Deense kunstenaar levert leeg kunstwerk en houdt het geld: "Dit is geen diefstal"

"Take the money and run", "grijp het geld en ga ervandoor". Een Deense kunstenaar heeft de titel van zijn werk wel heel letterlijk genomen. Jens Haaning had van het Kunsten Museum van Moderne Kunst in Denemarken de opdracht gekregen om twee van zijn werken, bestaande uit bankbiljetten, opnieuw te maken. Groot was de verbazing toen het ingepakte kunstwerk geopend werd. Het museum wil het geld terug, maar Haaning lijkt niet van plan om toe te geven.  

In het Kunsten Museum van Moderne Kunst in Aalborg loopt sinds enkele dagen de tentoonstelling "Work it out". Wat is werk, waarom werken wij? Zijn er grenzen aan ons werkleven? Op welke manier kunnen we in de toekomst een meer duurzame manier van werken creëren voor het individu en de maatschappij? En hoe kan kunst ons nieuwe inzichten geven over nieuwe manieren van werken? Het museum vroeg aan verschillende kunstenaars om hun visie weer te geven in enkele werken.

Een van hen was Jens Haaning (56), een conceptueel artiest uit Denemarken. In zijn werk legt hij de nadruk op macht en ongelijkheid. Het museum gaf Haaning de opdracht om twee van zijn vorige werken opnieuw te maken. "An average Danish annual income" ("Een gemiddeld Deens jaarinkomen, red) uit 2007 bestond uit geldbriefjes die Haaning op een canvas geplakt had. Met Deense kronen (want Denemarken gebruikt de euro niet) beeldde de artiest het gemiddelde jaarinkomen in Denemarken uit, zoals de titel zegt. In 2011 maakte Haaning een gelijkaardig werk, over het Oostenrijkse jaarinkomen, dit keer met euro's.

"An average Danish annual income" (2007)

Het museum haalde briefjes Deense kronen uit zijn reserves ter waarde van 534.000 kronen (omgerekend zo'n 71.800 euro) zodat Haaning zijn werken opnieuw kon maken. Ze trokken ook 25.000 kronen (ongeveer 3.300 euro) uit om Haaning te betalen. Maar toen medewerkers van het museum vorige week de geleverde kunst uitpakten, stonden ze voor een verrassing.

En geen aangename: twee lege kaders met als titel "Take the money and run". Letterlijk betekent die uitdrukking "pak het geld en ga ervandoor", het komt neer op iets als "gemakkelijk geld verdienen". Haaning heeft de titel van zijn werk dus echt letterlijk genomen.

Kunsten Museum van Moderne Kunst

"Twee dagen voor de tentoonstelling opende, stuurde Haaning ons een mail om te zeggen dat hij ons een nieuw werk gestuurd had", zegt museumdirecteur Lasse Andersson aan de Britse krant The Guardian. Het geld kwam uit bescheiden reserves die bedoeld zijn om het gebouw te onderhouden. "Wij zijn geen rijk museum. Wij moeten zorgvuldig nadenken over hoe we onze middelen uitgeven, en we geven niet meer uit dan we ons kunnen veroorloven."

Volgens het contract zou Haaning de kronen die hij gebruikte voor zijn werk tegen 16 januari weer moeten inleveren. "Ik geloof dat hij dat zal doen. Hij is een gerespecteerd artiest. Maar als we het niet terugkrijgen, zullen we een klacht tegen hem moeten indienen."

Jens Haaning: "Ik moedig anderen aan om hetzelfde te doen"

Maar wat zegt Haaning zelf? Hij lijkt niet meteen van plan om te voldoen aan wat er in het contract staat. "Het werk bestaat erin dat ik hun geld genomen heb", vertelde hij aan de Deense radio. "Het is geen diefstal. Het is contractbreuk, en contractbreuk is deel van het werk."

Het is geen diefstal. Het is contractbreuk, en contractbreuk is deel van het werk

Jens Haaning

Haaning zei ook dat zijn werk geïnspireerd was door het bedrag dat het museum hem voor zijn bijdrage wilde geven, ongeveer 3.300 euro. Veel te weinig, vond hij. Volgens hem zou hij verlies hebben geleden als hij zijn kunstwerken opnieuw gemaakt had.

"Ik moedig andere mensen die net zo'n miserabele werkomstandigheden hebben als ik aan om hetzelfde te doen. Als je in een rotjob zit en niet betaald wordt, en je effectief gevraagd wordt om te betalen om te gaan werken, pak dan wat je kan en scheer je weg."

Geen stunt

Het museum stelt het kunstwerk van Haaning alsnog tentoon. Directeur Andersson benadrukt dat het niet om een stunt gaat om de nieuwe tentoonstelling te promoten. "We zijn een platform voor kunst, we doen niet aan performance art (kunst met theatrale aspecten, red). Ik ben net zo verbaasd als iedereen."

Meest gelezen