Copyright 2021 The Associated Press. All rights reserved

Vrijwilligers in getroffen gebied overstromingen trekken aan de alarmbel: "Deze winter gaan er opnieuw doden vallen"

“Mensen zijn aan het einde van hun Latijn. Ze vertellen mij over hun zelfmoordneigingen. Deze winter gaan er opnieuw doden vallen. Ik voorspel het u.” Drie maanden na de overstromingen van midden juli sprak “Pano” met verschillende vrijwilligers die nog altijd ter plaatse werken. Ze getuigen over de angst die er onder de inwoners leeft voor de donkere winter die voor de deur staat. 

“Ik vertrek straks met een ijskast, een microgolfoven, een waterkoker, een koffiezetapparaat, handdoeken en speelgoed. Heeft iemand een adres, liefst in de buurt van Trooz?” In de Vlaamse media zijn de overstromingen van 14 en 15 juli steeds minder aanwezig. Maar drie maanden na de waterramp blijven de noden in de Vesdervallei hoog, zo toont dit bericht uit een Facebookgroep die Vlaamse vrijwilligers bijeenbrengt. 

De beelden uit het rampgebied vandaag de dag spreken voor zich: 

Videospeler inladen...

Tientallen vrijwilligers rijden nog elk weekend af en aan naar het getroffen gebied, sommigen zelfs doorheen de week. “Ik zit soms meer daar dan thuis”, zegt Mina, die vooral psychologische bijstand verleent in La Brouck, bij Trooz. “Als ik terugkeer, twijfel ik op de Brusselse Ring vaak of ik niet moet omkeren. Als je de situatie ter plaatse ziet, kan je dat niet meer loslaten.”

Donkere tijden, donkere gedachten

Alle vrijwilligers die we spreken vertellen hoe de mentale toestand van de inwoners ter plaatse achteruitgaat. "Ik ben daar nu al tien weken, dus je krijgt een vertrouwensband",zegt Mina. "Tijdens de koffie nemen mensen mij apart. Ze vertellen over zelfmoordneigingen en over depressieve gedachten. Mensen zijn aan het einde van hun Latijn. Deze winter gaan er opnieuw doden vallen. Ik voorspel het u."

Deze winter gaan er opnieuw doden vallen. Ik voorspel het u.

Mina, vrijwilliger

“Sommigen worden echt panisch van iets banaals als de regen”, zegt ze. “En die kijken met grote angst naar de donkere winter. Niet iedereen heeft de middelen voor een houtkachel of een pelletkachel, en het is nu al fris. De mensen durven ook niets te laten draaien, uit angst voor een torenhoge elektriciteitsrekening door de stijgende energieprijzen.”

Bekijk hier de getuigenis van vrijwilliger Mina: 

Videospeler inladen...

“Die angst voor de winter komt bovenop de boosheid en verontwaardiging die er al was”, zegt ook An De Schrijver. Iedere twee weken rijdt ze met ingezamelde spullen naar de vallei. “Mensen die zorgen voor hun ouders of hun kinderen vragen zich af: als ik nu ziek val, en ik kan me niet warm houden, dan wordt het alleen maar erger”, zegt ze. Vooral de woorden “bronchitis” en “longontsteking” hoort ze regelmatig. “Niet onlogisch, want de paddenstoelen groeien er aan de muren. Champignonnenland, zo noem ik het daar.” 

De paddenstoelen groeien er aan de muren. Champignonnenland, zo noem ik het daar

An, vrijwilliger

“Ik zou er zelf niet willen blijven. Het is een deprimerende omgeving”, zegt Philippe Duquesnoy. Elk weekend slaapt hij op een veldbed in Prayon, in de buurt van Trooz, waar hij mensen probeert bijeen te brengen voor het fysieke werk aan de getroffen huizen. “Nu zaterdag waren we met 28. We hebben de bezetting in zes huizen afgekapt. Tot op de ruwe muren. Die kunnen nu gaan uitdrogen”, vertelt hij trots.

Verdienen doet Philippe er niet mee: “Eens een fles wijn, dat neem ik wel aan. Ons voornaamste doel is om mensen hoop te geven. Maar ik verwacht dat ze die alsnog gaan verliezen de komende maanden”, zegt ook hij. “Als een vrouw naar je toekomt om te vertellen dat haar man met een pistool tegen zijn hoofd in hun slaapkamer stond, dat ze hem nog net kon tegenhouden, dan slik je wel even”, zegt Philippe. “Meer dan die mensen wat voorrang te geven, kan ik niet doen.”

Bekijk hier de getuigenis van vrijwilliger Philippe: 

Videospeler inladen...

