INTEGRAAL: reactie van Utexbel op Pano "Omgeving verwaarloosd" en antwoord van redactie

Naar aanleiding van de reportage "Omgeving verwaarloosd" vroeg onze redactie aan het bedrijf Utexbel of het wilde reageren. Lees hieronder de integrale reactie van het bedrijf, en het antwoord van de Pano-redactie daarop. 

Reactie van Utexbel op Pano "Omgeving verwaarloosd"

"Utexbel reageert verontwaardigd op de manier waarop het bedrijf werd geportretteerd in de recente Pano-uitzending "Omgeving verwaarloosd". Een gesprek van meer dan vier uur werd gereduceerd tot enkele uit de context gelichte quotes van in totaal minder dan een minuut. Daarbovenop wordt gesuggereerd dat Utexbel PFOS gebruikt en loost. Dat is aantoonbaar fout."

"Reportage druist in tegen de code van de Raad voor de Journalistiek"

"Voorafgaandelijk was door de redactie van Pano gesteld dat de insteek van de reportage zou zijn om onze visie te delen omtrent “wat de Overheid meer zou kunnen doen om de industrie te ondersteunen” (mailverkeer beschikbaar op aanvraag). Met deze context in het achterhoofd heeft Utexbel ingestemd om mee te werken aan de reportage in kwestie.

Gezien de complexe context van het dossier en meer specifiek van vergunningen en waterzuivering in en rond Ronse, heeft Utexbel op voorhand gevraagd om de finale reportage te bekijken. Eén van de redactiemedewerkers van Pano heeft dit voor de opnames bevestigd, maar de belofte werd verbroken na interview met de CEO van Utexbel.

Uiteindelijk werd een gesprek van meer dan vier uur gereduceerd tot enkele quotes van in totaal minder dan een minuut, in een context die gevoelig verschilt van het “bespreken van de leefbaarheid van de industrie in Vlaanderen.”

In artikel 3 van de Code van de Raad voor de Journalistiek staat het volgende te lezen omtrent de bewerking van beeldmateriaal: "Art. 3. De journalist schrapt of verdraait geen essentiële informatie in teksten, beelden, klankopnames of andere documenten. Bij het verwerken van vraaggesprekken geeft hij de verklaringen van de geïnterviewde getrouw weer en respecteert hij de geest van het gesprek."

"Het is duidelijk dat de ploeg van Pano deze deontologische code met de voeten treedt. Van de totstandkoming van de reportage tot de uiteindelijke montage kunnen we niet anders dan concluderen dat de werkwijze ronduit intellectueel oneerlijk is", benadrukt Jean-François Gribomont, CEO van Utexbel. “Wij eisen dan ook dat Pano het volledige interview beschikbaar maakt op zijn website, zodat kijkers terdege geïnformeerd kunnen zijn over de situatie.”"

"Utexbel gebruikt geen PFOS in haar productie"

"Over de metingen van PFOS in het afvalwater van Utexbel – Draadververij Ninovestraat, kan Utexbel een zeer concreet antwoord geven. De detectiedrempel voor deze stof, door het extern labo gehanteerd in opdracht van VMM, is 0.01 microgram per liter.

Op zestig maandelijkse metingen (12 per jaar gedurende de laatste vijf jaar) tijd heeft men tweemaal een waarde net boven deze limiet aangetroffen: éénmaal 0.33 microgram en éénmaal 0.042 microgram per liter. Bij de overige 58 metingen is er géén PFOS in het afvalwater van het bedrijf aangetroffen.

De beide metingen blijven ook ver onder de geaccepteerde sectorlimiet voor deze stof, die op 10 microgram per liter ligt. De geaccepteerde limieten liggen dus respectievelijk 33 keer en 250 keer hoger dan wat er (2x op zestig) werd aangetroffen in het afvalwater van Utexbel.

"Dit bewijst zeer duidelijk dat wij deze producten niet gebruiken in onze productie", stelt Jean-François Gribomont, CEO van Utexbel. "We kunnen enkel verbijsterd zijn over de suggestie van Pano dat onze activiteiten vergelijkbaar zouden zijn met deze van 3M.""

"Meerdere initiatieven lopende om milieu-impact te reduceren"

"Tot slot gaat Pano voorbij rond de problematiek van waterzuivering in Ronse, die nochtans cruciaal is om het dossier juist te begrijpen.

