WHO beveelt voor het eerst malariavaccin aan voor kinderen in Afrika, vaccin ontwikkeld in ons land

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft voor het eerst haar goedkeuring gegeven voor de uitrol van een malariavaccin voor kinderen in Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara. Het gaat om het eerste en voorlopig enige vaccin dat effectief beschermt tegen malaria. Het vaccin is ontwikkeld in ons land, bij farmaproducent GSK in Waver.

Hoewel er al tientallen jaren gezocht wordt naar een vaccin tegen malaria, is er tot op vandaag maar eentje waarvan bewezen is dat het effectief beschermt tegen de ziekte: RTS,S/AS01, op de markt onder de naam Mosquirix. Het vaccin is ontwikkeld in de Belgische vestiging van farmabedrijf GSK, in het Waals-Brabantse Waver.

Mosquirix kreeg in 2015 al een positief advies van het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA). De WHO wilde echter meer resultaten zien, en besliste een jaar later om een groot pilootproject op poten te zetten. Daarbij zou het vaccin worden toegediend bij kinderen in Kenia, Ghana en Malawi. Sinds 2019 zijn op die manier 2,3 miljoen dosissen van het vaccin toegediend bij zo'n 800.000 kinderen in de drie Afrikaanse landen.

De WHO heeft de resultaten van alle studies nog eens samengelegd en beveelt het malariavaccin nu aan voor alle kinderen in Sub-Sahara-Afrika en andere regio's waar veel malaria voorkomt.

Dit is een doorbraak voor de wetenschap, de gezondheid van kinderen en de strijd tegen malaria

Tedros Adhanom, directeur-generaal Wereldgezondheidsorganisatie

"Ik heb lang uitgekeken naar de dag dat we een werkzaam vaccin zouden hebben tegen deze verschrikkelijke ziekte. Vandaag is die dag", zei directeur-generaal Tedros Adhanom op de persconferentie. "Dit langverwachte malariavaccin is een doorbraak voor de wetenschap, de gezondheid van kinderen en de strijd tegen malaria."

Malaria is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door een parasiet die via muggen wordt overgedragen op mensen. Besmetting kan tot hevige koorts leiden en dodelijk zijn. 

Malaria komt nog steeds voor in grote delen van de wereld, maar vooral in Afrika. Volgens de WHO zijn in 2019 zo'n 400.000 mensen gestorven aan malaria, van wie 260.000 Afrikaanse kinderen. Elk jaar zouden ongeveer 200 miljoen mensen besmet worden met malaria.

Uit de resultaten van de onderzoeken blijkt dat het malariavaccin 30 procent bescherming biedt tegen levensbedreigende malaria. "Maar in combinatie met andere maatregelen, zoals een muskietennet en een goede gezondheidszorg, kan het vaccin elk jaar tienduizenden jonge levens redden", zegt de WHO.

GSK is al 30 jaar bezig aan de ontwikkeling van het malariavaccin. Dat er tot nog toe geen enkel ander vaccin op de markt is, heeft te maken met de parasiet die malaria veroorzaakt.

"Een parasiet is een veel complexer beest om te bestrijden dan een virus of bacterie", legt Lode Schuerman van GSK in Waver uit. Hij is verantwoordelijk voor de klinische studies naar het vaccin. "Op het moment dat een mug de malariaparasiet overbrengt op de mens, door te steken, gaat de parasiet zich zeer vlug verschuilen in de lever waar het nog moeilijk bereikbaar is voor ons immuunsysteem. We hebben dus maar een half uur tijd om de parasiet aan te vallen. Eens de parasiet weer uit de lever tevoorschijn komt, is het eigenlijk een ander organisme geworden dat ons immuunsysteem niet meer herkent."

Herbeluister het gesprek met Lode Schuerman van GSK over het eerste malariavaccin, uit "De wereld vandaag" op Radio 1:

Dunpharlain/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

Toch zal het vaccin malaria niet de wereld uit helpen. "Geen enkele van de tools die we vandaag hebben, is voldoende. Maar recent is nog gebleken dat het vaccin in combinatie met preventieve medicatie onverwacht goede resultaten geeft", zegt dokter Schuerman. "Dus ik denk dat die combinatie een heel grote doorbraak gaat geven in de strijd tegen malaria."

GSK gaat begin volgend jaar bij de WHO een officiële aanvraag tot goedkeuring indienen voor het vaccin. Momenteel beperkt de WHO zich tot een aanbeveling, maar wel eentje op grote schaal.

Meest gelezen