Parco Archeologico di Ercolano

"Sensationeel": slachtoffer van uitbarsting Vesuvius ontdekt bij eerste opgravingen in Herculaneum in 30 jaar

Op de archeologische site van het Zuid-Italiaanse stadje Herculaneum, dat bedolven werd onder een wolk van lava, as en puin bij de uitbarsting van de Vesuvius in 79 na Christus, is het skelet van een slachtoffer teruggevonden. Het zijn de eerste opgravingen in Herculaneum in 30 jaar tijd. De vondst werpt eens te meer een zicht op de gruwelijke manier waarop de inwoners destijds aan hun einde kwamen.

Herculaneum (Ercolano) was ten tijde van het Romeinse rijk een klein, maar rijk stadje waar welgestelde Romeinen graag hun vakanties doorbrachten. Het ligt in het zuiden van Italië, in de baai van Napels, aan de noordwestkant van de vulkaan Vesuvius. Herculaneum werd net als Pompeï getroffen door de uitbarsting van de vulkaan in 79 na Christus.

Pompeï lag op een grotere afstand van de Vesuvius en werd bedekt door een dikke laag as. Herculaneum daarentegen werd overspoeld door een zogenoemde pyroclastische wolk, een verwoestende massa van vaste of half vloeibare lava, gas, rotsen en as. Die kan temperaturen boven 800 graden en snelheden van meer dan 700 kilometer per uur bereiken. Herculaneum raakte bedekt door een 20 meter dikke laag lava.

Het archeologische onderzoek focuste zich in eerste instantie op het veel grotere Pompeï, dat ten tijde van de uitbarsting zo'n 100.000 inwoners had. Herculaneum had er toen maar 4.000. Het antieke Herculaneum werd maar per toeval ontdekt in de vroege 18e eeuw, bij graafwerken voor een waterput.

Op de voorgrond het antieke Herculaneum, op de achtergrond de moderne stad. Aan de horizon zie je de Vesuvius.
Parco Archeologico di Ercolano

Rode botten

Sindsdien wordt het antieke Herculaneum stukje bij beetje blootgelegd, al werden en worden er lang niet zoveel opgravingen georganiseerd zoals bij Pompeï. De laatste opgravingsronde in Herculaneum vond plaats in de jaren 80 en 90, dertig jaar geleden dus. Maar nu zijn archeologen en andere wetenschappers opnieuw aan de slag in Herculaneum.

En dat leverde een "sensationele" vondst op, zo maakte de Italiaanse minister van Cultuur Dario Franceschini gisteren bekend. Opgravingen hebben het skelet van een man blootgelegd die op de vlucht was voor de verwoestende lavastroom. De restanten zijn teruggevonden op wat vroeger het strand van Herculaneum was, op enkele meters van waar de kustlijn lag.

Volgens archeologen gaat het om een man tussen de 40 en 45 jaar oud. De schedel wijst in de richting van de zee. Het skelet is omgeven door verkoold hout, waarbij ook een balk van een dakconstructie. Mogelijk heeft die zijn schedel verpletterd. De botten vertonen een helderrode kleur, mogelijk vlekken die zijn achtergelaten door het bloed van het slachtoffer.

Parco Archeologico di Ercolano

Hel op aarde

"De laatste momenten hier moeten verschrikkelijk geweest zijn", zegt Francesco Sirano, directeur van het Parco Archeologico di Ercolano. "Het was 1 uur 's nachts toen de pyroclastische wolk de stad voor het eerst bereikte, met een temperatuur van 300 tot 400 graden, volgens sommige studies zelfs 500 tot 700 graden. Een withete wolk die naar de zee bewoog aan 100 kilometer per uur, zo compact dat er geen zuurstof was."

De laatste momenten hier moeten verschrikkelijk geweest zijn.

Franceso Sirano, directeur van het Parco Archeologico di Ercolano

Een hel op aarde "die in enkele minuten het hogere gedeelte van de stad opslokte en mens en dier overspoelde aan zo'n hoge temperatuur dat je letterlijk in rook opging." Het blijft voorlopig een raadsel wie de man precies was, maar het mag volgens de directeur duidelijk wezen dat hij een gruwelijke dood gestorven is.

"Het is een ontdekking waar we veel van verwachten", zegt Sirano. Die met andere woorden nieuwe inzichten kan bieden in de laatste uren van de burgers van het oude Herculaneum.

Directeur Francesco Sirano (met de witte helm) bij de plek waar de restanten van de man teruggevonden zijn.
Parco Archeologico di Ercolano

Vluchten naar de zee

Herculaneum is veel beter bewaard gebleven dan Pompeï omdat de lava en as er veel hoger kwamen. Plunderaars kregen geen kans en de lava beschermde in zekere zin de gebouwen én hun inhoud. De archeologische vondsten in Herculaneum zijn daarom doorgaans van "rijkere kwaliteit" dan die van Pompeï. Nieuwe inzichten, die zijn er bij elke opgraving van Herculaneum al geweest.

Zo is al duidelijk dat het stadje pas op de tweede dag van de uitbarsting bedolven werd, een dag nadat Pompeï al verwoest was. Heel wat inwoners zijn daarom nog gevlucht naar de zee, in de hoop dat ze langs die weg nog gered zouden worden. Voor de meesten was dat echter een tevergeefse hoop. Bij de opgravingen in de jaren 80 en 90 werden de lichamen van 300 mensen ontdekt die zich in boten en huizen langs de kust verscholen hadden.

Meest gelezen