Een onderzoeker met de 'geestenspiegel'.
S. Campbell et al. in Antiquity (2021)

"Geestenspiegel" van astronoom van Engelse koningin Elizabeth I komt oorspronkelijk van de Azteken

Een spiegel die gebruikt werd om in contact te komen met geesten door John Dee, koninklijk astronoom en raadgever van de Engelse koningin Elizabeth I, is van oorsprong Azteeks. Dat werd al langer vermoed en het is nu met zekerheid bevestigd in een nieuwe studie. Het obsidiaan van de spiegel is afkomstig uit de buurt van de Mexicaanse stad Pachuca.  

"John Dee is een opmerkelijke historische figuur, een polyhistor [veelzijdige geleerde] uit de renaissance - die geïnteresseerd was in astronomie, alchemie en wiskunde - en een vertrouweling van Elizabeth I", zei professor Stuart Campbell van de University of Manchester, de eerste auteur van de nieuwe studie. 

"Later ging hij zich bezig houden met divinatie en het occulte en probeerde hij te praten met engelen door gebruik te maken van voorwerpen als kristallen en spiegels."

Een van die voorwerpen van John Dee was een spiegel uit obsidiaan - vulkanisch glas - die nu bewaard wordt in het Brits Museum. Er werd al lang vermoed dat die spiegel een Azteekse oorsprong had, maar dat kon onmogelijk bevestigd worden omdat niet geweten is hoe Dee de spiegel verkregen had.  

Een portret van John Dee door een onbekende kunstenaar.
Public domain

Röntgenstralen

Nu heeft een internationaal team daar zekerheid over verschaft met geochemische analyses. 

Voor hun analyse onderzochten de wetenschappers vier objecten uit het Brits Museum: de spiegel van John Dee, twee Azteekse spiegels en een rechthoekige plaat gepolijst obsidiaan. Ze bestookten de voorwerpen met röntgenstralen wat maakt dat die op hun beurt röntgenstraling gaan uitzenden. 

Die straling laat de onderzoekers toe de samenstelling van het voorwerp nauwkeurig op te meten en het geeft hen een unieke 'vingerafdruk' die ze kunnen vergelijken met obsidiaanstalen om de oorsprong van het materiaal te achterhalen. 

Uit de analyse bleek dat de vier voorwerpen allemaal gemaakt waren uit Mexicaans obsidiaan dat door de Azteken was ontgonnen. De spiegel van John Dee, samen met een andere gelijkaardige spiegel, was afkomstig uit de buurt van de stad Pachuca, de hoofdstad van de Mexicaanse deelstaat Hidalgo. In dat gebied werd door de Azteken veel obsidiaan gewonnen.   

De voor- en achterkant van de twee andere spiegels en de gepolijste plaat obsidiaan die eveneens onderzocht werden.
S. Campbell in S. Campbell et al. in Antiquity (2021)

Spiritueel

Voor de Azteken had obsidiaan ook een spirituele betekenis. Het kon gebruikt worden als onderdeel van medische praktijken, kon dienen als een schild tegen kwade geesten en het kon zielen vangen op zijn weerspiegelend oppervlak. 

De naam van een god van de Azteken, Tezcatlipoca, wordt zelfs vertaald als 'Rokende spiegel' en hij wordt vaak afgebeeld met ronde obsidiaanspiegels op zijn kleding, als symbool van voorgevoelens en kracht.   

Die symbolische waarde kan het aantrekkelijk hebben gemaakt voor Europeanen om na de overwinning op de Azteken dergelijke voorwerpen te verzamelen en mee naar huis te brengen. Het feit dat spiegels ook in Europa vaak beschouwd werden als magische voorwerpen, kan nog een bijkomende motivatie geweest zijn. 

"De 16e eeuw was een periode waarin nieuwe exotische voorwerpen naar Europa gebracht werden vanuit de Nieuwe Wereld ", zei Campbell. 

De Azteekse spiegels waren zulke nieuwe en exotische objecten die in vele vroege collecties een plaats vonden. Verhalen over de betekenis van de spiegels zijn mogelijk met hen meegereisd en kunnen John Dee ertoe aangezet hebben de spiegel te kopen toen hij hem in Europa tegenkwam, aldus de onderzoekers. 

De studie van de onderzoekers van de University of Manchester, het Sobolev Instituut voor Geologie en Mineralogie in Novosibirsk en de University of Missouri is gepubliceerd in Antiquity. Dit artikel is gebaseerd op een persmededeling van Antiquity Publications. 

Azteekse afbeeldingen van spiegels in de Codex Tepetlaoztoc (Codex Kingsborough).
The Trustees of the British Museum
De voor- en de achterkant van de spiegel van John Dee.
S. Campbell in S. Campbell et al. in Antiquity (2021)

Meest gelezen