Utexbel heeft in de loop der jaren vele succesvolle (en dure) initiatieven genomen om zijn waterverbruik en impact op het milieu te reduceren. Maar het klopt dat Utexbel in een patstelling zit momenteel:

  • Utexbel kan of mag het eigen water niet zuiveren. Een aanvraag voor een biologische waterzuiveringsinstallatie voor de site C. Snoecklaan werd ons in 2002 geweigerd omdat men geurhinder voor de omwonenden vreesde
  • Daardoor is Utexbel aangewezen op de zuiveringsinstallatie Ronse. Die installatie is echter ondergedimensioneerd. De reden: Vlaanderen wil dat dit soort installaties voorbehouden zijn voor huishoudelijk afvalwater - industrie mag er dus in principe geen gebruik van maken

"We kunnen dus op de klassieke manier geen water zuiveren op onze sites, maar we zijn ook niet welkom op de zuiveringsinstallatie van Ronse: dààr ligt het kalf gebonden voor Utexbel - en onze 970 werknemers", benadrukt Jean-François Gribomont, CEO van Utexbel. "Echter, wij zijn constructief in gesprek met overheden en administraties om dit dossier fundamenteel op te lossen dankzij innovatieve waterzuiveringstechnieken die momenteel in ontwikkeling zijn voor onze sites."

De productie van Utexbel gebeurt vandaag onder zeer hoge kwaliteits- en duurzaamheidsgaranties, binnen strikte Europese regelgeving zoals REACH en Vlaamse milieuregelgeving. De vraag is nu of Vlaanderen het voortbestaan van industrie (en werkgelegenheid) kan garanderen als men bedrijven confronteert met tegenstrijdige politieke doelstellingen (zoals bedrijven afkoppelen van waterzuivering, maar hen anderzijds verbieden om zelf hun water te zuiveren).

Jean-François Gribomont: "Deze vragen zijn cruciaal voor de toekomst van de maakindustrie in onze contreien en zijn dus van levensbelang voor de welvaart en werkgelegenheid in Vlaanderen en voor Europa. Deze vragen vereisen een sereen debat. Het is betreurenswaardig dat Pano kiest voor gemakkelijke verontwaardiging via anonieme getuigenissen.""

Antwoord van de redactie

Over de integrale publicatie van het interview met de CEO van Utexbel

In haar reactie op Pano "Omgeving verwaarloosd" vraagt Utexbel het volgende: 

"Wij eisen dan ook dat Pano het volledige interview beschikbaar maakt op zijn website, zodat kijkers terdege geïnformeerd kunnen zijn over de situatie."

In een gesprek met Utexbel na het aanleveren van deze reactie, verviel deze vraag van het bedrijf. 

Over het opzet van het gesprek met de CEO van Utexbel

In haar reactie stelt Utexbel het volgende: 

“Voorafgaandelijk was door de redactie van Pano gesteld dat de insteek van de reportage zou zijn om onze visie te delen omtrent “wat de Overheid meer zou kunnen doen om de industrie te ondersteunen” (mailverkeer beschikbaar op aanvraag). Met deze context in het achterhoofd heeft Utexbel ingestemd om mee te werken aan de reportage in kwestie.”

In een mail van 16 augustus 2021 werd – voorafgaand aan het interview met Utexbel van 23 augustus – het opzet van de reportage geduid.

De Pano-redactie schreef heel duidelijk: 

  • "Ons doel is om een reportage te brengen over milieubeleid in Vlaanderen."
  • "In onze reportage willen wij nagaan of dit alles zal leiden tot een keerpunt. [...] De industrie is decretaal verplicht om het eigen productiewater te zuiveren."
  • "De druk om [...] te handhaven, stijgt. Welke plannen heeft Utexbel om zijn bedrijfsafvalwater zelf te zuiveren?"
  • "In onze reportage zullen wij het hebben over deze specifieke uitdagingen."

Voorafgaand op het interview maakten wij op voorhand enkele indicatieve vragen over. Deze waren (o.a.) de volgende:

  • "De overheid kent in België, en zeker in Vlaanderen, heel wat gezichten. Hoe moeilijk is het om het overzicht te behouden? Stelt iedereen zich even constructief op?" 
  • "Uw bedrijf bevindt zich in een complexe situatie. Hoe reageert de politiek op uw bekommernissen?"
  • "Er wordt wel al eens gezegd dat milieuhandhaving in België te laks is. Gaat u akkoord met die stelling?"
  • "Wij moeten vaststellen dat er steevast beroep wordt aangetekend tegen uw milieuvergunningen en aanvragen. Wat is er aan de hand?"
  • "U had het in het verleden (Trends) over de inertie van de ambtenarij. Kan u die uitspraak duiden?"
  • "Welke plannen heeft Utexbel om zijn bedrijfsafvalwater zelf te zuiveren? En kijkt het hiervoor naar subsidiering van de overheid?"

Het eigenlijke interview volgde de lijn van deze vooropgestelde vragen.  

Over de duur van het gesprek met de CEO van Utexbel

In haar reactie stelt Utexbel het volgende: 

"Uiteindelijk werd een gesprek van meer dan vier uur gereduceerd tot enkele quotes van in totaal minder dan een minuut"

Het gesprek ving aan om 14u26 en eindigde om 15u53. De totale duur van het gesprek was dus ongeveer anderhalf uur.

