LaPresse

WHO-rapport scherp over Europese corona-aanpak: "Landen waren niet voorbereid op pandemie"

Een pan-Europese commissie binnen de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft een rapport klaar over de corona-aanpak van Europese landen. Een groep van experten uit daarin felle kritiek op de overheden in de Europese regio. Volgens het rapport waren veel landen compleet onvoorbereid, zijn er te veel fouten gemaakt en was het politieke leiderschap zwak. Voormalig minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) schreef mee aan het rapport. Ze is ook kritisch voor het Belgische beleid: "We konden niet altijd snel genoeg reageren", zei ze vanmorgen in "De ochtend" op Radio 1.

De WHO stelde een pan-Europese commissie samen, bestaande uit gezondheidsexperten, financiële experten, (ex-)politici en wetenschappers. Zij werkten een jaar lang aan het rapport dat de corona-aanpak van overheden in de hele Europese regio (dus niet alleen lidstaten) moest evalueren. De bedoeling: lessen trekken uit de coronacrisis om zo beter voorbereid te zijn op een eventuele volgende gezondheidscrisis. Ook voormalig minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) schreef, als enige Belg, mee aan het rapport.

"Het rapport bevat geen analyse van elk land afzonderlijk", vertelt De Block. "In elk land zijn er veel problemen geweest. We tellen wereldwijd vier miljoen doden door dit virus. Politiek wordt het vaak zo vertaald alsof het virus alleen hier was, maar het virus was overal."

Europa was niet voorbereid op een pandemie

De experten zijn in het rapport erg scherp voor de Europese corona-aanpak. De belangrijkste conclusie luidt: de pandemie was al lang voorspeld en eerdere uitbraken van ebola, zika en SARS waren belangrijke waarschuwingen, maar toch was de internationale gemeenschap onvoorbereid. 

Er zijn te veel fouten gemaakt, klinkt het. Volgens het rapport was er onder andere een gebrek aan planning en was het politieke leiderschap zwak of in sommige gevallen zelfs onbestaande. De Block erkent dat ook in België heel wat fout is gelopen. "Ik denk dat de institutioneel ingewikkelde organisatie van de gezondheidszorg er in ons land voor gezorgd heeft dat we niet altijd snel genoeg konden reageren. Er zijn tientallen overlegcomités geweest, interministeriële conferenties... Wij vergaderden ons zot om met alle betrokken bevoegdheden tot één maatregel te komen."

De institutioneel ingewikkelde organisatie van de gezondheidszorg in ons land heeft ervoor gezorgd dat we niet altijd snel genoeg konden reageren

Maggie De Block, voormalig minister van Volksgezondheid (Open VLD)

De Block kreeg ook veel kritiek vanwege het gebrek aan beschermingsmateriaal voor zorginstellingen in de eerste fase van de coronacrisis. Zeker toen bleek dat zij een paar jaar eerder een belangrijke strategische stock aan mondmaskers had laten vernietigen. "Het vernietigen van die maskers was geen fout, want die maskers waren onbruikbaar", aldus De Block. "Het feit dat er op dat moment geen nieuwe mondmaskers aangekocht werden wel. Dat had niet mogen gebeuren."

Is het niet vreemd dat De Block meeschreef aan het rapport, terwijl ze als voormalig minister ook zelf in de fout ging? Zelf relativeert ze dat: "Iedereen die in die periode beslissingen genomen heeft, kreeg van alle kanten kritiek. Te weinig vrijheid of te veel vrijheid, geen mondmaskers of toch mondmaskers..."

Beluister hier het gesprek met Maggie De Block in "De ochtend" op Radio 1 (en leer eronder verder):

Nieuwe pandemie op komst

Om te voorkomen dat in de toekomst dezelfde fouten opnieuw gemaakt zullen worden, moeten Europese landen zich nu al voorbereiden op een nieuwe pandemie. "In het rapport staat: het is zeker dat er ooit een nieuwe pandemie zal komen. We weten alleen nog niet wanneer", aldus De Block.

De voormalige minister hamert op het belang van meer internationale samenwerking. Bij het begin van de crisis zijn er volgens De Block zaken foutgelopen omdat landen te protectionistisch waren, bijvoorbeeld wat betreft mondmaskervoorraden. "We hadden nog voorraden die opgeslagen lagen in Europa, bijvoorbeeld in Frankrijk en Duitsland", vertelt ze. "Maar de grenzen werden gesloten en die voorraden werden eigenlijk geblokkeerd in de opslagplaatsen. Dat was niet conform de Europese gedachte, dus dat mag niet meer voorvallen."

Landen hebben zich zeer protectionistisch gedragen. Dat was niet conform de Europese gedachte, dus dat mag niet meer voorvallen

Maggie De Block, voormalig minister van Volksgezondheid (Open VLD)

Om die samenwerking te bevorderen, maar ook om de politieke draagkracht te versterken, pleiten de experten die het rapport schreven nu voor de oprichting van een pan-Europese Raad voor Gezondheidsbedreigingen. Zo'n raad zou moeten opvolgen hoe Europese landen zich voorbereiden op een volgende pandemie en zou druk kunnen zetten op overheden om, indien nodig, meer te doen. 

Maar is die raad niet de instelling te veel? Volgens De Block niet: "We maken er geen structuur bij, maar het is de bedoeling om bestaande mensen bijeen te brengen waardoor meer solidariteit ontstaat tussen de landen", legt ze uit. "Na de bankencrisis is ook een fianciële raad opgericht binnen de G20.  Dat werkt. Het is op dat model geënt."

Meest gelezen