat is

Experte geweld tegen vrouwen Davina James-Hanman

We vroegen het aan de Britse experte Davina James-Hanman, die al ruim 30 jaar rond huiselijk geweld werkt. Zij ziet inderdaad situaties waarin er een gevaar is voor de privacy. “Stel dat je het ex-vriendje bent, en jij wil informatie over het nieuwe vriendje van jouw ex-vriendin. Kan je dan zomaar naar de politie stappen?”, vraagt ze zich af. “De politie zou dan waarschijnlijk zeggen: jij hebt geen recht op deze informatie, en niets zeggen.” 

Maar voor James-Hanman wegen de voordelen van de wetgeving wel door op de nadelen. “Het helpt vrouwen niet als ze pas ingelicht worden wanneer het te laat is", zegt ze. "Die informatie is alleen maar nuttig voor het zover komt." 

Risico's

De wet krijgt soms nog om andere redenen kritiek. Misschien wil je de relatie wel beëindigen als de politie je inlicht. Het is bekend dat zo’n relatiebreuk een trigger kan zijn voor geweld bij daders, omdat ze meer controle willen over hun (ex-)partner. Ook zou het systeem tijd en geld kosten dat misschien ergens anders beter kan worden ingezet. 

Onderzoekers van de universiteit van Essex en Sheffield stelden bovendien vast dat verschillende Britse politiediensten de wet anders interpreteren. Wie mag er op de hoogte worden gebracht, en welke informatie deel je? Dat is niet altijd even duidelijk. 

Wie nood heeft aan een gesprek over huiselijk geweld, kan terecht bij 1712 (de professionele hulplijn voor vragen over geweld, misbruik en kindermishandeling), de huisarts of de politie. Bij dringende gewelddadige situaties bel je de politie op 101. Voor dringende medische hulp bel je het noodnummer 112.

Bekijk hier "Pano: Geweld tegen vrouwen":

Videospeler inladen...

Meest gelezen