Europese chips, een defensie-unie en fundamentele rechten: dit ligt er het komende jaar op het bord van de EU

De strijd tegen de coronapandemie, het aanzwengelen van de Europese economie of de strijd tegen de klimaatverandering: het zijn maar enkele grote vraagstukken die ook het komende jaar op tafel zullen liggen bij de Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de Europese Unie. In haar "state of the union" voor het Europese Parlement heeft Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de uitdagingen nog eens scherpgesteld. "Europa moet en kan meer zelf doen."

Corona

In haar tweede "State of the Union" kan Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen niet om de coronapandemie heen. Ze klopt zich op de borst dat Europa een van de wereldleiders is als het gaat over de vaccinatiegraad van de bevolking, met een vaccinatiegraad van zowat 70 procent. Volgens haar heeft Europa dat op de juiste manier aangepakt, "niet als een sprint, wel als een marathon".

Wel wil ze de verschillen in de vaccinatiegraad tussen de lidstaten wegwerken. "Laten we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat dit niet uitdraait op een pandemie van niet-gevaccineerden."

Laten we er alles aan doen om ervoor te zorgen dat dit niet uitdraait op een pandemie van niet-gevaccineerden

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen

Bovendien heeft de EU ook al miljoenen vaccins aan landen in andere regio's uitgedeeld. Volgens haar is dat de meest dringend prioriteit: de vaccinatiegraad wereldwijd versnellen. "We hadden al toegezegd dat we 250 miljoen vaccindosissen zouden delen. En we voegen er daar nog 200 miljoen aan toe tegen midden volgend jaar."

Europa moet ook beter voorbereid zijn op nieuwe pandemieën, zegt von der Leyen. Een nieuw agentschap, "Hera", moet ervoor zorgen dat "geen virus ooit nog van een lokale epidemie naar een wereldwijde pandemie kan uitgroeien".

Economie

Intussen raakt de economie weer op dreef. 19 lidstaten zullen dit jaar al op het niveau geraken van vóór corona, weet von der Leyen. "Maar de lessen van de financiële crisis kunnen als waarschuwing dienen: toen riepen we te snel de overwinning uit. Die vergissing zullen we niet meer maken."

(Lees verder onder de foto)

Investeren in het digitale - 5G, AI, glasvezel, maar ook opleiding - wordt cruciaal, zegt ze. "Maar op dit moment hangen we voor onze technologische vooruitgang af van chips die gemaakt worden in Azië. Dit gaat niet meer over onze concurrentiekracht, dit gaat over technologische soevereiniteit." Ze stelt daarom voor om een Europees chipecosysteem op poten te zetten "dat de toelevering van die chips verzekert en dat nieuwe markten creëert voor Europese technologie".

Europa zal ook blijven strijden tegen fiscale fraude en belastingontwijking bij grote bedrijven, laat ze weten. "Een rechtvaardige hoeveelheid belastingen betalen, is niet alleen een kwestie van publieke financiering, maar vooral een simpele kwestie van billijkheid."

Klimaat

De gebeurtenissen van deze zomer - overstromingen, bosbranden - hebben ons ook met onze neus op de gevolgen van de klimaatcrisis gedrukt, benadrukt von der Leyen. Daarvoor werd de Europese Green Deal op poten gezet, die minstens een uitstootvermindering van 55 procent belooft tegen 2030.

Je kunt de meest geavanceerde legers in de wereld hebben, maar als je niet bereid bent om ze te gebruiken, wat voor nut hebben ze dan?

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen

"We zullen ervoor zorgen dat hogere klimaat ambitie ook met meer sociale ambities komt. Daarom stellen we een nieuw Europees Sociaal Klimaatfonds voor, om de energiearmoede aan te pakken waar nu al mensen onder lijden."

Europa zal tot 2027 nog eens 4 miljard euro extra voorzien om armere landen te ondersteunen in hun strijd tegen klimaatverandering. "Maar wij verwachten dat ook andere landen, zoals de VS, hun duit in het zakje doen. Dat moet nu, we kunnen niet meer wachten."

Defensie

Von der Leyen zit ook verveeld met de situatie in Afghanistan. Voor de Afghanen voorziet ze 100 miljoen euro extra humanitaire hulp, maar ze vraagt zich ook af hoe het mogelijk was dat de operatie in Afghanistan zo abrupt werd afgebouwd. 

Ze wil daarom de samenwerking met de NAVO aanzwengelen. "Er is geen enkele veiligheids- en defensiekwestie waar minder samenwerking het antwoord is." En toch, zo klinkt het, "moet en kan Europa meer zelf doen". Ze roept daarom op om het binnen de Europese politiek nu eindelijk eens te worden rond een gezamenlijk defensiebeleid. "We hebben nu een Europese defensie-unie nodig. Je kunt de meest geavanceerde legers in de wereld hebben, maar als je niet bereid bent om ze te gebruiken, wat voor nut hebben ze dan?"

(Lees verder onder de foto)

Zo moeten de inlichtingendiensten van EU veel nauwer samenwerken, zegt ze. En ook in de cyberwereld moeten de lidstaten de krachten bundelen. "We moeten een leider worden in cyberveiligheid. Daarom moeten we een Europees cyberdefensiebeleid ontwikkelen."

Strijd tegen dwangarbeid

Europa wil ook meer werk maken van internationale handelsrelaties en samenwerking. "Maar dit kan nooit gebeuren ten koste van de waardigheid en vrijheid van mensen. Vandaag zijn er 25 miljoen mensen die in dwangarbeid verzeild zijn geraakt. We kunnen nooit aanvaarden dat zij gedwongen worden om producten te maken en dat die dan in Europese winkels belanden. Daarom stellen wij een verbod op producten voor die gemaakt zijn door dwangarbeid."

Migratie

Von der Leyen wil ook de migratiestromen beter aanpakken. Ze noemt de politieke vooruitgang daarover "pijnlijk traag". "Ik weet dat er veel visies zijn over migratie, maar ik denk dat eensgezindheid niet zo veraf ligt. Want als je het aan de meeste Europeanen vraagt, willen ze dat illegale migratie gestopt wordt, maar ook dat we een toevluchtsoord kunnen zijn voor zij die gedwongen zijn om te vluchten."

Fundamentele rechten

De Commissievoorzitter legt ook nadruk op de Europese rechtspraak om de Europese waarden en fundamentele rechten te beschermen. "Dan gaat het ook over vrijheid: de vrijheid om te zijn wie men is, om te zeggen wat er in je hoofd opkomt, om te houden van wie je wilt. Maar ook de vrijheid van angst." Zo wil ze tegen het einde van het jaar nieuwe wetgeving lanceren om geweld tegen vrouwen beter aan te pakken in alle lidstaten.

Zo wijst ze erop dat de vrijheid van onafhankelijke media cruciaal is voor de Europese democratie. Ze belooft daarom nieuwe wettelijke bescherming om de veiligheid van journalisten te beschermen.

Stilaan dreigt een tekort aan microchips, ook in Europa. De EU wil technologisch onafhankelijker worden en heeft daar veel geld voor over. Hoe de EU dat nu wil aanpakken, kan u in deze uitgebreide reportage van "Terzake" bekijken van 5 mei 2021.

Videospeler inladen...

Meest gelezen