De rots 'Rochette' op Mars waaruit Perseverance twee stalen gehaald heeft.
NASA/JPL-Caltech

Rotsstalen verzameld door Perseverance steunen hypothese dat er ooit leven geweest is op Mars

De NASA-marsrover Perseverance heeft twee rotsstalen verzameld en er zijn aanwijzingen dat die lange tijd in contact met water geweest zijn. Dat geeft een duwtje in de rug van de hypothese dat er in het verleden leven kan geweest zijn op Mars. De stalen zijn vulkanisch van oorsprong, wat maakt dat ze nauwkeurig te dateren zijn, en ze bevatten zouten die mogelijk sporen van leven bewaard kunnen hebben.  

Perseverance heeft twee stalen genomen uit een rots die het missieteam 'Rochette' heeft genoemd, na een mislukte poging begin augustus omdat de rots 'Roubion' te broos was,. Het eerste staal , 'Montdenier', werd op 6 september uit de rots geboord, het tweede, 'Montagnac', op 8 september. 

De beide boorkernen zijn iets dikker dan een potlood en zo'n 6 centimeter lang. Ze zijn intussen opgeborgen in de marsrover in verzegelde titanium tubes. Voor dat gebeurd is, zijn er al eerste analyses op uitgevoerd met instrumenten aan boord van Perseverance.

De stalen zijn genomen op de bodem van de Jezero-krater, een gebied ten noorden van de evenaar waarvan geweten is dat er 3,5 miljard jaar geleden een meer geweest is, toen Mars nog warmer en natter was dan nu het geval is. 

Wat de NASA-wetenschappers evenwel niet weten, is hoe lang het meer bestaan heeft. Ze konden niet uitsluiten dat het een 'eendagsvlieg' geweest is en dat een overstroming de impactkrater snel gevuld heeft maar dat het meer dan ook snel opgedroogd is, in de loop van bijvoorbeeld 50 jaar.

Het niveau van veranderingen dat Rochette en de rots die het doel was van de mislukte staalname ondergaan hebben, wijst er echter op dat er gedurende een lange tijd grondwater aanwezig is geweest, zo heeft de NASA meegedeeld. 

Dat grondwater kan verband houden met het meer dat er ooit in de Jezero-krater is geweest, of het kan door de rotsen gesijpeld zijn lang nadat het meer was opgedroogd. 

En hoewel de wetenschappers nog steeds niet kunnen zeggen of het water dat de rotsen heeft veranderd, gedurende tienduizenden of miljoenen jaren aanwezig is geweest, voelen ze zich nu wel zekerder dat het er lang genoeg is geweest om het gebied in het verleden meer geschikt te maken voor microbieel leven. 

"Het ziet er naar uit dat onze eerste rotsen wijzen op een langdurige, mogelijk leefbare omgeving", zei Ken Farley. Farley is de projectwetenschapper van de missie aan Caltech. "Het betekent heel wat dat het water daar een lange tijd geweest is."    

Een foto van het eerste staal in de boor. De bronskleurige ring met de vier tanden is de kernboor.
NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS

Lava en zouten

De wetenschappers konden niet alleen niet zeggen hoelang het meer in de Jezero-krater aanwezig is geweest, ze wisten evenmin of de rotsen in de krater afzettingsgesteenten waren of vulkanische gesteenten. Daarop hebben ze nu een antwoord gekregen, de rotsen blijken basaltachtig van samenstelling. 

"Op basis van de waarnemingen die tot nu toe gedaan zijn, denken we dat Roubion en Rochette oude vulkanische lavastromen zijn", zei Katie Stack Morgan, een lid van het wetenschappelijke team van de rover. 

De aanwezigheid van kristalmineralen in vulkanische rotsen is bijzonder handig voor radiometrische datering. De vulkanische oorsprong van de rots kan de wetenschappers helpen om precies te dateren wanneer ze ontstaan is. 

Elk staal kan dienen als een stukje van een grotere chronologische puzzel. Als de wetenschappers de rotsen in de juiste volgorde plaatsen, hebben ze een tijdlijn van de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis van de krater, waaronder de vorming van de Jezero-krater, het verschijnen en verdwijnen van het meer en veranderingen in het klimaat van de planeet in het verre verleden. 

Bovendien zijn er in de rotsen zouten ontdekt, een aanwijzing dat de rotsen "aanzienlijke interacties met water" hebben ondergaan. 

Die zouten kunnen ontstaan zijn toen grondwater door de oorspronkelijk mineralen in de rots gelopen is en ze veranderd heeft, of, en dat is waarschijnlijker, toen water verdampt is en de zouten achtergelaten heeft. 

De minerale zouten in deze eerste twee boorkernen kunnen ook minuscule belletjes van oud Martiaans water gevangen hebben. Als die inderdaad aanwezig zijn in de rotsen, zouden ze kunnen dienen als kleine tijdscapsules met aanwijzingen over het klimaat en de bewoonbaarheid van Mars in het verleden. 

Minerale zouten staan op aarde ook bekend voor het feit dat ze in staat zijn aanwijzingen van vroeger leven te bewaren. "Zouten zijn erg goede mineralen om sporen van leven te bewaren op aarde", zei Stack Morgan, "en we verwachten dat dat ook het geval zal zijn voor de rotsen op Mars."   

Samengesteld beeld van een dagzomende rotslaag die 'Citadelle' genoemd wordt op de bodem van de Jezero-krater. In de gele cirkel ligt de Rochette-rots waaruit de twee stalen zijn genomen.
NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS

Op naar 'South Séitah'

Perseverance zoekt momenteel de bodem van de krater af naar stalen die naar de aarde kunnen gebracht worden om daar diepgaand onderzocht te worden. 

De meest waarschijnlijke site waar de marsrover zijn volgende stalen zal nemen, ligt slechts 200 meter van de huidige site, in 'South Séitah'. Dat is een reeks richels bedekt met zandduinen, rotsen en rotsscherven die Farley vergeleek met "gebroken eetborden".

De stalen die de rover nu genomen heeft, behoren waarschijnlijk tot de jongste rotslagen die in de Jezero-krater gevonden kunnen worden. South Séitah is daarentegen waarschijnlijk ouder en zal het onderzoeksteam een betere tijdlijn bezorgen om de gebeurtenissen te begrijpen die de kraterbodem vorm hebben gegeven. 

Begin oktober zullen er uit voorzorg gedurende meerdere weken geen bevelen vanop de aarde naar de marsrover gestuurd worden tijdens de conjunctie van Mars met de zon. Waarschijnlijk zal Perseverance pas enige tijd na die periode beginnen boren in South Séitah. 

Een van de belangrijkste doelen van de missie is astrobiologie, het zoeken naar sporen van vroeger leven op Mars. 

In de jaren 2030 wil de NASA, in samenwerking met de Europese ruimtevaartorganisatie ESA, een missie opzetten om de stalen die Perseverance verzameld heeft en tegen dan op verschillende plaatsen gedeponeerd zal hebben, naar de aarde te brengen waar ze diepgaander kunnen onderzocht worden dan met de instrumenten waarover Perseverance beschikt. 

Bronnen: persmededeling NASA, telex persagentscap Agence France Presse. 

Meest gelezen