"Altijd geleerd dat er niet over gepraat mocht worden": SOS Kinderdorpen wil plek voor jongeren om trauma te verwerken

Kinderen en jongeren met een herhaald trauma, moeten dat samen kunnen verwerken. Dat schrijven SOS kinderdorpen, vijf diensten voor pleegzorg en verschillende kinderpsychiaters in een gezamenlijke open brief, waarin ze een plek vragen voor overlevers om steun te vinden en met elkaar te spreken.

De open brief komt er nu naar aanleiding van de dag van de mentale gezondheid morgen. De organisaties willen samen met de bevoegde ministers Wouter Beke (CD&V, Welzijn) en Benjamin Dalle (CD&V, Jeugd) een fysieke ontmoetingsplek realiseren waar slachtoffers elkaar kunnen ontmoeten en steun bij elkaar kunnen vinden. 

Hilde Boeykens, directeur van SOS Kinderdorpen: "Een erkenningsplek is een manier om uiting te geven aan een gemeenschappelijke pijn. Het betekent dat we de moed tonen om te luisteren naar al die ongehoorde noodkreten, naar al die pijnlijke verhalen. Dat we erkennen dat wat hen werd aangedaan een onrecht is. En die erkenning is essentieel voor iedereen die ooit mishandeld, verwaarloosd of misbruikt werd.

Erkenning als eerste stap in het verwerkingsproces

Kristien Schoenmaeckers is trainer trauma-sensitieve zorg bij SOS Kinderdorpen. Volgens haar rust er nog te groot taboe op trauma bij kinderen. Vaak is er wel erkenning voor het gebeurde onrecht, maar weinig bewustzijn en begrip voor de problemen op lange termijn. Erkenning is een eerste stap in de juiste richting volgens haar. "Er moet eerst erkenning gegeven worden voor het onrecht dat is aangedaan. De erkenning is een voorwaarde vooraleer het  herstel kan beginnen. Het is belangrijk dat het een fysieke ontmoetingsplek wordt, omdat het trauma zo duidelijk erkend en gedragen wordt door de maatschappij."

Gewoon de erkenning: "wat er met jou gebeurd is, is niet oké". Zodat je weet: “er is mij onrecht aangedaan”. Dat doet al veel.

Overlever traumatische ervaringen

Kristien is nu trainer trauma-sensitieve zorg, maar groeide zelf op in de bijzondere jeugdzorg en is ook overlever van enkele traumatische ervaringen. Zij ondervond dat er te weinig aandacht was en nog steeds is voor de langetermijngevolgen: "Er wordt gefocust op het hier en nu en het functioneren in de maatschappij, maar er was weinig aandacht voor de gevolgen op lange termijn. Voor veel kinderen is het een lange zoektocht naar hoe leren leven met hun trauma. Welke therapie werkt het beste voor mij? Op school is er daar bijvoorbeeld nog te weinig aandacht voor."

Een erkenningsplek voor kinderen met een trauma kan daarbij helpen. Zelf had ze ook graag zo'n plek gehad in haar jeugd: "Op het moment dat er nog geen erkenning was voor het trauma zou me dat veel steun hebben kunnen geven om er te komen en het trauma een plek te geven en ook vooral het gevoel van niet alleen te zijn." Kristien pleit er voor om op de plek veel informatie te voorzien over waar kinderen en jongeren terechtkunnen voor hulp.

Door zo'n plek had ik me minder alleen gevoeld

Kristien Schoenmaeckers, overlever traumatische ervaring en trainer trauma-sensitieve zorg

Een onverwerkt trauma leidt tot langdurige problemen

Kristien is lang niet de enige. In de loop van 2020 ontvingen de vertrouwenscentra kindermishandeling 7.164 nieuwe meldingen, waarbij 9.311 minderjarigen betrokken waren. En dat is geen uitzonderlijk jaar. Elke dag zijn er kinderen die de pijn van langdurige mishandeling, misbruik en verwaarlozing moeten ondergaan, vaak achter gesloten deuren.

Ik heb altijd geleerd dat er niet over gepraat mocht worden. Ik moest mijn blik op de toekomst houden en niet te veel naar het verleden kijken.

Overlever traumatische ervaringen

Als kinderen blootgesteld worden aan herhaalde traumatische ervaringen, dan heeft dat grote gevolgen op lange termijn. Het  bemoeilijkt sociale relaties, beperkt eigenwaarde en zelfvertrouwen, leidt tot leerproblemen, remt de ontwikkeling en bedreigt de fysieke gezondheid. Vooral op jonge leeftijd kan de impact van een herhaald trauma een heel leven doorwerken in gedrag en gezondheid. Zelfs tientallen jaren na de feiten kunnen overlevers nog last hebben van angsten, nachtmerries en andere psychische klachten. Door de chronische toxische stress die trauma veroorzaakt, ontstaat er bovendien een verhoogd risico op auto-immuunaandoeningen, hart- en vaatziekten en kanker (met een correlatie die hoger ligt dan tussen roken en longkanker).

 Met andere woorden: niet erkend en niet behandeld trauma kan ernstige gevolgen hebben voor de fysieke gezondheid.  En dat wordt nog te weinig erkend, zegt kinderpsychiater Eva Kestens: "Het is vaak bij artsen onvoldoende geweten dat kinderen die een trauma meemaken dat onbehandeld blijft dat dat hun hele leven mee blijft spelen en dat we dat ook op lichamelijk vlak veel uitingen van zien. Daar is nog heel wat werk voor de boeg."

Ze benadrukt ook dat een (herhaald) trauma voor kinderen veel schadelijker is dan voor volwassenen. "Kinderen zijn in volle groei en hun brein en stress-systeem worden gevormd. Als er dan gebeurtenissen zijn die hun stress-systeem activeren, dan heeft dat een impact op heel hun ontwikkeling en ook op hun lichaam. Als je een trauma als volwassenene meemaakt, dan is je stress-systeem al tegen meer bestand en krijg je de schade ook sneller hersteld."

COPYRIGHT 2008 ERIK VAN 'T WOUD

Inhuldiging erkenningsplek 10 oktober 2022?

Het doel van de open brief is een gesprek aangaan met de betrokken ministers Beke en Dalle om mee hun schouders te zetten onder een formele plek die ook door overheid en samenleving erkend is.

Hilde Boeykens (SOS Kinderdorpen): "We willen een plek waar overlevers naartoe kunnen en hun ervaringen een plek krijgen, waar ze ervaringen van andere overlevers kunnen ontdekken, waar ze inspiratie of zelfs concrete hulp vinden om te groeien rond hun trauma. Een fysiek monument dus, net zoals er één bestaat voor de aanslagen van 22 maart of 11 september. Die willen we dan graag samen volgend jaar op 10 oktober inhuldigen."

 

Meest gelezen