Waar 100 miljoen besparen in het onderwijs? "Ik zie er alleen maar kosten bij komen", zegt pedagoog Pedro De Bruyckere

Het was een van de meest opvallende punten in de Septemberverklaring van de Vlaamse regering: het onderwijs moet 100 miljoen euro besparen, terwijl net daar de noden heel groot zijn. Waar dat geld gehaald moet worden, is nog niet duidelijk. Pedagoog Pedro De Bruyckere ziet heel veel vraagtekens. "Dit gaat een heel moeilijke affaire worden, ik zie er alleen maar kosten bij komen."

De Septemberverklaring van Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) schetste de krijtlijnen van de begrotingsplannen voor de komende jaren. Iedereen moet inleveren, en opvallend, daar hoort ook het onderwijs bij. Minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) moet 100 miljoen euro zien te vinden, en dat in een sector waar de uitdagingen en de noden groot zijn. Waar hij die 100 miljoen wil vinden, dat wil Weyts samen met het onderwijsveld bekijken. Met andere woorden, dat is nog niet duidelijk.

Pedro De Bruyckere, pedagoog en onderzoeker aan de Arteveldehogeschool in Gent, heeft met pijn in het hart geluisterd naar de Septemberverklaring van gisteren. "Dit komt net twee weken nadat er een nieuwe CAO (collectieve arbeidsovereenkomst, red) afgesproken is waarin een half miljard euro beloofd is aan onderwijs. En er zijn heel veel uitdagingen. Het lerarentekort, verouderde gebouwen, de digisprong (investeringen in de digitalisering bij onderwijs, red) en zo meer... Het wordt een heel moeilijke puzzel waar dat geld gehaald moet worden."

"De minister heeft gezegd dat hij heel gericht wil gaan kijken, dus niet de kaasschaaf bovenhalen, maar waar ga je dan snijden? Ik ben blij dat ik geen minister van Onderwijs ben", zegt De Bruyckere.

Welke opties zijn volgens De Bruyckere niet echt opties?

  • CLB's en pedagogische begeleidingsdiensten
    "Er zijn eerder al besparingen daar aangekondigd, maar die werden in 2020 teruggefloten. Nu daarop terugkomen zou heel pijnlijk zijn. Bovendien hebben de CLB's zich de voorbije 18 maanden kapot gewerkt en is nog eens duidelijk geworden hoe nodig ze wel zijn. Daar mag echt niet op bespaard worden, die zijn nu al de sloffen onder hun lijf aan het lopen."
  • Laptopvergoeding voor leerkrachten
    "In de CAO staat iets over de laptopvergoeding voor leerkrachten van 240 euro per jaar. Dat maakt in totaal 150 miljoen, daar zou je een beetje op kunnen besparen, maar het maakt ook de job weer minder aantrekkelijk."
  • Busvervoer voor leerlingen in buitengewoon onderwijs
    "De voorbije weken is dit ook weer een belangrijk thema geworden. Ik zie er alleen maar kosten bij komen."
  • Ondersteunende diensten op de scholen
    "Er is nu eindelijk meer geld vrijgemaakt voor het basisonderwijs, specifiek om leerkrachten en directies te ondersteunen. Zij moesten daar alles vaak zelf doen, waardoor hun kerntaken onder druk kwamen te staan. Dus ook daar zie ik weer heel veel moeilijkheden om te besparen."
  • Anciënniteitsjaren die zij-instromers vanuit de privésector kunnen meenemen naar het onderwijs
    "Op dit moment zitten we met een nijpend tekort aan leerkrachten, zeker in het technisch en beroepsonderwijs, waar net die zij-instromers zo belangrijk zijn. Men krijgt daar heel veel technische profielen niet te pakken, maar die zijn ook wel nodig om ervoor te zorgen dat we later goede technici hebben."
  • Verouderde gebouwen
    "Ik kom soms op stageplaatsen waarvan ik denk, dat gebouw waar jullie al tien jaar op wachten, dat is echt wel nodig."

Zijn hoge ambities wel te rijmen met besparingen?

De Bruyckere vreest "dat er toch in de ondersteunende diensten geknipt gaat worden", en "dat er ook naar het hoger onderwijs gekeken zal worden." Of "het vertragen van investeringstrajecten. Er kan bijvoorbeeld toch voor gekozen worden om iets minder in gebouwen te investeren, maar goed, dan worden de wachtlijsten ook weer langer."

Gisteren in de Septemberverklaring werden de besparingen in één adem genoemd met de hoge ambitie om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Kan je die twee wel met elkaar in overeenstemming brengen?

"Het is heel moeilijk. De invoering van de centrale examens bijvoorbeeld. Dat misschien een jaar uitstellen is geen structurele besparing, wel een beperkte. Maar dat is natuurlijk net een van de speerpunten waarmee de minister de kwaliteit wil verhogen. Dat uitstel kan ik dan ook wel niet rijmen met die ambitie."

Middelbaar versus lager onderwijs

Onderwijseconoom Kristof De Witte (KU Leuven) verwacht vooral besparingen in het middelbaar onderwijs. "De budgetten voor onderwijs in ons land liggen vrij hoog, in vergelijking met andere landen. In verhouding krijgt het middelbaar meer en bredere middelen dan het lager. In de loop der jaren zijn er onder impuls van meerdere maatschappelijke noden "hokjes" met financiële middelen toegevoegd. Dat is stelselmatig aangegroeid, zonder van tijd tot tijd na te kijken of je de efficiëntie kan verbeteren. Je zou dus naar het middelbaar kunnen kijken, al is 100 miljoen euro wel een hoog bedrag."

Pedagoog Pedro De Bruyckere erkent dat er meer middelen gaan naar het middelbaar in vergelijking met het lager, "maar daar zomaar geld gaan weghalen, gaat niet. De hoge kostprijs wordt daar voor een groot stuk verklaard door de vele richtingen. Er is nu een modernisering aan de gang om het aantal richtingen in het middelbaar te stroomlijnen en te beperken, maar dat verander je niet op 2, 3 jaar."

De uitdagingen van het onderwijs: bekijk hier het debat met pedagoog Pedro De Bruyckere en onderwijseconoom Kristof De Witte in "Terzake":

Videospeler inladen...

Meest gelezen