Regeringsvorming laat al half jaar op zich wachten en geen oplossing in zicht: wat is er aan de hand in Nederland?

Op 17 maart trokken de Nederlanders naar de stembus. Precies een half jaar later is er nog geen nieuwe regering in zicht. Noodgedwongen leidt Mark Rutte dus nog altijd een ontslagnemend kabinet - wat wij noemen "een regering van lopende zaken". Dit weekend wordt weer verder onderhandeld, maar na het ontslag van minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag is het niet eenvoudiger geworden. Politieke waarnemers in Den Haag vrezen dat een nieuwe regering niet voor morgen is. Wat is er aan de hand?

Het gebeurt komend weekend allemaal achter de gesloten deuren van een villa in de buurt van Hilversum. Informateur Johan Remkes ontvangt er de top van de partijen die op dit ogenblik in de regering zitten, met één uitzondering: de ChristenUnie is niet uitgenodigd. De VVD van huidig waarnemend minister-president Mark Rutte zal er wel zijn, net als de christendemocraten van het CDA en D66, de linksliberale partij van voorzitter Sigrid Kaag, tot gisteren nog minister van Buitenlandse Zaken.

Een zegen voor de krant en een ramp voor het land  

Nederlands journalist

De kans dat er een regeerakkoord uit de bus komt is nagenoeg onbestaand. "Over inhoud hebben ze het de voorbije maanden nog niet eens gehad", zegt politiek verslaggever Wilco Boom van de NOS in "De Ochtend" op Radio 1. "Het ziet er niet naar uit dat er snel een doorbraak komt. Een collega noemde dat wel eens een zegen voor de krant, maar een ramp voor het land". Politieke journalisten in Den Haag mogen gerust zijn: ze zullen nog wel even weten wat te schrijven. 

Naar een minderheidsregering?

Niet over inhoud dus. Waarover is het zes maanden lang dan wel gegaan? In eerste instantie over wie het met wie wil doen, met andere woorden welke partijen deel zullen uitmaken van de volgende regering. Een oplossing is niet meteen in zicht. Waarnemend premier Mark Rutte zag een regering met vijf partijen niet zitten. "Onwerkbaar", noemde de man die Nederland al elf jaar bestuurt zoiets. Hij werd daarin bijgetreden door Wopke Hoekstra van het CDA. Daarmee kwam een eind aan de meest ernstige piste die de afgelopen maanden is bewandeld: een coalitie van de huidige regeringspartijen VVD, D66 en CDA met een links blok, bestaande uit PvdA en GroenLinks. 

Nieuwe verkiezingen?

Komt daarbij dat er ook tussen andere partijen veto's leefden. Zo wilde D66 in geen geval nog eens een regering met de ChristenUnie.

Tot overmaat van ramp leek ook de sfeer tussen de twee winnaars van de verkiezingen - VVD en D66 dus, of Mark Rutte en Sigrid Kaag - niet goed. "Na het Afghanistandebat is het van ijzig gezakt naar ver onder het vriespunt" schreef het Algemeen Dagblad daarover. "Het vertrouwen herstellen" lijkt dit weekend dan ook opdracht nummer één voor informateur Johan Remkes van de VVD. Wie weet lukt dat nog wel. Mark Rutte was voor het oog van de camera's in elk geval opvallend vriendelijk voor Sigrid Kaag. Hij noemde haar vertrek "verschrikkelijk" en "een groot verlies voor Nederland". 

Ik verwacht geen nieuwe regering voor november 

Wilco Boom, politiek verslaggever NOS

"Het laat zich moeilijk voorspellen hoe dit zal aflopen", vertelt politiek verslaggever Wilco Boom op radio 1. Waarnemers denken dat het zoeken blijft naar een minderheidsregering. Zelfs een zakenkabinet wordt gesuggereerd, waarbij dus allerlei vakdeskundigen van buiten de politiek een regering vormen, die dan de steun kan krijgen van het parlement. 

Tegelijk doemt in de verte ook het spookbeeld op van nieuwe verkiezingen. De ultieme uitweg die voor veel politieke boegbeelden - met minister-president Mark Rutte op kop - als een persoonlijke nederlaag zou aanvoelen. Sommige observatoren menen dat de oplossing al in beeld is. Exit Rutte, leve minister-president Johan Remkes? Als boegbeeld van een zakenkabinet? 

Want natuurlijk bieden ook eventuele nieuwe verkiezingen geen oplossing. Het is weinig waarschijnljik dat de kaarten dan plots zoveel gunstiger zullen liggen. Wilco Boom denkt in elk geval dat het nog wel even zal duren voor er duidelijkheid komt. "Ik verwacht geen nieuwe regering voor november", zegt de NOS-verslaggever. Het zal dus meer dan tweehonderd dagen duren om een nieuwe regering te vormen. Dat is lang, zeker naar Nederlandse normen. Maar hopeloos is het niet. Deden wij er ooit niet meer dan vijfhonderd dagen over? 

informateur Johan Remkes

Meest gelezen