Videospeler inladen...

Dochter van Marij al 2 jaar in wachtrij buitengewoon onderwijs: "Niet leefbaar, maar als ouder maak je het leefbaar" 

Leonie (5) zou in de derde kleuterklas moeten zitten, maar in de plaats daarvan doet ze het eerste kleuterklasje dit jaar nog maar eens over, omdat ze net als honderden andere leerlingen gewoonweg niet binnengeraakt in het buitengewoon onderwijs. De wachtlijst, die er ondanks het M-decreet is, weegt zwaar op jonge ouders en hun kinderen met bijzondere zorgnoden. "Het is niet leefbaar, maar als ouder maak je het leefbaar", vertelt haar mama Marij Van Hove in "Laat". "Ze komt helemaal overstuur naar huis."

Voor het vierde jaar op rij stijgt het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs, vooral bij de kleuters. In totaal zitten er nu 50.608 leerlingen in het buitengewoon onderwijs, zo blijkt uit voorlopige cijfers van de verschillende onderwijskoepels. Dat zijn er meer dan voor de invoering van het M-decreet, dat nochtans voor meer inclusie in het onderwijs moest zorgen. Bovendien staan er ook honderden leerlingen met een beperking nog op de wachtlijst voor een buitengewone school. 

Het M-decreet, wat is dat ook weer?

Het M-decreet werd op 1 september 2015 ingevoerd met als doel voor meer "inclusie" te zorgen in het onderwijs. Ouders van leerlingen met een beperking waren niet meer verplicht om aan te kloppen bij het buitengewoon onderwijs, maar konden in overleg met het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB) kijken of zij ook in een gewone school terecht zouden kunnen. In de praktijk bleek dat leerkrachten en scholen zelden voldoende middelen, mensen en tijd hadden om de nodige extra ondersteuning te voorzien om die leerlingen met extra zorgnoden fatsoenlijk te kunnen opvangen. De voorbije jaren werd het plan al meermaals bijgestuurd, waardoor je in de praktijk ziet dat het buitengewoon onderwijs de laatste jaren gewoon weer meer leerlingen aantrekt. De wachtlijst voor het buitengewoon onderwijs loopt ook op.

Leonie, de dochter van Marij Van Hove, is één van die kinderen met bijzondere zorgbehoeftes op de wachtlijst voor het buitengewoon onderwijs. Van Hoves dochter is vijf jaar en zou normaal in de derde kleuterklas moeten zitten. In plaats daarvan zit ze voor de derde keer in het eerste kleuterklasje, omdat er simpelweg geen plaats is voor Leonie in het buitengewoon onderwijs.

Bekijk hier de getuigenis van Marij Van Hove, mama van Leonie, die al bijna twee jaar op de wachtlijst staat voor een plaatsje in het buitengewoon onderwijs:

Videospeler inladen...

"We staan op de wachtlijst voor het type 9 onderwijs, al twee jaar bijna", vertelt mama Marij Van Hove. "De plaatsen zijn zo beperkt." Leonie zit nu in een kleuterklas met 24 andere kinderen, iets wat voor haar eigenlijk onhaalbaar is. "Ze komt helemaal overstuur naar huis, ze heeft echt rust nodig, maar een klas met 24 kleuters, je weet hoe dat eraan toe gaat", getuigt Van Hove. "Die gekte is niet iets wat een kindje met autismespectrumstoornis kan gebruiken."

Het M-decreet, dat zoveel mogelijk leerlingen met een beperking les moest laten volgen in het gewoon onderwijs, mits aangepaste ondersteuning, heeft dus zijn doel gemist. Vooral in het buitengewoon kleuteronderwijs is het aantal leerlingen het afgelopen jaar spectaculair gestegen. In het katholiek onderwijs waren er een vijfde meer inschrijvingen in vergelijking met vorig jaar,  in het Gemeenschapsonderwijs (GO!) een tiende meer en in het stedelijk en gemeentelijk onderwijs bijna een kwart meer kleuters. 

Het M-decreet nooit een echte kans gekregen

Els Consuegra, professor Pedagogie aan de VUB

Volgens Lieven Boeve, directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Vlaanderen is het M-decreet dan ook jammerlijk mislukt. “Ik denk dat we moeten vaststellen dat de ambitie van het M-decreet, om door goede ondersteuning te bieden in het gewoon onderwijs zoveel mogelijk leerlingen van het buitengewoon onderwijs in het gewoon onderwijs lessen te laten volgen, duidelijk niet gehaald is. "

Die mening deelt ook professor Pedagogie aan de VUB Els Consuegra. "De bedoeling van het M-decreet was om weg te gaan van een verhaal van segregatie, waar leerlingen met beperkingen in aparte scholen worden opgeleid, maar in de praktijk heeft het M-decreet nooit een echte kans gekregen. Wij zijn koploper in Europa wat betreft het aantal leerlingen die we doorverwijzen naar aparte scholen. We hadden dus heel wat werk voor de boeg om inclusief onderwijs te realiseren. Het M-decreet is ingevoerd, maar de investeringen om personen bij te scholen of om middelen te voorzien om partnerschappen met het buitengewoon onderwijs aan te gaan, zijn in onvoldoende maten gevolgd." 

