Het denguevirus dat knokkelkoorts veroorzaakt, wordt verspreid door de de mug Aedes aegypti.

Eerste geneesmiddel ooit tegen dengue ontwikkeld in Vlaanderen: 100 miljoen zieken per jaar kunnen er baat bij hebben

Onderzoekers van de KU Leuven en het Leuvense Centre for Drug Design and Discovery (CD3) hebben een antiviraal middel ontwikkeld tegen het virus dat dengue of knokkelkoorts veroorzaakt. Het gaat om het eerste, echte geneesmiddel tegen de ziekte. En het komt niet te vroeg. Want volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) wordt dengue, mede onder invloed van de klimaatopwarming, een van de grootste bedreigingen van de toekomst.  

Elk jaar geraken wereldwijd ongeveer 400 miljoen mensen besmet met het denguevirus. De meeste in tropische gebieden, waar de mug die het virus verspreidt thuis is. Ongeveer een vierde van hen wordt ziek: zij krijgen spierpijn en pijnlijke gewrichten, uitslag over heel het lichaam en hoge koorts. In ernstige gevallen leidt de ziekte ook tot onderhuidse bloedingen en een shock.  Duizenden mensen overleven de ziekte niet. 

In "Laat" geeft professor Johan Neyts van de KU Leuven en het Rega Instituut meer uitleg over de ontwikkeling van het geneesmiddel en de nood ervan:

Videospeler inladen...

Eerste, echte geneesmiddel

Wie knokkelkoorts heeft, krijgt medicijnen die de symptomen bestrijden. Een geneesmiddel dat de ziekte zelf aanpakt, bestond er tot nu niet. Maar dankzij het onderzoek van professor Johan Neyts (Rega Instituut, KU Leuven) en zijn collega's van CD3 is zo'n geneesmiddel nu toch nabij.  Het middel zou niet alleen mensen van knokkelkoorts kunnen genezen, maar ook kunnen  voorkomen dat mensen de ziekte krijgen.   

Dat komt omdat het middel zich richt tegen de oorzaak van knokkelkoorts: het denguevirus.  "Het middel legt de wisselwerking stil tussen twee eiwitten van het virus", legt professor Neyts uit. "De eiwitten maken deel uit van het kopieerapparaat van het virus. Door de wisselwerking tussen de eiwitten te blokkeren, kan het virus zich niet meer vermenigvuldigen en verliest het zijn kracht." 

Door de wisselwerking tussen de eiwitten te blokkeren, kan het virus zich niet meer vermenigvuldigen en verliest het zijn kracht

Johan Neyts, viroloog Rega Instituut KU Leuven

Op onderzoek bij muizen bleek het middel heel goed te werken, zelfs als de ziekte al op haar hoogtepunt was. Een kleine dosis volstond om het aantal virusdeeltjes in het bloed van de dieren al binnen een dag drastisch te verlagen. Muizen die het middel kregen nog voor ze met het denguevirus in contact werden gebracht, bleken bovendien beschermd te zijn tegen het virus. Zij werden helemaal niet ziek. 

Het middel lijkt ook te werken tegen alle gekende typen van het denguevirus, wat betekent dat het overal ter wereld zou kunnen worden gebruikt. 

Janssen Pharmaceutica

Het onderzoek van professor Neyts en zijn collega's wordt intussen voortgezet door het Belgisch-Amerikaanse bedrijf Janssen Pharmaceutica. Als de proeven die momenteel bij mensen lopen even positief zijn, dan zou het middel op de markt kunnen worden gebracht als pil. 

Pillen hebben het voordeel dat ze makkelijk in te nemen zijn en dat ze niet hoeven bewaard te worden bij koude temperaturen

Johan Neyts, viroloog Rega Instituut KU Leuven

"Pillen hebben het voordeel dat ze makkelijk in te nemen zijn en dat ze niet hoeven bewaard te worden bij koude temperaturen", zegt professor Neyts. "Ze zijn dus ideaal om te gebruiken in tropische gebieden, waar het denguevirus veel voorkomt. De pillen kunnen niet alleen worden toegediend aan patiënten, om hen te genezen. Maar ook aan grotere bevolkingsgroepen om hen tegen de ziekte te beschermen. Omdat de pillen bescherming bieden, zouden ze trouwens ook kunnen worden ingenomen door toeristen die naar risicogebieden reizen. Of door medewerkers van ngo's die er langere tijd moeten verblijven."      

Klimaatopwarming

Het denguevirus dat knokkelkoorts veroorzaakt, circuleert in zowat alle (sub)tropische gebieden, maar vooral in Latijns-Amerika en Azië.  Het zijn ook de natuurlijke leefgebieden van de mug (Aedes aegypti) die het virus overdraagt. Maar door de klimaatopwarming is de kans reëel dat de mug ook meer en meer in Europa zal opduiken. Op het Portugese eiland Madeira is ze intussen al ingeburgerd, en worden bezoekers gewaarschuwd voor de risico's van dengue.  

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) neemt het denguevirus alvast ernstig. In 2019 stond het virus in haar lijstje met 10 grootste bedreigingen voor de wereldwijde volksgezondheid. 

"In proefdieren kunnen we aantonen dat het middel werkt", zegt Johan Neyts van het Rega Instituut van de KU Leuven:

Videospeler inladen...

De studie "A pan-serotype dengue virus inhibitor targeting the NS3–NS4B interaction” van Johan Neyts en collega's is vandaag verschenen in het tijdschrift Nature.

Meest gelezen