(c) Palix

Salah Abdeslam ondervraagd op proces: "Ik was opgevoed met westerse waarden, ik leefde zoals ik het hier had geleerd"

Op het assissenproces over de aanslagen van 13 november 2015 in Parijs komen deze week de beschuldigden aan het woord. Het assisenhof ondervraagt hen over hun jeugdjaren en de periode voor ze radicaliseerden. Over de aanslagen, waarbij 130 doden vielen, worden ze later nog ondervraagd.

De voorbije 5 weken kregen de slachtoffers het woord op het assisenproces. 350 mensen kwamen aan bod: ze raakten zelf gewond bij de aanslagen aan het Stade de France, in cafés en restaurants of in concertzaal Bataclan, of ze verloren iemand bij die explosies en schietpartijen. Wekenlang vertelden ze over de angst en over het moeizame herstel, maar ook over hoe ze hun leven zo goed mogelijk proberen te leiden.

Nu is het dus aan de beschuldigden. Met 20 staan ze terecht, 14 van hen zijn ook echt aanwezig op het proces. De 6 anderen zijn spoorloos, wellicht zijn de meesten gedood in Syrië. Om die 14 aanwezige beschuldigden te verhoren, heeft het assisenhof 4 dagen uitgetrokken. Salah Abdeslam, de enige overlevende van de aanslagplegers, komt als eerste aan het woord. "Het wordt een belangrijke dag", zei advocaat Gérard Chemla vooraf aan VRT NWS. 

Chemla vertegenwoordigt 135 slachtoffers. "Al zal wellicht iedereen ontgoocheld zijn over het resultaat. Wij willen vooral weten hoe Abdeslam en zijn jeugdvriend Mohamed Abrini van kleine crimineel zijn uitgegroeid tot terrorist. Voor ons is dat een belangrijke vraag, omdat de "Belgen" niet uit arme banlieus zijn gekomen. Daar wil ik een antwoord op." Al is de kans groot dat de advocaat daar nog een tijd op zal moeten wachten, aangezien de radicalisering en de aanslagen zelf pas later in het proces aan bod komen. Zijn collega Samia Maktouf verwacht weinig antwoorden van Abdeslam: "Voor hem is het proces één grote propagandashow. Maar ik denk wel dat de voorzitter hem bij de les zal houden."

Bekijk hieronder de reactie van Gérard Chemla:

Videospeler inladen...

Abdeslam antwoordt rustig en beleefd

Maar de voorzitter hoefde niet in te grijpen: Abdeslam, gekleed in een lichtgeel hemdje met een grijs jasje eroverheen, antwoordde rustig en correct op de vragen van de voorzitter. Bij het begin van het proces weigerde hij nog om de namen van zijn ouders te geven "want dat is niet meer relevant." Nu vertelde hij zonder problemen, een beetje aarzelend, over zijn ouders, broers en zus. "Er was altijd een goede sfeer bij ons thuis, ik had met niemand problemen", vertelde hij. "Met mijn broers was ik erg solidair als het nodig was. Ik had misschien wel de beste band met Brahim (die zich op 13 november opblies in Parijs, red.). Misschien omdat hij zich het meeste over mij ontfermd heeft toen ik klein was."

Abdeslam had het over zijn schooltijd in de richting automechanica: "Ik was een goede leerling, alle leerkrachten hadden mij graag." Na zijn schooltijd ging hij aan de slag als onderhoudstechnicus bij de MIVB, om er trams te repareren. Maar daar werd hij na anderhalf jaar ontslagen omdat hij in de gevangenis belandde. Daarna volgde een periode met verschillende banen, afgewisseld met periodes van werkloosheid: "Mijn werk was een beetje een jojo in die periode." Maar volgens hemzelf was hij wel gemotiveerd om te werken omdat hij verloofd was en geld nodig had voor zijn trouwfeest.

Intussen stapelde hij ook de veroordelingen op, vooral voor verkeersovertredingen: "Ik houd van snelheid", gaf hij als verklaring. Maar intussen was er toch ook een celstraf van 1 jaar met uitstel voor een poging tot diefstal, samen met onder meer zijn latere medeterrorist Abdelhamid Abaaoud. "Ik weet niet waarom ik dat gedaan heb. We hadden een glas gedronken, misschien kwam het door de alcohol."

Over zijn liefdesleven had Abdeslam het liever niet: "Dat is een beetje privé." Op een bepaald ogenblik toonde de aanklager een kaart van Molenbeek, waarop te zien was hoe dicht 9 terroristen bij elkaar woonden. Dat Abdeslam enkele van zijn medebeschuldigden al lang kent, gaf hij zonder problemen toe: "Molenbeek is klein, iedereen kent elkaar. En Mohamed Abrini was meer dan 20 jaar mijn buurjongen, we kenden elkaar sinds we kind waren. Zijn familie waren gerespecteerde mensen, die nooit in de problemen kwamen." Verschillende andere beschuldigden zei Abdeslam dan weer helemaal niet te kennen.

Waarom ik nooit mijn vrijlating heb aangevraagd? Ik kon me niet voorstellen dat u me zou vrijlaten

Salah Abdeslam

Op de vraag of het klopte dat hij graag alcohol dronk en uitging naar nachtclubs en casino's, antwoordde Abdeslam bevestigend: "Ik was zo. Ik ben in België geboren, ik ben naar een publieke school gegaan, ik was doordrongen van westerse waarden. Ik leefde zoals ik dat hier geleerd had. Dansen deed ik wel niet, ik ben geen danser." Even kon er zelfs een klein lachje af, toen een rechter hem vroeg waarom hij sinds zijn arrestatie nooit een aanvraag had ingediend om vrijgelaten te worden: "Ik kon me maar moeilijk voorstellen dat u me zou vrijlaten." Abdeslam vroeg in de gevangenis ook nooit hulp van een psycholoog: "Dat heb ik niet nodig."

