Even snel het vliegtuig nemen van Brussel naar Parijs: dat wil de regering vanaf nu ontmoedigen.
Copyright 2018, Ivaylo Starchev, licensed via EyeEm Mobile GmbH

Van een vliegtaks tot zonnepanelen op zee en meer treinen: welke klimaatmaatregelen zijn er beslist?

"Dit is een klimaatregering." Vicepremier Georges Gilkinet (Ecolo) benadrukte het enkele keren op de persconferentie van vanochtend, waarop de nieuwe begroting werd voorgesteld. Die omvat 2,4 miljard euro aan investeringen, waarvan een behoorlijk aandeel gaat naar investeringen in duurzame technologieën en de strijd tegen de klimaatverandering. Van de spoorwegen over het vliegtuig tot waterstof en digitale datacentra: een overzicht. 

"Een van de groenste begrotingen" tot nu toe, zo noemde vice-eersteminister Petra De Sutter (Groen) de pas afgeklopte begroting tijdens de persconferentie. Ze heeft het over een pakket van 1 miljard euro waarmee deze regering inzet op "een duurzame toekomst". Daar zitten investeringen bij, nieuw geld voor beleid dus, maar ook belastingsvoordelen die afgeschaft worden.

Bekijk hier wat vicepremier Petra De Sutter (Groen) vertelde op de persconferentie over de nieuwe begroting: "We hadden al het groenste regeerakkoord met deze ploeg, dit moet een van de groenste begrotingen zijn"

Videospeler inladen...

250 miljoen voor de spoorwegen

Deze regering wil een mobiliteitsswitch naar het spoor. Daarvoor trekt ze 250 miljoen euro uit. Dat geld moet gaan naar meer treinen, beter toegankelijke stations, de versterking van de internationale lijn Brussel-Luxemburg en de uitbouw van een netwerk van nachttreinen. 

De regering hoopt tegen 2030 dubbel zoveel transport via het spoor te laten verlopen. Dat moet 15.000 vrachtwagens van de weg te halen, de files helpen oplossen en minstens 1 miljoen ton CO₂ besparen. "Dat is goed voor het klimaat, goed voor de economie en goed voor de verkeersveiligheid", aldus vice-eersteminister en minister van Mobiliteit Georges Gilkinet (Ecolo) op de persconferentie. 

Ook de werkgelegenheid moet er op die manier op vooruitgaan. "Elke euro die je in het spoor investeert, levert drie euro aan werkgelegenheid op", zegt Gilkinet. 

We zetten in op meer treinen en beter toegankelijke stations

CO₂-compensatie voor korte vluchten

Wie een korte vlucht neemt, zal extra moeten betalen. Vicepremier Petra De Sutter (Groen) legt uit dat het gaat over een soort "inschepingstaks" voor korte vluchten onder de 500 kilometer

Die zijn extra belastend voor het klimaat. Het bedrag moet een compensatie vormen voor de vervuiling en extra CO₂-uitstoot. "Het bestaat al in de meeste van onze buurlanden", zegt De Sutter. "De extra taks kan meehelpen om reizigers de 'modal shift' te laten maken naar duurzamer vormen van transport, zoals het spoor." 

Hoeveel je precies zal moeten opleggen als je vanuit Brussel naar pakweg Parijs, Frankfurt of Londen wil vliegen, is nog niet duidelijk. Er is sprake van 2 tot 20 euro extra voor een ticket voor een korte afstand. Minister van Financiën Vincent Van Peteghem zei daarover dat de maatregel 30 miljoen moet opbrengen, maar de precieze modaliteiten (vanaf wanneer bijvoorbeeld, en ook voor doorreizende passagiers of niet) staan nog niet vast. 

"De regering kiest voor meer treinen, minder vrachtwagens en minder vliegen. Daar ben ik blij om", zegt Gilkinet. 

Voor vluchten van minder dan 500 km gaan we extra moeten betalen

Twee nieuwe klimaatorganen: een klimaatcentrum en een "OCAD voor het klimaat"

De regering trekt ook jaarlijks 2 miljoen euro uit voor een nieuw klimaatcentrum. Dat moet de kennis over het klimaat, die in ons land nog te veel versnipperd zit, beter bundelen. Dat kan door wetenschappers uit verschillende domeinen of instellingen samen te brengen, of door studies beschikbaar te maken op een gemakkelijk bereikbaar portaal. Ook burgers, bedrijven of andere spelers moeten bij dat klimaatcentrum terecht kunnen met hun vragen over, bijvoorbeeld, klimaatadaptatie. De bedoeling is dat het klimaatcentrum in 2023 op kruissnelheid is.

Het idee om zo'n centrum op te richten is niet nieuw. Al zes jaar lang circuleren er plannen, maar pas onder deze regering zijn die in een stroomversnelling geraakt. "In 2015 zijn we al een eerste keer gaan samenzitten met verschillende wetenschappelijke instellingen," herinnert Rozemien De Troch van het KMI zich. De plannen zijn evenwel jarenlang in de wachtkamer van de politiek blijven zitten. Tot vandaag, dus.  

