Schilderij "Samson & Delilah" in National Gallery in Londen van Rubens? Computer says no

Het schilderij "Samson & Delilah" van de Vlaamse barokschilder Pieter Paul Rubens is waarschijnlijk een vervalsing. Dat blijkt uit een onderzoek met Artificiële Intelligentie (AI), een nieuwe technologie waarbij machines menselijke vaardigheden kunnen nabootsen. "Samson & Delilah" is een topstuk van de National Gallery in Londen. Er was al langer twijfel over de echtheid van het werk, maar het museum legde die claims telkens naast zich neer. 

In 1980 kocht de National Gallery "Samson & Delilah" voor een toenmalige recordprijs van 2,5 miljoen pond (dat is nu bijna 3 miljoen euro). Het schilderij stelt een scène voor uit het Oude Testament, waarin Samson in de armen ligt van zijn geliefde Delilah. Zij verraadt hem en laat toe dat zijn haar afgeknipt wordt, zodat hij zijn krachten verliest en gevangengenomen kan worden.

Het is bekend dat Rubens zo'n schilderij maakte in opdracht van Nicolaas Rockox, die begin 17e eeuw burgemeester was van Antwerpen. Hij was ook een vriend en geldschieter van de kunstenaar. Het schilderij verdween echter na zijn dood in 1640. Het werk dook plots weer op in 1929. Volgens Rubens-expert Ludwig Burchard ging het om het originele schilderij. 

Peter Paul Rubens, 'Samson and Delilah' © The National Gallery, London. Bought, 1980. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License (CC BY-NC-ND 4.0) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Twijfel

In de jaren 60 rezen er twijfels over de echtheid van "Samson & Delilah". Onderzoekers wezen erop dat het schilderij te veel verschilt van twee kopieën die in de tijd van Rubens van het originele schilderij werden gemaakt. Ook het kleurenpalet en de compositie wijken af van andere werken die Rubens maakte. 

Resultaten van AI-onderzoek zijn buitengewoon vernietigend

Michael Daley, directeur van ArtWatch UK

"Drie decennia lang heeft de National Gallery de artistieke, technische en historische informatie die de toewijzing aan Rubens in twijfel trekken, naast zich neergelegd", zegt Michael Daley in The Guardian. Daley is de directeur van ArtWatch UK. Hij is een van de experten die twijfelt aan de echtheid van het schilderij en noemt de resultaten van het AI-onderzoek "buitengewoon vernietigend".  

Vals

Bij het AI-onderzoek werd "Samson & Delilah" vergeleken met 148 schilderijen die zeker van Rubens zijn. Daaruit bleek dat er 91 procent kans is dat het schilderij vals is. 

"Dat is een van de hoogste resultaten die we tot nog toe gehaald hebben met de techniek. Bij elk stukje dat we onderzochten, bleek dat er meer dan 90 procent kans is dat het vals is. We hebben de experimenten herhaald om zeker te zijn dat we geen fouten gemaakt hadden en we kregen telkens hetzelfde resultaat", zegt onderzoekster Carina Popovici aan The Guardian. "Ik was zo geshockeerd."

Bij elk stukje dat we onderzochten, bleek dat er meer dan 90 procent kans is dat het vals is

Carina Popvici, onderzoekster

Het Zwitserse bedrijf dat het onderzoek uitvoerde, deed ook testen op een ander schilderij van Rubens dat in de National Gallery hangt, "Een zicht op Het Steen in de vroege ochtend". Dat schilderij bleek dan weer met 98 procent zekerheid een echte Rubens. 

Een woordvoerder van de National Gallery zegt aan The Guardian dat het museum de publicatie van het volledige onderzoek afwacht om verdere stappen te ondernemen. 

Peter Paul Rubens, 'A View of Het Steen in the Early Morning' © The National Gallery, London. Sir George Beaumont Gift, 1823/8. This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License (CC BY-NC-ND 4.0) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/

Meest gelezen