"Ook volgend jaar sociaal tarief voor 1 miljoen gezinnen"; Wat kunnen we nog doen aan stijgende energieprijzen?

De prijzen van gas en elektriciteit blijven maar stijgen. Energieregulator Creg heeft berekend dat een gemiddeld gezin meer dan 1.000 euro per jaar zal betalen voor elektriciteit en maar liefst 1.600 euro voor aardgas. Maar hoe komt dat nu? En wat kunnen we eraan doen? Federaal minister Van Der Straeten (Groen) pleitte er in "De afspraak" alvast voor om het sociaal energietarief langer beschikbaar te houden voor méér mensen.

Wie de afgelopen tijd een tussentijdse energiefactuur kreeg, heeft het al gemerkt. Wie z’n factuur nog moet krijgen, houdt zich maar beter vast aan de takken van de bomen, want het kan een gepeperde rekening worden, veel duurder dan de vorige keren. 

Waar we in volle lockdowntijden nog konden profiteren van gunstige gas- en elektriciteitsprijzen, rijzen ze de laatste maanden steeds meer de pan uit. Door corona was er weinig vraag naar gas en elektriciteit doordat de industrie plots op een historisch laag pitje draaide. 

Nu de economie weer aantrekt, stijgen de prijzen als een piekende coronacurve. Vooral de gasprijzen schieten de hoogte in, zoals je kan zien op deze grafiek van de verschillende handelsprijzen.

De aloude economische wet van vraag en aanbod speelt ons dus keihard parten op dit moment. Langs de vraagzijde is het dus de industrie die weer fors meer gas vraagt, terwijl het aan de aanbodzijde morrelt, zo stelt Frank Vranken, hoofdstrateeg bij vermogensbeheerder Edmond de Rothschild Europe, vast in deze reportage uit “Terzake”:

Videospeler inladen...

Vranken ziet bijvoorbeeld dat Noorwegen, een belangrijke gasleverancier, op dit moment minder gas levert door onderhoudswerkzaamheden op vele boorplatforms. Daardoor heeft Europa weinig gasvoorraden. 

Daarnaast was 2021 vooralsnog een slecht jaar voor groene stroom en werden er massaal groenestroomcertificaten opgekocht, waardoor gasproducenten en -verbruikers daar veel meer voor moeten betalen. “Al deze omstandigheden samen zullen de prijzen nog flink doen stijgen”, voorspelt Vranken.

En we zijn nog maar september; de energieverslindende winter moet nog beginnen. Frank Vranken vreest dat niet alleen de consumenten een duurdere gasfactuur zullen voelen, ook bedrijven die sterk van gas afhankelijk zijn, kunnen in de problemen komen. Dus is het hopen op een ideale winter, met veel zon, wind en zachte temperaturen.

Sociaal tarief of btw-verlaging?

Kunnen we hier nu niets aan doen, in plaats van het allemaal te ondergaan? Op korte termijn wordt dat sowieso moeilijk. Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) wil namens de federale regering alvast haar duit in het zakje doen voor de laagste inkomens, via het sociaal tarief, zo kondigde ze deze avond aan in “De afspraak”:

Videospeler inladen...

Tijdens de aanstaande begrotingsbesprekingen zal Van der Straeten voorstellen om de uitbreiding van het sociaal tarief te verlengen. Wie een laag inkomen heeft en bijvoorbeeld van een leefloon moet rondkomen, kan automatisch genieten van dat sociaal tarief, waardoor je de laagste marktprijzen moet betalen. 

Eind vorig jaar besliste de federale regering om dat sociale tarief uit te breiden, zodat een miljoen gezinnen onder dat tarief vallen. Normaal gezien zou die uitbreiding eind dit jaar aflopen, maar nu de energieprijzen zo sterk stijgen, wil minister Van der Straeten bekijken of de uitbreiding verder kan doorlopen.

Een goede zaak, vindt Antwerps schepen voor sociale zaken en armoedebestrijding Tom Meeuws (Vooruit), al is er ook meer nodig. De energiefactuur zou namelijk ook naar beneden moeten door te investeren in energiezuinige maatregelen, zei hij in "De Ochtend" op Radio 1. "De laagste inkomensgroepen kunnen de energiefactuur zelf niet naar beneden helpen, want ze zijn vaak geen eigenaar. Dat dilemma tussen huurders en verhuurders moeten we oplossen", zegt Meeuws. 

"Eigenaar-verhuurders die niet voldoen aan de isolatienormen, zouden bijvoorbeeld niet meer mogen verhuren. We moeten naar systemen zoeken zodat die hoge energiefacturen niet altijd bij de armsten terechtkomen", aldus Meeuws. Daarnaast zou een deel van de heffingen op de energiefactuur ook rechtstreeks moeten terugvloeien naar wie het echt nodig heeft, vindt hij.

Een andere maatregel die de federale regering zou kunnen treffen is het btw-tarief op de energiefacturen verlagen van 21 naar 6 procent, zoals dat in het verleden al gebeurde. Maar daar ziet minister Van der Straeten geen heil in, omdat hier iedereen gelijk is voor de wet. Dan ziet ze liever sociaal gestuurde correcties, zoals het sociaal tarief.

Check je energiecontracten

Op de korte termijn kan je zelf misschien ook iets doen: checken welke energiecontracten je hebt. In dit artikel leggen we uit, wat je kan doen.

In "Terzake" debatteerden deze avond Bert Wollants (N-VA) en Kris Verduyckt (Vooruit) over het Belgische energiebeleid. Bekijk hier het volledige debat:

Videospeler inladen...

Meest gelezen