Naast het KMI zullen ook de Sterrenwacht, het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN), het Koninklijk Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA) en het Afrikamuseum deel uitmaken van het klimaatcentrum. Zij zouden dan beter kunnen samenwerken met universiteiten, andere wetenschappelijke instellingen of onderzoekscentra zoals VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologie. 

Er komt een OCAD voor het klimaat om de gevaren van klimaatverandering in kaart te brengen

Staatssecretaris voor Wetenschappelijk beleid Thomas Dermine (PS) ziet het groot en heeft het over "een van de grootste klimaatcentra in Europa" dat in de maak zou zijn. Een stuurgroep moet nu bespreken hoe het precies verder gaat. Er zijn nog verschillende mogelijkheden: een kleinschalig virtueel centrum naar Zwitsers model, of een groter project met ook een fysiek centrum. Nu zullen de structuur en de werking verder worden bekeken in een stuurgroep, met experts zoals klimatoloog Jean-Pascal van Yperseele. 

De regering maakt ook jaarlijks 1 miljoen euro vrij voor een zogenoemd "OCAD voor het klimaat". Naar analogie met het OCAD, het orgaan dat de terreurdreiging in kaart brengt, zal dat de gevaren van de klimaatverandering in kaart brengen. Het zal daar onder andere voor steunen op de inzichten van het op te richten klimaatcentrum. Het "OCAD voor het klimaat" zal onder de bevoegdheid vallen van federaal minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo).  

Groene energie: waterstofhub en zonnepanelen op zee

De regering wil ook specifiek investeren in groene energie om de klimaatdoelstellingen te halen, met een verdubbeling van de  capaciteit van windenergie en een energie-eiland. In het kader van de de Europese ambitie om 55 procent minder broeikasgassen uit te stoten tegen 2030, gaat er ook extra geld naar een waterstofhub. Want België wil in de toekomst een belangrijk internationaal knooppunt worden in de productie van schone waterstof, zei premier Alexander De Croo (Open VLD) daarover in zijn beleidsverklaring: "Om belangrijke industrieën in ons land te verankeren en om emissievrij te kunnen rijden, verwarmen en produceren." 

België wil een belangrijk knooppunt worden voor schone waterstof om belangrijke industrieën in ons land te verankeren

Er komt overigens ook een grootschalig proefproject met zonnepanelen op zee, om de offshore productie van groene energie verder te stimuleren. "We willen daar de basis leggen voor een nieuw technologisch leiderschap," zei De Croo. Hij wil dat België als klein land wereldtop is op technologisch vlak als het op groene technologieën aankomt. 

"We willen verder kijken dan windenergie op zee en experimenteren met drijvende zonnepanelen", vertelt Maxime Laporte van het kabinet van Vincent Van Quickenborne (minister van de Noordzee) aan VRT NWS. "Het voordeel is dat je geen nieuwe ruimte nodig hebt, je kan dit tussen de windmolens doen, waar je toch niet kan varen." Belgische bedrijven zullen de kans krijgen om er dingen uit te proberen en expertise uit te bouwen om internationaal een leidersrol op te nemen. 

De premier wees ook nog op de switch naar elektrische bedrijfswagens die de federale regering eerder besliste. België verhoogt ook zijn internationale klimaatfinanciering zodat landen die het kwetsbaarst zijn, hun weerbaarheid kunnen verhogen. "Als we dat niet doen, verliezen we alleen maar levens." 

Bekijk wat premier De Croo in zijn beleidsverklaring over de klimaatmaatregelen vertelde: "Alle lichten staan op rood (in verband met klimaatopwarming, red.). We moeten handelen, en dat doen we."

Videospeler inladen...

150 miljoen om gebouwen te isoleren

Veel gebouwen van de federale overheid zijn verouderd. Die gebouwen renoveren, kan ook een grote energiewinst opleveren. Dat kan door bijvoorbeeld de daken en de plafonds te isoleren. Daarvoor trekt de regering 150 miljoen euro uit.

Andere: diesel, e-commerce, datacentra

Er komt ook een langzame uitfasering van de professionele diesel, zei De Sutter, die het woord 'langzaam' benadrukte. Onder dat systeem hebben bepaalde beroepsgroepen recht op goedkopere diesel dan die aan de pomp. Ook dat moet de modal shift (een grote verschuiving in ons verplaatsingsgedrag, weg van fossiele brandstoffen) stimuleren. 

Ook in het luikje over de e-commerce zit er een ecologisch onderdeel, aldus De Sutter. "We kennen allemaal het beeld van de vrachtwagentjes die elke dag onze straten doorkruisen. Dat is niet langer duurzaam. We moeten daar werk van maken." 

In de digitale wereld wordt "energiezuinigheid van datacentra een belangrijk  punt van aandacht". Wat betreft het telewerken voor de federale ambtenaren zullen belangrijke stappen gezet worden, zei De Sutter nog. 

Meest gelezen