De drie kanselierskandidaten: Olaf Scholz (SPD), Annalena Baerbock (Bündnis 90/Grüne) en Armin Laschet (CDU/CSU).

"De gematigde middenweg is de juiste weg": sociaaldemocraat Scholz wint mak verkiezingsdebat in Duitsland

De bondskanselierskandidaat van de sociaaldemocraten (SPD) Olaf Scholz heeft volgens televisiekijkers in Duitsland ook het tweede debat in aanloop naar de verkiezingen op 26 september gewonnen. De uitslag van die verkiezingen bepaalt wie bondskanselier Angela Merkel zal opvolgen. 

Na het eerste debat twee weken geleden op de commerciële zender RTL traden de kanselierskandidaten voor de camera's van de openbare omroepen ARD en ZDF. Normaal gesproken gaat het altijd om een duel, maar dit jaar spreken ze in Duitsland over een "Triell", een ‘duel’ met drie. 

Drie partijen hebben een kandidaat-bondskanselier naar voren geschoven om Angela Merkel op te volgen, die na 16 jaar kanselierschap stopt. Haar christendemocratische Union (CDU/CSU) schuift Armin Laschet naar voren om Merkel te vervangen, de sociaaldemocratische SPD zet huidig vicekanselier Olaf Scholz op één. 

De enige vrouw is Annalena Baerbock van de Duitse Groenen, die voor het eerst met een kanselierskandidaat aan de verkiezingen deelnemen. In de peilingen staat de SPD van Scholz momenteel aan de leiding, voor de christendemocraten en de groenen.

Bekijk hier het verslag van het kanseliersdebat uit "Het journaal":

Videospeler inladen...

Laschet in de aanval tegen Scholz

Helemaal vooraan in het debat keken de kandidaten al vooruit naar mogelijke coalities na de verkiezingen. Armin Laschet, de kandidaat voor de christendemocratische CDU, hield meteen de mogelijkheid open om samen te regeren met de socialistische SPD van Olaf Scholz. "Democraten onder elkaar moeten kunnen praten na de verkiezingen", zei Laschet, maar hij benadrukte toch vooral dat hij resoluut voor de overwinning zou gaan en dat coalities vormen nu nog niet aan de orde is.

Laschet probeerde Scholz onderuit te halen door te zeggen dat die mogelijk met de radicaal-linkse partij Die Linke zou willen samenwerken, iets wat in Duitsland nog steeds een gevoelige kwestie is. Scholz gaf aan dat het water met Die Linke ideologisch heel diep is, maar wilde een samenwerking niet expliciet uitsluiten. 

Het was vooral de agressieve toon van Laschet tegenover Scholz die opviel tijdens de eerste helft van het debat. Laschet ging in de aanval met enkele financiële schandalen in de periode dat Scholz minister van Financiën was. Door het beleid van Scholz, zei Laschet, was het geld van miljoenen kleine beleggers verkwist. "Als mijn minister van Financiën zo te werk zou gaan als u", sneerde Laschet, "dan zaten we met een ernstig probleem". Scholz pareerde de kritiek door Laschet erop te wijzen dat het onderzoek niet gericht is tegen zijn ministerie.

Baerbock gaat volop voor de toekomst

Annalena Baerbock van de Groenen probeerde zich uit de confrontatiekoers van de twee traditionele partijen te houden. Wanneer ze aan bod kwam, probeerde ze zich voor te stellen als een bekwaam alternatief voor de gevestigde waarden, waarbij ze een snellere modernisering belooft. Vooral op vlak van klimaat ergert ze zich aan de traagheid waarmee de twee andere partijen reageren: "Jullie geven elkaar de hele tijd de schuld voor wie wat tegenhoudt. Ik wil het hebben over de toekomst. Het gaat over de komende verkiezingen en de komende regering". Baerbock wil de geplande kolenuitstap (het einde van de bruinkoolontginning en het gebruik ervan) in 2038 vervroegen. 

Voor Laschet en zijn Union zijn de Groenen vooral een verbodspartij. Hij wil vooral de gigantische Duitse bureaucratie verminderen. Daar ligt volgens hem de sleutel om de Duitse wetenschap en economie de kans te geven om die klimaattransformatie door te voeren. 

Opvallend is dat Laschet zegt dat het logischer was geweest als Duitsland eerst uit de bruinkoolindustrie zou zijn gestapt alvorens de kerncentrales te sluiten, waarmee hij eigenlijk kritiek uit op het beleid van de huidige bondskanselier Angela Merkel, nota bene zijn partijgenote.

Scholz als mannelijke Merkel

Terwijl Laschet meerdere keren zei dat het "weiter so" van zijn partijgenote Merkel niet meer het gepaste antwoord is op deze tijd, profileerde de sociaaldemocraat Scholz zich net als het meest "merkeliaans". "De gematigde middenweg is de juiste weg", zei Scholz tijdens het debat. Meer Merkel zal het niet worden en dat is iets wat veel Duitsers wellicht graag zullen horen.

Zeker bij een belangrijk thema als klimaatverandering, waarbij veel burgers bang zijn om aan welvaart in te boeten. Volgens Scholz hoeft dat niet het geval te zijn. Het klimaat redden is in zijn visie een economische kwestie, waarbij de nieuwe regering snel voorwaarden moet scheppen zodat de industrie het nodige kan doen om de hele klimaattransformatie door te voeren. Als dat lukt, meent Scholz, behoudt de Duitser zijn welvaart. 

"De gematigde middenweg is de juiste weg", zegt Scholz. Hij pleit ervoor om de hele industrie te betrekken bij een klimaatplan. "In het eerste jaar van de regering moeten we ervoor zorgen dat er genoeg elektriciteit is zodat alle nodige veranderingen in de chemie, de staalindustrie en andere industrietakken lukken. Dan zullen we erin slagen ons leven beter te maken en het klimaat te redden".

Dat is een boodschap die bij televisiekijkend Duitsland blijkbaar aanslaat, want volgens een peiling direct na de uitzending won Scholz het debat met vlag en wimpel. 

Hoe deden de drie kandidaten het? Beluister hier een analyse met Jeroen Reygaert, in "de ochtend" op Radio 1

Meest gelezen