Gletsjers in de Zwitserse Alpen smelten almaar sneller, "dit is de opwarming van de aarde voor onze ogen" 

In amper 20 jaar tijd is 1 kilometer van de Zwitserse Morteratsch-gletsjer gesmolten. Ter vergelijking: tussen 1860 en 2000, dus in 140 jaar, smolt er 2 kilometer van de gletsjer weg. Gletsjers smelten dus almaar sneller, "en dat is onherstelbaar en onherroepelijk voor een heel lange termijn". "De Alpen, zoals we ze kennen, met gletsjers en ijs, zijn aan het verdwijnen. De opwarming van de aarde voltrekt zich voor onze ogen", concludeert glacioloog Philippe Huybrechts (VUB). 

Wie de gevolgen van de klimaatopwarming met eigen ogen wil zien, moet naar de Zwitserse Alpen gaan. Daar zie je hoe de gletsjers zich jaar na jaar terugtrekken. De sneeuw en het ijs die in de winter bovenaan de gletsjers aanvullen, volstaan niet meer om het smelten beneden te compenseren. De gletsjers trekken zich dus jaar na jaar terug. 

De laatste tien jaar gaat het nog veel sneller dan voordien

Glacioloog Philippe Huybrechts (VUB) bestudeert al twintig jaar de Morteratsch-gletsjer in het Bernina-massief, in het zuidoosten van Zwitserland. 

Hij heeft met eigen ogen het smelten van de gletsjer gezien. "Het gaat echt heel snel. En de laatste tien jaar nog veel sneller dan voordien.” Volgens Huybrechts is de oorzaak van het smelten kristalhelder: "Dit is de opwarming van de aarde, het voltrekt zich voor je ogen." 

Onze reporter Ann De Bie trok naar Zwitserland. Bekijk hier de reportage:

Videospeler inladen...

Stoomboren en drones

Wetenschappers zien het niet alleen met het blote oog, ze doen ook metingen. Dat gebeurt op verschillende manieren, van bijna artisanale methodes tot en met hoogtechnologische. Zo boren doctoraatsstudenten met een stoomboor een gat in het ijs. Daar steken ze een stok in die aangeeft tot waar het ijs komt. Het jaar nadien kunnen ze aan die stok zien hoeveel ijs er gesmolten is. Dat smeltproces gebeurt de laatste jaren steeds sneller.

Een andere methode is het vliegen met drones over het ijs. De drone maakt foto's en zo kan het gletsjersoppervlak in 3D gereconstrueerd worden. Door dat elk jaar te doen, kan gemeten worden hoeveel meter de gletsjer smelt. En het gaat dus steeds sneller. "Vorig jaar, of twee jaar geleden, was de dikte-afname zelfs bijna 15 meter. In amper 1 zomer. Dat is dus heel veel."

Vorig jaar, of twee jaar geleden, was de dikte-afname zelfs bijna 15 meter. In amper 1 zomer. Dat is dus heel veel.

Niet alleen wetenschappers, ook wandelaars kunnen zien hoe de klimaatopwarming het landschap verandert. De Morterartsch-gletsjer kwam vroeger, halfweg de 19e eeuw, drie kilometer verder dan nu. Toeristen konden destijds met de trein tot aan het zogenoemde gletsjerfront rijden, tot waar de gletsjer uitkwam dus. De gletsjer vulde de hele vallei, met ijs dat tot 100 meter hoog kwam. 

Nu ligt er een wandelpad in de vallei. Langs het pad staan paaltjes waar jaartallen op staan: tot daar kwam de gletsjer. Tussen 1860 en 2000, in 140 jaar tijd dus, is de gletsjer met een goede 2 kilometer teruggetrokken. Maar vanaf 2000 gaat het razendsnel: in twintig jaar tijd trekt de gletsjer met 1 kilometer terug. Toeristen die hier wandelen, zijn erg onder de indruk.

Toen we hier 20 jaar geleden waren, waren hier gigantische ijsgrotten, je zag het ijs glinsteren. Nu is dat allemaal verdwenen

Ewart Cole, een Brit die in Bazel woont

”Wij komen hier al 20 jaar wandelen, want wij wonen in Bazel," vertelt Ewart Cole, een Brit die in Bazel woont. "Twintig jaar geleden waren hier gigantische ijsgrotten waar je in kon. Je zag het ijs glinsteren. Nu is dat allemaal verdwenen. Het is weg. Het is heel droevig, en het is het bewijs van de klimaatopwarming.” 

Gevaar voor droge rivieren in Zwitserland

Dat de gletsjers smelten, is niet alleen jammer voor het natuurschoon in de Alpen. Het heeft ook economische en ecologische gevolgen – niet alleen in Zwitserland, maar ook bij ons in Vlaanderen. 

“Die gletsjers zijn zeer belangrijk als bron van water. Vooral tijdens de zomer. Zonder deze gletsjers hier in Zwitserland zouden vele rivieren nagenoeg droog staan. Ze hangen daar heel erg van af voor de watervoorziening, maar ook voor bijvoorbeeld landbouw en industrie. Een tweede belangrijk iets is dat het smeltwater dient voor hydro-elektriciteit, om elektriciteit te maken in centrales. En ten derde zijn ze natuurlijk ook heel belangrijk voor het toerisme," zegt Huybrechts.

De zeespiegelstijging sinds het begin van de 20e eeuw, is voor ongeveer 30% het rechtstreekse gevolg van het smelten van gletsjers wereldwijd

“Gletsjers smelten, al sinds het einde van de 19e eeuw. En dat doet de zeespiegel stijgen. Als we kijken naar de zeespiegelstijging sinds het begin van de 20e eeuw, dan is ongeveer 30 procent daarvan een rechtstreeks gevolg van het wereldwijd smelten van gletsjers."

Hoe gaat het nu verder? Op die vraag is geen eenduidig antwoord. "Dat hangt voor een stuk af hoe de emissies van broeikasgassen verder zullen evolueren deze eeuw," besluit Huybrechts. "Maar als we veel blijven uitstoten, dan zal je tegen 2100 nog maar een heel klein beetje ijs zien rond de hoogste toppen. Dan is de gletsjer volledig verdwenen.  En dat geldt voor de hele Alpen.”

Meest gelezen