Ann Eysermans © Philippe Cortens

Trains & Tracks: festival Europalia tot in je rijdende trein

Instappen voor de 28e editie van het Europalia-cultuurfestival. Dit keer niet met een land als thema, maar met een vervoersmiddel dat de geschiedenis van Europa heeft bepaald en dat tot de verbeelding spreekt: de trein. Hij doet aan vooruitgang denken, maar ook aan afscheid en ontmoeting. Geen wonder dat de trein veel kunstenaars inspireert. Europalia duurt zeven maanden en telt zo'n 70 evemenenten, niet enkel in musea, maar ook in stations en zelfs in rijdende treinen. Oostende-Eupen bijvoorbeeld wordt de "Endless Express" met kunstwerken aan boord. Vergeet je "stationsroman" van Lize Spit niet mee te nemen.

Europalia, dat is het bekende tweejaarlijkse grote cultuurfestival dat al meer dan 50 jaar bestaat en meestal een land centraal stelt. De laatste editie ging over Roemenië, met onder meer een grote tentoonstelling van beeldhouwer Constantin Brancusi.

Voor "trainbuffs" of toevallige passanten

Nu kiest Europalia niet voor een land, maar voor een belangrijke uitvinding die Europa mee heeft vormgegeven: de trein. Een uitvinding “die vandaag weer aan een opmars bezig is”. Het festival mikt op een breed publiek: van treinfanaten, “trainbuffs” of “ferrofielen” tot toevallige voorbijgangers.

De keuze voor “Train & Tracks” is geen toeval, want het is dit jaar het Europese Jaar van het Spoor en er vallen nog verjaardagen te vieren: 175 jaar geleden waren Brussel en Parijs de eerste Europese hoofdsteden die verbonden waren met een spoorlijn. De TGV bestaat 40 jaar en de Thalys ook al weer 25 jaar.

Trains & Tracks” omvat zo’n 70 evenementen, tentoonstellingen of voorstellingen in cultuurhuizen, theaters of musea, maar ook in stations en zelfs in rijdende treinen.

Rol van de trein wordt weer groter

Europalia onderzoekt verschillende thema’s, verduidelijkt artistiek directeur Dirk Vermaelen: “De impact van de trein op de maatschappij was enorm bij zijn uitvinding en zijn rol lijkt vandaag opnieuw groter te worden. Stond de trein aanvankelijk voor de versnelling van de maatschappij, dan is dat vandaag eerder voor een vertraging. Daarnaast werken we rond tijd en beweging en rond onmoeting en afscheid. Begrippen die nauw verbonden zijn met de trein en vertrekpunten vormen voor bredere invalshoeken.”

Speeding train - Ivo Pannaggi

Europalia opent op 14 oktober met de expo Sporen van moderniteit” in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten in Brussel. Kunstenaars waren altijd al gefascineerd door de snelheid, de kracht en de schoonheid van treinen. Er is werk te zien van onder meer Monet, Caillebotte, Spilliaert, Boccioni, Severini, Léger, Pannaggi, De Chirico, Mondriaan, Servranckx, Magritte en natuurlijk ook Paul Delvaux, naast performances en installaties van hedendaagse kunstenaars.

Op 15 oktober danst choreograaf Boris Charmatz zes uur aan een stuk in de hal van station Brussel-Noord, in een menselijke lus van dansende, zingende en pratende duo’s.

De treinverbinding Oostende-Eupen wordt herdoopt tot Endless Express en is een tentoonstelling op zich, met aan boord installaties van zeven kunstenaars.  Ook in stations van Antwerpen-Centraal tot Ronse zijn er concerten of voorstellingen.

Het Ictus-muziekensemble brengt een hommage aan de eerste treinrit op het Europese vasteland, tussen Brussel en Mechelen in 1835, met muzikale interventies op de trein en in de centrale werkplaats van de NMBS in Mechelen, met onder meer Ann Eysermans, die een fuga voor locomotieven componeerde.  

Zes auteurs, onder wie Erwin Mortier, Lize Spit en Rob Van Essen, schrijven hun eigen hedendaagse versie van de stationsroman en brengen hun tekst in de stations van Antwerpen en Luik.

In het station van Schaarbeek is er al enkele jaren het museum Train World. Dat zet deze herfst de meest mythische aller treinen centraal: de Orient Express. In een scenografie van striptekenaar François Schuiten. 

Europalia "Tracks & Trains" loopt van 14 oktober 2021 tot en met 15 mei 2022. Het programma vindt u hier.

Meest gelezen