Over de weergave van het gesprek met de CEO van Utexbel

In haar reactie stelt Utexbel het volgende: 

"In artikel 3 van de Code van de Raad voor de Journalistiek staat het volgende te lezen omtrent de bewerking van beeldmateriaal: "Art. 3. De journalist schrapt of verdraait geen essentiële informatie in teksten, beelden, klankopnames of andere documenten. Bij het verwerken van vraaggesprekken geeft hij de verklaringen van de geïnterviewde getrouw weer en respecteert hij de geest van het gesprek."

"Het is duidelijk dat de ploeg van Pano deze deontologische code met de voeten treedt."

Tijdens het gesprek minimaliseerde de heer Gribomont, de CEO van Utexbel, regelmatig de impact van de bedrijfsactiviteiten op de Molenbeek en wees hij op het belang van medewerking van de kabinetten om tot oplossingen te komen. De Pano-redactie ontkent dan ook met klem dat de geest van het gesprek niet is gerespecteerd. 

Over het gebruik van PFOS/PFAS door Utexbel

In haar reactie stelt Utexbel het volgende: 

"Utexbel gebruikt geen PFOS in haar productie."

De Pano-reportage heeft het in voice-over letterlijk over: “In 2020 worden nog altijd kleine hoeveelheden PFOS in het afvalwater gemeten." Wat gezegd wordt in de reportage klopt. VMM mat op respectievelijk  5/06/2020 en 10/09/2020 PFOS bij de ene vestiging (Utexbel, Ninovestraat), voor wat betreft de andere vestiging (César Snoecklaan) werden er op respectievelijk 15/01/2020, 5/06/2020, 10/09/2020, 24/09/2020 en 14/10/2020 PFOS gemeten. Andere PFAS, zoals PFHxA, werden in de loop van 2020 overigens zes maal gemeten. 

Over het overschrijden van de sectorlimiet

In haar reactie stelt Utexbel het volgende: 

"De beide metingen blijven ook ver onder de geaccepteerde sectorlimiet voor deze stof"

Pano heeft nooit anders beweerd. Wel is het zo dat de textielsector van een uitzonderlijk hoge lozingsnorm voor PFOS geniet, van 10 microgram per liter. Deze norm dateert van 2010.

Bij de meest recente omgevingsvergunningsvraag van NV Utexbel (1/07/2021) vroeg VMM (de Vlaamse Milieumaatschappij) om over te gaan tot toepassing van een lagere norm (rapportagegrens) voor PFOS. Utexbel heeft zich hiertegen verzet in een omgevingsvergunning waarin het bedrijf het volgende stelt: “Utexbel vraagt toepassing van de door Europa toegelaten uitfasering.” 

Over Utexbel en 3M

In haar reactie stelt Utexbel het volgende: 

"We kunnen enkel verbijsterd zijn over de suggestie van Pano dat onze activiteiten vergelijkbaar zouden zijn met deze van 3M."

Pano heeft evenwel nooit de suggestie gewekt dat de activiteiten vergelijkbaar zijn. Wel stelt de reportage in commentaartekst of voice-over “Utexbel … 3M ... Het zijn voorbeelden die aantonen dat er iets mis is met de aanpak van milieu-overtredingen bij ons.”

Wij maken deze analyse omwille van twee redenen.

Ter eerste maakte de milieuhandhaving bij Utexbel op cruciale tijdstippen geen PV op:

  • Utexbel werd in september 2014 veroordeeld tot een geldboete van €120.000, waarvan de helft met uitstel.
  • Utexbel wordt onder andere veroordeeld na een tenlaste legging voor het rechtstreeks lozen van afvalwater in de Molenbeek.
  • De straf wordt met uitstel uitgesproken, met een tenuitvoerlegging gedurende 3 jaar.
  • In de drie jaar volgend op de de uitspraak werd door de afdeling  Handhaving geen PV opgemaakt.
  • Pas in 2018 stelt handhaving een PV op. In 2021 volgt een tweede PV.
  • Gevraagd naar de reden van de afwachtende houding van het departement Handhaving antwoordde deze laatste: “De omgevingsinspectie volgt het bedrijf en de situatie nauwgezet op, maar wordt ook geconfronteerd met de verschillende stappen die het bedrijf onderneemt tegenover Aquafin.” 
  • Geen van de in 2018 en 2021 opgestelde PV’s heeft op dit moment een concreet gevolg gehad. Het Parket zegt daarover het volgende: “de betrachting van het openbaar ministerie [is] om te voorzien in een globale aanpak en dus lopende dossiers als 1 geheel te behandelen”

Ten tweede loopt er op dit moment zowel tegen 3M als tegen Utexbel een gerechterlijk onderzoek wegens milieu-overtredingen.

De Pano-redactie blijft voor de volle honderd procent achter de reportage staan. 

Meest gelezen