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat kinderen wel bijzondere zorgnoden goed onderwijs kunnen krijgen? En wat met de wachtlijsten? Professor Pedagogie Els Consuegra legt het uit:

Videospeler inladen...

Wat een juf verwezenlijkt, daar kan ik alleen maar ongelofelijk veel respect en bewondering voor hebben. Maar ze moeten gesteund worden

Marij Van Hove, mama van Leonie

Ook de mama van Leonie vertelt dat de school van haar dochter zijn best doet, maar gewoon niet de middelen heeft om goed voor Leonie te kunnen zorgen. "Mijn dochtertje krijgt twee halve uren zorg per week, wat eigenlijk veel te weinig is om de juf en het kind te ondersteunen in het gewoon onderwijs. Die uren moeten opgetrokken worden", zegt Van Hove. "De school van mijn dochter, daar val ik voor op mijn knieën, ik zet mijn hoed af. Wat een juf verwezenlijkt, daar kan ik alleen maar ongelofelijk veel respect en bewondering voor hebben. Maar ze moeten gesteund worden, er moet hulp komen, want op deze manier zijn er heel veel kindjes met heel veel potentieel dat niet benut wordt. " 

Mama Marij Van Hove vertelt wat haar dochter met bijzondere zorgnoden echt nodig heeft om in het gewoon onderwijs te kunnen functioneren:

Videospeler inladen...

Samenbrengen van buitengewoon en gewoon onderwijs

Toch mogen we het idee van inclusief onderwijs niet opgeven, vindt directeur-generaal van Katholiek Onderwijs Lieven Boeve. Hij pleit ervoor om buitengewoon en gewoon onderwijs meer samen te brengen bijvoorbeeld op één campus.

“Het grote voordeel daarbij is dat leraren hun expertise kunnen delen, maar ook dat leerlingen makkelijker  van het ene naar het andere kunnen overstappen. Ze kunnen bijvoorbeeld een deel van de lessen in het gewoon onderwijs volgen of ze kunnen na een jaartje buitengewoon onderwijs weer naar het gewoon onderwijs komen. “

Lange wachtlijsten

Zolang er echter onvoldoende kwalitatieve zorg in gewone scholen geboden kan worden, blijven de wachtlijsten voor het buitengewoon onderwijs oplopen. Alleen al in het buitengewoon basisonderwijs in Antwerpen staan 337 kinderen op de wachtlijst . 19 kinderen zijn zelfs helemaal nergens ingeschreven, schreef Het Nieuwsblad en is ons bevestigd door het Lokaal Overlegplatform in Antwerpen. 

Die leerlingen zitten dus gewoon thuis of in het beste geval komt een leerkracht vier uurtjes per week aan huis. Een schrijnende situatie waar snel een oplossing voor moet komen, luidt het.

Door de toestroom proberen buitengewone scholen ook zoveel mogelijk  plaatsen bij te creëren, met grote klasgroepen tot gevolg, wat voor deze kwetsbare leerlingen geen evidente situatie is. 

Zoals in De Dageraad, een school voor buitengewoon secundair onderwijs in Kortessem. In de les houtbewerking zitten nu al 26 leerlingen samen, vertelt Stefaan Vaes, leraar houtbewerking: “Elk jaar nemen onze leerlingen in aantal toe, we zitten hier in de klas en de machinezaal toch al met 26 leerlingen. Dus het wordt echt wel nijpend, en we moeten ze allemaal aan de slag houden, dat is het grote probleem.”

Oei, hiermee gaat minstens een generatie leerlingen verloren

Carina Driessens, directeur "De Dageraad" Kortessem

"Met de invoering van het M-decreet heb ik voorspeld dat er minstens een generatie leerlingen verloren zou zijn", zegt directrice Carina Driessens. En dat blijkt nu ook spijtig genoeg. Veel leerlingen die hier nu instromen hebben eerst een paar jaar geprobeerd om in het gewoon secundair les te volgen, vertelt ze.  En ook al doen de scholen daar heel goed hun best, toch blijkt dat als die leerlingen dan hier komen dat ze een aantal vaardigheden missen.

“Wij proberen hier dan met kleine klasgroepjes en veel begeleiding van kinesisten, logopedisten en ergotherapeuten de leerlingen een beroep aan te leren of hen soms ook klaar te maken voor verdere studies."

Met de toestroom van alsmaar meer leerlingen, zo’n 130 op 3 jaar, vraagt de directrice ook extra lesuren om de klasgroepjes klein te kunnen houden en meer paramedisch personeel. Maar ook nieuwe stenen gebouwen in plaats van de tijdelijke containerklassen nu.

Capaciteitsmonitor voor het buitengewoon onderwijs

Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) zegt dat er al maatregelen werden genomen om op korte termijn extra plaatsen te creëren, zoals bijvoorbeeld met de containerklassen. 

Hij kondigt aan dat tegen eind dit jaar of begin volgend jaar er een capaciteitsmonitor moet komen, die per regio in Vlaanderen bepaalt hoe groot de nood is aan plaatsen in het buitengewoon onderwijs. Op basis daarvan kunnen dan de nodige middelen worden toegewezen. 

Meest gelezen