Ook al zetten ze zichzelf niet graag centraal, het weegt ook op de vrijwilligers. “Wij slapen daar ook met de schimmel op de muren, zonder warm water en zonder gas”, zegt Mina. “Emotioneel zitten wij er ook door. We zijn moe. Maar we gaan toch door voor de mensen daar. Dat hebben we hen beloofd”, klinkt het. “Ik heb mij wel voorgenomen om volgend weekend rust te nemen. Van de vrijdagmiddag tot de zondagavond zet ik mijn gsm af”, zegt Philippe.

Voedselbedeling

Een van de problemen is de koude, omdat veel mensen nog geen nieuwe gasaansluiting of voldoende elektriciteit hebben. “Zelfs voor mensen die al een elektrisch vuurtje hebben, is dat nu al niet voldoende. Wat gaat dat geven als het nog kouder wordt?”, vraagt An. 

Anderzijds is er voor sommige mensen ook honger. “Zondag heb ik ter plaatse mee een barbecue opgezet”, zegt Mina. “Ik ben toen een maaltijd gaan brengen tot bij een invalide vrouw die er geen had gekregen van het Rode Kruis. Zij was waterijsjes aan het eten om haar maag te vullen.” 

An ziet ook hoe de voedselbedeling van het Rode Kruis en het leger niet iedereen bereikt. “De maaltijdbedelingen lopen niet goed. Oudere mensen kunnen hun maaltijd niet gaan afhalen. En mensen die gaan werken, geraken er ook niet op tijd. Het kan toch niet zijn dat die mensen geen warme maaltijd hebben?”, vraagt ze. Volgens An schuiven het Rode Kruis en het OCMW de zwarte piet voor die gevallen naar elkaar door, zeker in Chaudfontaine.

Bekijk hier de getuigenis van vrijwilliger An: 

Videospeler inladen...

“Ik ken bijvoorbeeld een dame die last heeft van haar heup. Haar man zit in een rolstoel. Hun dochter heeft geen auto. Dus die raken gewoon niet tot bij de verdeelcentra”, zegt An. “Daar zijn toch oplossingen voor te bedenken, niet? Waarom kunnen de grote supermarkten geen containers opzetten? Als dat voor scholen kan, containerklassen, waarom dan niet bij supermarkten? Het logisch verstand ontbreekt daar toch.”

Reactie van het Croix-Rouge de Belgique 

Recent heeft het Croix-Rouge de Belgique de coördinatie van de voedselbedeling in de getroffen regio overgenomen van het leger. Volgens de meest recente telling verdeelt het Croix-Rouge er 12.000 maaltijden per dag via 22 afhaalpunten. "Daarnaast voorzien we ook meerdere honderden maaltijden aan huis, elke dag. We proberen aan die vraag te beantwoorden", zegt woordvoerster Nancy Ferroni. "We werken nu al nauw samen met de vrijwilligers, maar doen ook een oproep om ons te blijven ondersteunen", klinkt het. 

Tegen april zal het Croix-Rouge de 40 miljoen euro die het heeft ingezameld, uitgeven aan slachtoffers en prioritaire noden. Nu al is 7 miljoen euro toegekend, voor onder andere de eerste zorgen, de evacuatie van woonzorgcentra, eten, water en veldbedden. Meer details over de fondsen van Croix-Rouge vind je hier

Spullen

De vrijwilligers doen dan ook een oproep. “Blijf spullen geven”, zegt An, die vooral conserven, droogvoeding en hygiëneproducten ronddeelt. “Toen ik in het begin op Facebook een oproep deed voor schoolspullen, kreeg ik bijna een hele kamer vol boekentassen en schrijfgerief bijeen. Dat gaf de kinderen een boost. Maar de laatste weken mindert dat”, zegt ze. “Nochtans, een fles shampoo van 69 cent, wie kan dat nu niet missen?”

Mensen vragen mij: is dat daar nu nog niet gedaan? Tegen hen wil ik zeggen: nee, het is nog maar net begonnen.

Philippe, vrijwilliger

“Wij zitten er natuurlijk met onze neus op”, geeft Philippe toe. “Maar veel mensen in Vlaanderen horen hier echt te weinig over. Die vragen mij: is dat daar nu nog niet gedaan? Tegen hen wil ik zeggen: nee, het is nog maar net begonnen.” 

Voor dit artikel sprak VRT NWS met meer dan deze drie vrijwilligers. 

Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be. Nood aan een gesprek? Dan kan u 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. U kan ook chatten via www.tele-onthaal.be. Jongeren kunnen terecht bij Awel op telefoonnummer 102, of via chat op awel.be.

Herbekijk hier de volledige Pano-reportage "Overstroming onderschat": 

Videospeler inladen...

Meest gelezen