"Het liefdesleven van James Onedin was in "The Onedin Line" tumultueuzer dan de zeeën die hij bevoer"

Wie in de jaren 70 de ietwat bombastische klassieke klanken hoorde van het "Adagio van Spartacus en Phrygia" uit het neoklassieke ballet "Spartacus" van componist Aram Chatsjatoerjan, wist dat het tijd was om alles te laten vallen en voor televisie te gaan zitten. In menig Europees land, ook in Vlaanderen, wilden kijkers immers niets missen van het woelige parcours, of het nu op zee was of in de liefde, van James Onedin, die in "The Onedin Line" op zijn metershoge driemaster 'Charlotte Rhodes' vastberaden het bevel voerde. Vijftig jaar geleden zond BBC de eerste aflevering van "The Onedin Line" uit, een serie die niet alleen geprezen werd om de realistische weergave van de laatste gloriedagen van de zeilscheepvaart, maar die tegelijkertijd als een van de eerste romantische soaps ooit de tv-geschiedenis zou ingaan.

Na een verkennende pilootaflevering in december 1970 gooide BBC vanaf 15 oktober 1971 een belangrijk deel van haar opnamebudget in de strijd om van "The Onedin Line" een kijkcijfersucces te maken. De serie draaide rond James Onedin - de familienaam verwijst naar 'ondine', een mythologische waternimf -, een conservatieve, eigenwijze en vaak norse zeekapitein die in 1860, na slechts 25 pond geërfd te hebben van zijn overleden vader, een gearrangeerd huwelijk aangaat met Anne Webster. Op die manier kan hij de hand leggen op het zeilschip 'Charlotte Rhodes' om zo zijn droom, een eigen rederij, te realiseren. Iets wat hem bemoeilijkt wordt door zijn eigen zus Elisabeth en haar echtgenoot Albert, die eerder in stoom dan in zeilen geloven. Geleidelijk groeit zijn gearrangeerde huwelijk uit tot ware liefde, maar het blijkt enkel het begin van een hobbelig liefdesparcours dat tv-kijkers liefst 8 seizoenen in de ban zou houden. Of, zoals Radio Times het ooit omschreef, "het liefdesleven van James Onedin was tumultueuzer dan de zeeën die hij bevoer". In ieder geval gingen drama en romantiek hand in hand, een formule die perfect werkte.

Producer Peter Graham Scott: "Zoals de Amerikanen van cowboys en indianen houden, zo houden wij Britten van boten en alles wat erop gebeurt. Steek al dat drama vervolgens in ouderwetse kostuums en je hebt een succes in handen." (Radio Times, september 1972)

Anne Stallybrass (Anne Webster): "Het succes heeft ons verrast. Maar achteraf gezien is het niet zo vreemd. De serie is avontuurlijk, zeker als die avonturen op zee gebeuren, er zijn goede verhaallijnen over familiale relaties en er is natuurlijk die geweldige muziek. Zoiets vind je momenteel nergens op televisie." (Radio Times, oktober 1973)

Jane Seymour (Emma Callon in seizoen 2 en 3): "Welke leeftijd je ook had, de serie had zijn fans bij iedere generatie. Vaders werden bijvoorbeeld aangetrokken door de mannelijkheid van James, hij was een en al man, niemand kreeg hem getemd. Wat hem ook wel sexy maakte. Terwijl vrouwen er wellicht van droomden even pittig te zijn als de actrices in de serie." (BBC-documentaire "The cult of The Onedin Line", 2008)

De rol van James Onedin werd gespeeld door Peter Gilmore, met onvergetelijke bakkebaarden in eenieders geheugen gebeiteld: "Ik vermoed dat een 40-tal Britse acteurs de rol van James Onedin hadden kunnen spelen, en dat zelfs goed hadden kunnen doen. Maar ik ben degene die het geluk gehad heeft dat hij gekozen is." (Radio Times, april 1976)

Jessica Benton (Elisabeth Onedin): "Het was een nachtmerrie om te werken met Peter Gilmore. Hij slaagde er tijdens de repetities altijd in om zijn tekst te vergeten. Het interesseerde hem niet om zijn tekst vooraf in te studeren. Bovendien had hij over alles een mening. Maar tijdens de opnames leverde hij perfect werk af. Dat was niet altijd even makkelijk." ("The cult of The Onedin Line")

Terwijl de magie tussen Gilmore en Stallybrass van het scherm spatte - ze zouden in 1987 met elkaar in het huwelijk treden – besliste Stallybrass na 2 seizoenen er toch de brui aan te geven. Toen Anne Webster in het kraambed stierf, pinkten veel kijkers een traantje weg.

Anne Stallybrass: "Ik heb enorm genoten van mijn rol als Anne, ook omdat ze zo’n evolutie doorgemaakt heeft. Maar na 2 seizoenen vreesde ik dat ik voor de rest van mijn carrière met haar zou geïdentificeerd worden. Terwijl ik nog zoveel andere dingen wilde doen, zeker in theater. En sorry dat ik zoveel kijkers gechoqueerd heb met mijn dood. Ik werd zelf triestig van al die reacties." (Radio Times, oktober 1973)

Peter Gilmore: "Toen Anne Stallybrass besliste om "The Onedin Line" te verlaten omdat ze liever voor theater wilde werken, vroeg men me of een andere actrice de rol van Anne moest verderzetten. "Maar nee", zei ik, "laten we haar doen sterven, want niemand kan toch de rol van Anne Stallybrass overnemen. Introduceer gewoon een paar nieuwe karakters, die we van nul laten beginnen."" (Radio Times, oktober 1973)  Zo geschiedde, en James werd vervolgens het hof gemaakt door de dochter van een kolenhandelaar en door een naar liefde hunkerende weduwe.

De opnames vonden plaats in en rond een aantal Britse havens, ver weg van de woelige baren die in de serie te zien waren. Maar zelfs dat had zo zijn gevolgen. Jill Gascoigne (Letty Gaunt, de 2e echtgenote van James Onedin): "Ik denk dat Peter Gilmore de enige acteur was op de set die nooit ziek geworden is. Al de anderen hebben zeker overgegeven tijdens de opnames." ("The cult of The Onedin Line")

Daarvan was alvast niets te zien toen de brommerige James Onedin 50 jaar geleden bij de start van "The Onedin Line" het ruime sop koos:

Meest gelezen