De dialecten gaan achteruit, gelukkig houdt de "Atlas van het dialect in Vlaanderen" ze bij

Er was nooit zoveel wetenschappelijke kennis over de dialecten als nu. Taalwetenschappers van de UGent stellen in hun boek "Atlas van het dialect in Vlaanderen" vast dat er minder en minder dialect gesproken wordt, maar dat er meer en meer belangstelling voor is. "De dialecten zijn de oudste talen, het is geschiedenis."

Het wetenschappelijk onderzoek naar dialecten is belangrijk, zegt taalwetenschapper Veronique De Tier, die meewerkte aan het boek. "Veel woorden zijn in het gesproken dialect verdwenen, vaak omdat de dingen die ze aanduiden verdwenen zijn. In onderzoek worden die woorden bewaard. De dialecten zijn de oudste talen, het is geschiedenis."

In de atlas leer je de dialecten kennen aan de hand van vragen en thema's als: "Waarom zijn er zo veel dialecten in Vlaanderen? Is West-Vlaams het oudste Nederlands? Bestaan er vijftig dialectwoorden voor 'motregen'? En, waar krijg je een zoen, een toot, een pieper of een bees?"

Niet meer te redden

De Tier denkt dat de echt oude dialecten zullen verdwijnen en dat de  tussentaal in de plaats zal komen. Tussentaal is een taal die tussen het dialect en het Standaardnederlands in zit. "Het is een soort nieuw dialect." Dat komt omdat ouders de dialecten niet meer doorgeven aan hun kinderen. "Opvoeden in het dialect zou leuk zijn, maar ik vrees dat de jonge ouders nu niet meer de echte dialectsprekers zijn die het  nog kunnen doorgeven." 

Dialect is niet slecht voor je carrière
Veronique De Tier

Niet meer met de paplepel doorgeven

"De 50'ers en 60'ers kregen het dialect nog mee van hun ouders en die spreken het ook nog, maar ze werden mobieler, kwamen met verschillende dialecten in aanraking, trouwden met iemand die een heel ander dialect sprak en zo schakelden ze over op een gemeenschappelijke taal." Dat kon een tussentaal zijn, of het Standaardnederlands, legt de wetenschapster uit.

Psycholgisch

Ze raakt ook een psychologisch aspect aan dat meespeelde in de achteruitgang van de dialecten. "Er was een tijd dat het niet goed was voor de carrière van je kinderen als je ze in het dialect zou opvoeden." Dat klopt niet, zegt ze. "Dialect is niet slecht voor je carrière. Het kan zelfs een verrijking zijn als je de standaardtaal spreekt én dialect. Je spreekt dan twee talen, maar je moet wel weten wanneer je wat spreekt." Op café onder vrienden of in je gezin past het dialect beter dan tijdens een speech op het werk. 

West-Vlaams staat het sterkst

Het dialect staat er het beste voor in West-Vlaanderen, weet De Tier. Dat komt omdat het dialect daar vrij homogeen is: "Er is weinig verschil tussen bijvoorbeeld het dialect van Poperinge en dat van de kust."

In Oost-Vlaanderen gaan de dialecten meer achteruit, net als in andere provincies. "In Oost-Vlanderen zijn er wel veel verschillen tussen de dialecten van pakweg Sint-Niklaas, Oudenaarde en Aalst. Daardoor schakelden mensen sneller over naar het Standaardnederlands, want dat is gemeenschappelijk." 

BELUISTER Veronique De Tier op Radio2.

Cover van boek Atlas van het dialect in Vlaanderen
kasto80

Meest gelezen