Vanmorgen werd de vrouw verwacht in de rechtbank, maar ze vluchtte weg uit het woonzorgcentrum.

96-jarige Duitse vrouw die moest terechtstaan tijdens naziproces over 11.000 moorden slaat (even) op de vlucht

In Duitsland is een 96-jarige vrouw die vanmorgen terecht moest staan in een naziproces, een tijdlang spoorloos geweest. Ze vluchtte weg uit het woonzorgcentrum waar ze verbleef. Pas uren later kon ze worden gevat. De vrouw zou medeplichtig zijn aan 11.000 moorden in het concentratiekamp van Stutthof. 

De rechtbank trok vanmorgen waarschijnlijk grote ogen toen ze het bericht kregen dat Irmgard Furchner spoorloos was. De vrouw van 96 (!) werd verwacht in de rechtbank van Itzehoe, maar er daagde niemand op. Ze was weggevlucht uit het woonzorgcentrum waar ze verbleef, "met de taxi", klinkt het bij de woordvoerder van de rechtbank. 

Daarna zou ze de metro hebben genomen naar een station aan de rand van Hamburg. Kort na de middag heeft de rechtbank laten weten dat Furchner opnieuw opgepakt is.

Irmgard Furchner werkte als typiste in het concentratiekamp van Stutthof, vlak bij de Poolse stad Gdansk. De laatste twee jaar van de oorlog zou ze hebben geweten welke gruwelijkheden zich afspeelden in het concentratiekamp. Na de oorlog, in 1954, onthulde ze dat de kampcommandant Paul-Werner Hoppe haar boodschappen dicteerde, maar ze beweerde dat ze niets afwist van de moorden in het kamp. 

Hoe dan ook was ze een radertje in de moordmachine van de nazi's

Wiebke Pittlik - hoofdredacteur Duitslandweb

In totaal werden er tijdens de oorlog 100.000 mensen vastgehouden in het concentratiekamp van Stutthof. Van hen zouden er 65.000 gestorven zijn, in de gaskamers, bij schietpartijen of door ontbering. De slachtoffers waren vooral Joden, Polen en gevangengenomen sovjetsoldaten. Stutthof was het laatste concentratiekamp dat bevrijd werd, op 9 mei 1945. 

Het concentratiekamp van Stutthof is nu een museum en herdenkingsplek.
AFP or licensors

"Furchner had al aangegeven dat ze niet bij haar proces wilde zijn, ze is bang voor de hoon", legt Wiebke Pittlik, hoofdredacteur van Duitslandweb uit. "Ze heeft ook al drie keer verklaringen afgelegd als getuige en ziet niet in waarom ze nu wordt aangeklaagd. Naar eigen zeggen is ze zelf nooit in het kamp geweest, maar het gerecht wil toch aantonen dat ze wist wat daar allemaal gebeurde. Hoe dan ook was ze een radertje in de moordmachine van de nazi's."

Moeten hoogbejaarde nazi-verdachten nog vervolgd worden? Beluister hier het gesprek in "De wereld vandaag":

De vraag is wat er nu met de vrouw gaat gebeuren. "Ze moet eigenlijk worden vastgezet, omdat ze vluchtgevaarlijk is. Maar is ze wel nog gezond genoeg om opgesloten te worden? Dat moet nu eerst worden onderzocht. Op voorhand was al gezegd dat ze maar twee uur per dag in de rechtszaal kon zitten, omdat ze het eigenlijk maar beperkt aankan."

Waarom worden ze nu pas - op hoogbejaarde leeftijd - berecht?

De rechtszaak tegen Furchner is een van de laatste naziprocessen ooit (er zijn er nog een negental), simpelweg omdat de meeste verdachten intussen overleden zijn. Het proces wordt gevoerd voor een jeugdrechtbank omdat de vrouw ten tijde van de oorlog nog minderjarig was. Vorig jaar werd de 93-jarige oud-nazi Bruno Dey ook veroordeeld voor de jeugdrechtbank, voor zijn betrokkenheid bij 5.230 moorden in het kamp van Stutthof.

Bij deze rechtszaken rijst wel onmiddellijk de vraag: waarom worden ze nog gehouden? En hoe komt het dat het zo lang geduurd heeft. "Dat komt door een wet die in de jaren 60 opgesteld werd", zegt Pittlik. "Die bepaalde dat je alleen iemand kon veroordelen als je kon bewijzen dat ie zelf iemand vermoord heeft. Die wet heeft standgehouden tot in de jaren 90. Maar daardoor is er veel te weinig gebeurd in het vervolgen van de nazi's. Pas sinds 2011 kan iemand in Duitsland worden veroordeeld voor medeplichtigheid aan die moordmachine van de nazi's, zonder daarvoor eigenhandig iemand vermoord te hebben."

Het is voor nabestaanden en overlevenden ook belangrijk dat die verhalen opnieuw verteld worden, zodat de jongeren vandaag die gruwel ook nog horen

Wiebke Pittlik - hoofdredacteur Duitslandweb

"Het is eigenlijk schandalig dat het zo lang geduurd heeft", zucht ze. "Dat is ook een groot probleem in Duitsland. De meeste verdachten zijn intussen dood. En er moet steeds de vraag worden gesteld of een verdachte nog gezond genoeg is voor zijn of haar proces."

Eigenlijk gaat het hier niet om de straf - die waarschijnlijk voorwaardelijk zal zijn - verklaart Pittlik. "Duitsland wil hiermee een signaal uitsturen: het is nooit te laat voor gerechtigheid. Het is voor nabestaanden en overlevenden ook belangrijk dat die verhalen opnieuw verteld worden, zodat de jongeren vandaag die gruwel ook nog horen." En dus gaan ze door met die processen tot de laatste verdachten overleden zijn. 

Meest gelezen