Archiefbeeld van de Gentbrugse Meersen

Slechts 3 van de 300 gemeenten planten voldoende bos, is het Bosplan wel haalbaar en betaalbaar?

Slechts 3 van de 300 Vlaamse steden en gemeenten hebben vandaag een "boslabel" gekregen voor hun inzet aan het Bosplan van de Vlaamse regering. Van de 1.000 hectare grond voor bebossing die er in Vlaanderen het afgelopen jaar is bijgekomen, is maar 61 hectare aangebracht door een lokaal bestuur. "Dat kan en moet beter", vindt minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA). "Alleen is dat makkelijker gezegd dan gedaan, want grond is heel duur", reageren de lokale besturen. Is het hele Bosplan dan wel haal- en betaalbaar?

Vorig jaar heeft de Vlaamse regering haar Bosplan voorgesteld: tegen 2024 moet er 4.000 hectare nieuw bos zijn in Vlaanderen. Ze slaan daarmee de handen in elkaar met de zogenoemde Bosalliantie: de Vlaamse overheid, de lokale besturen, verenigingen van privé-eigenaars en natuurverenigingen. Een jaar verder staat de teller al op ruim 1.000 hectare grond voor bebossing.

Slechts 61 van die 1.000 hectare is aangeleverd door een stad of een gemeente, dus vindt minister van Omgeving Demir dat de lokale besturen beter hun best moeten doen. Tegen 2024 moeten ze namelijk 750 van de voorziene 4.000 hectare leveren. "De lokale besturen hadden vorig jaar heel wat werk met corona. Ik begrijp dat wel. Maar we moeten nu echt wel een tandje gaan bijsteken", zegt Demir daarover aan VRT NWS.

De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) noemt dat makkelijker gezegd dan gedaan. "Het grootste knelpunt is het vinden van nieuwe gronden voor bossen", legt Nathalie Debast van de VVSG uit aan onze redactie. "Veel eigenaars zijn niet geneigd om te verkopen aan de gemeente om te bebossen. Daarnaast is er bij de landbouwers heel wat verzet om landbouwgrond om te zetten in bosgrond en zijn er pachtovereenkomsten die je niet meteen kunt verbreken."

Excuses om niets te doen kan iedereen verzinnen

Minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA)

Demir heeft daar begrip voor, maar zegt in een persbericht dat lokale besturen "vaak achter de feiten aan lopen". "Excuses om niets te doen kan iedereen verzinnen", klinkt het voorts. "Als iedereen zijn best doet, is de 4.000 hectare tegen 2024 zeker nog haalbaar", benadrukt ze aan onze redactie. 

"Gemeenten doen wel degelijk veel om extra bossen te maken", zegt Debast van de VVSG. Al geeft ze wel aan dat volgens haar de cijfers van Demir niet helemaal kloppen. "Lokale besturen werken op dat vlak vaak samen met andere partners zoals natuurverenigingen waardoor het bos niet noodzakelijk op hun naam komt."

Slechts 3 lokale besturen behalen boslabel

Om de steden en gemeenten wat meer te motiveren, heeft Demir vandaag voor het eerst zogenoemde "boslabels" uitgedeeld aan lokale besturen die volgens haar wel goed bezig zijn. En dat zijn er slechts 3 op de 300 Vlaamse gemeenten.

De stad Gent kreeg vandaag als enige het zilveren boslabel, omdat ze het afgelopen jaar meer dan 5 hectare bos hebben aangelegd. Geen enkele gemeente behaalde goud, want daarvoor moest meer dan 10 hectare zijn aangelegd. Alleen Merelbeke en Knokke-Heist behaalden nog brons door tussen de 2,5 en 5 hectare bos aan te leggen.

"Het journaal" trok naar de Gentbrugse Meersen in Gent en het Hogenbos in Merelbeke:

Videospeler inladen...

"Ruimte vinden en herbestemmen is moeilijk, maar moeilijk gaat ook", zegt Astrid De Bruycker de Gentse schepen voor Openbaar Groen (Vooruit) in een reactie aan VRT NWS. "Zeker als stad vraagt het heel wat inspanningen, want die is zeer schaars. Het gaat om een investering van meer dan 10 miljoen euro. Een enorme financiële inspanning." Met dat geld zijn gronden aangekocht, onteigeningen gecompenseerd en uiteraard ook de bomen zelf aangeplant.

Dergelijke investeringen zijn niet voor alle lokale besturen haalbaar. "Gronden opkopen om er bossen op te planten zoals de stad Gent gedaan heeft, is uiteraard erg duur", zegt Debast van de VVSG. "Grond is vandaag nu eenmaal heel duur. Ook als die bedoeld is om er een bos op te zetten. Zeker als het gepaard gaat met een bestemmingswijziging. Dat zijn zaken waarvan we hopen dat de minister daar toch ook oog voor wil hebben, want dat maakt het in de praktijk moeilijk."

De subsidie is mooi meegenomen, maar het is geen wondermiddel

Nathalie Debast, Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten

Demir maakt elk jaar 4 miljoen euro vrij om steden en gemeenten te ondersteunen. "We subsidiëren bijvoorbeeld ook als besturen gronden gaan aankopen, weliswaar maar tot 75 procent van het aankoopbedrag", legt ze uit. "Voor 90 procent van het bebossingstraject kunnen ze rekenen op steun vanuit Vlaanderen. Van het zoeken naar gronden tot het uitwerken van een concreet bosplan."

De vraag is natuurlijk of 4 miljoen euro per jaar voldoende is, als de stad Gent alleen al ruim het dubbele uitgaf om "slechts" een zilveren boslabel te behalen. "Dat zal zeker de prijs niet dekken van wat de aanleg van bossen met zich meebrengt", zegt Debast van de VVSG. "De subsidie is mooi meegenomen, maar het is geen wondermiddel."

Meest gelezen