Abdeslam bevestigde ook dat hij verschillende reizen maakte: naar Egypte, Marokko, Turkije en China. Met wie dat was, of wie dat betaalde, wilde hij niet zeggen: "Maar het was louter ontspanning voor mij. Ik ging niet naar religieuze scholen in Egypte. In Marokko werd ik wel veroordeeld voor 4 maanden voor geweld. We werden aangevallen en ik wilde me verdedigen. Ik ben ten onrechte veroordeeld. Het gerecht in Marokko is niet zoals hier..." Toen een van de rechters vroeg of het klopte dat hij in 2016 naar Oekraïne was gereisd (dus na de aanslagen in Parijs, toen hij de meest gezochte man van Europa was, red.) kon er opnieuw een lachje af: "Als ik toen naar Oekraïne was gereisd, was ik niet teruggekeerd."

"Het is maar een klein jongetje vergeleken met het begin van het proces, toen hij agressief antwoordde", reageert Thierry, een overlevende van de aanslag in de Bataclan, op het verhoor van Salah Abdeslam.

Videospeler inladen...

Abdeslams eigen advocate vroeg hem ook om zijn huidige toestand in de gevangenis te beschrijven: "Ik heb een cel van 9 vierkante meter, met 2 bewakingscamera's. Die moeten ervoor zorgen dat ik geen zelfmoord kan plegen. Twee keer per dag mag ik een uurtje buiten om te wandelen en te sporten. Dat gebeurt op een kleine binnenplaats met tralies en prikkeldraad, waar geen andere gevangenen komen. Ik heb het verdragen. Maar zelfs dieren worden niet zo behandeld. Die camera's zouden iemand net tot zelfmoord kunnen leiden." Waarop de voorzitter van het assisenhof erkende dat het isolement van Abdeslam niet in zijn voordeel speelde, maar dat de gevangenis van Fleury-Mérogis erg overbevolkt is, waardoor de andere gevangenen er met 2 of 3 per cel zitten en geen eigen sportmateriaal hebben, zoals Abdeslam.

Onze reporter Steven Decraene in Parijs over het verhoor van Abdeslam: "Hij was beleefd, kalm, zelfs misschien een beetje bedeesd, timide. En dat was opvallend".

Videospeler inladen...

Mohamed Abrini: "Te lui om een rijbewijs te behalen"

Na een kleine tweeëneenhalf uur mocht Abdeslam weer gaan zitten en was het aan zijn vroegere buurjongen, Mohamed Abrini. Hij is degene die zich op de luchthaven van Zaventem niet opblies bij de aanslagen van 22 maart 2016, en dan wegvluchtte als "de man met het hoedje". Maar hij zou dus ook betrokken geweest zijn bij de aanslagen van Parijs. Zo zou hij de terroristen naar Parijs gevoerd hebben.

"Ik heb een normale jeugd gehad", begon Abrini. Vanaf mijn 5-6 jaar speelde ik voetbal in een club. Ik ging naar school. En dan kent u het vervolg: mislukt op school, mislukt als voetballer. In Molenbeek slaagt 80 procent van de mensen niet in het leven. En ik hoorde daarbij. Kort voor mijn achttiende verjaardag ging ik voor het eerst naar de gevangenis omdat ik een auto had gestolen." Daarop somde de voorzitter de 12 veroordelingen op die Abrini opliep tussen 2002 en 2015 - vooral voor diefstallen en rijden zonder rijbewijs. "Ik heb 20 jaar zonder rijbewijs gereden. Een kwestie van luiheid, denk ik." De voorzitter vroeg hem ook welke bijnaam hij als jongere had. "Spiderman, omdat ik op de muren kroop. Brioche, al weet ik niet waarom. En Abrink's, een verwijzing naar geldtransporten, door mijn crimineel parcours."

"In het casino kon ik 4 tot 5.000 euro per dag uitgeven", vertelt Abrini. "Bij mij was het een ziekte, ik was verslaafd. Ik speelde in verschillende landen. Blackjack, Russische roulette, ..." "Bij Russische roulette hebt u nochtans niet zoveel kans om vaak te spelen", reageerde de voorzitter, wat tot hilariteit in de zaal leidde (bij Russische roulette zet men een revolver met één kogel in de trommel tegen het hoofd en haalt men de trekker over, red.). "Ik bedoelde gewone roulette." "Maar hoe betaalde u die gokverslaving?" "Door sandwiches te verkopen..."

Abrini was ook verloofd. "Alles was klaar voor het huwelijk, maar de plannen voor de aanslagen van 13 november hebben dat veranderd." In april 2015 verlaat Abrini de gevangenis na een zoveelste veroordeling. "Toen ik buiten kwam, had ik nergens zin in. Een week eerder hadden ze me gezegd dat mijn jongere broer was gestorven in Syrië. Ik wilde alleen nog maar naar Syrië gaan."

Net als Abdeslam beklaagde Abrini zich over het regime in de gevangenis nadat hij was opgepakt voor zijn rol bij de aanslagen: "De eerste jaren in de gevangenis in België, dat was onmenselijk. Psychische foltering is óók foltering. Ik had slaaptekort, er werd op mijn gebedsmat gespuwd en op mijn Koran geplast of vloeistof gespoten."

Ondervraging van Abrini ((c) Palix)

Meest gelezen