Een blik op de Straße des 17. Juni in Berlijn tijdens een autoloze dag in 1973.

Waarom de energieprijzen met de regelmaat van de klok door het dak gaan (maar het deze keer toch uniek is)

De prijzen van olie, gas en elektriciteit zijn in het verleden al vaak door het dak gegaan als gevolg van de wetten van vraag en aanbod, maar nooit eerder gebeurde dat op een moment waarop de wereld volop de omslag naar hernieuwbare energie maakt. Dat zegt historisch econoom Erik Buyst van de KU Leuven. Volgens hem kan die combinatie ons in de problemen brengen.

Beleven we echt ongeziene tijden nu de prijzen van olie, gas en elektriciteit naar recordhoogtes klimmen of lijkt dat alleen maar zo? Die vraag kreeg historisch econoom Erik Buyst van de KU Leuven vanavond voor de voeten geworpen in "De wereld vandaag" op Radio 1. Zijn antwoord in het kort: nee, de huidige situatie is niet nieuw, maar de timing is dat wel en zo is mogelijk een perfecte storm in de maak.

"We hebben al verschillende energiecrises meegemaakt waarbij de prijzen fors stijgen", zei Buyst. "Nog maar 10 jaar geleden was dat zo, maar ook in 2008 was dat het geval, net als in 1990 met de eerste Golfoorlog toen Irak Koeweit binnenviel. Het meeste bekend zijn natuurlijk de energiecrises van de jaren 70."

De energiecrises van de jaren 70 (en ook eerder al) luidden het tijdperk van de autoloze zondagen in, zoals je in deze video kan zien:

Videospeler inladen...

"We komen uit een periode van heel lage energieprijzen. Dat gebeurt wel vaker tussen energiecrises door en telkens is het een voorbode van problemen. Wanneer prijzen laag staan, wordt weinig naar nieuwe olievelden of aardgasvelden gezocht en op termijn ondermijnt dat het aanbod."

"Tegelijk stimuleren lage prijzen indirect de vraag naar energie. Minder mensen gaan hun woning isoleren en velen rijden meer met de wagen. Wanneer zo'n krimpend aanbod aan de ene kant en een hoge vraag zoals nu met het coronaherstel samenkomen, hebben we een probleem."

Het stond in de sterren geschreven dat dit zou gebeuren

"Het stond in de sterren geschreven dat dit zou gebeuren. Om de 10 jaar hebben we wel eens problemen op vlak van energie. Nieuw is deze keer wel dat traditionele westerse oliemaatschappijen onder druk staan om de exploratie en ontginning van nieuwe olie- en gasvelden af te bouwen. Het aanbod zou dus wel eens voort kunnen krimpen. Dat is zorgwekkend omdat de transitie (naar hernieuwbare energie, red.) traag verloopt. Op langere termijn kan dat problemen met prijzen opleveren."

Stefan Cristian Cioata

Onzekerheid

Volgens Buyst zullen de energieprijzen binnen het jaar wat gaan afkoelen, "maar eens dat zo zal zijn, zullen ze alweer klimmen wegens het relatieve gebrek aan aanbod". "Bovendien is olie voor nog heel wat andere producten nodig, zoals bijvoorbeeld kunststoffen. Er is ook de factor onzekerheid omdat we niet weten hoe snel de transitie precies zal verlopen. Veel mensen nemen hierdoor een afwachtende houding aan."

Opvallend: ondanks alles ziet Buyst de huidige situatie als een blessing in disguise. "Het is een wake-upcall om ons eraan te herinneren dat energie niet goedkoop is. We moeten beter isoleren, we moeten ons minder verplaatsen. Voor de allerarmsten die zwaar door prijsstijgingen worden getroffen, zou ik wel uitzonderingsmaatregelen nemen, maar eigenlijk is het aan de burgers om in te zien dat we moeten ingrijpen."

Meest gelezen