Stofvlekjes op microscoopglaasjes blijken microchromosomen te zijn, de bouwstenen van de genomen van alle gewervelde dieren
Onderzoekers hebben ontdekt dat erg kleine 'microchromosomen' bij vogels en reptielen een connectie hebben met een ruggengraatloze dierlijke voorouder die 684 miljoen jaar geleden leefde. De microchromosomen blijken de bouwstenen te zijn van de genomen van alle gewervelde dieren. Bij zoogdieren - en dus ook bij de mens - hebben ze een 'duizelingwekkende herschikking' ondergaan.
Een internationaal team onder leiding van professor Jenny Graves van de La Trobe University in Melbourne deed de ontdekking door de DNA-sequenties naast elkaar te leggen van microchromosomen die bij elkaar zitten in de cellen van vogels en reptielen.
Toen deze kleine microchromosomen voor het eerst gezien werden onder een microscoop, dachten onderzoekers dat het slechts stofvlekjes waren tussen de grotere vogelchromosomen, maar het zijn wel degelijk echte chromosomen.
Dankzij gevanceerde technologieën voor het sequencen - aflezen - van DNA kunnen wetenschappers nu eindelijk de microchromosomen van begin tot einde sequencen, zei Graves.
"We legden deze sequenties van vogels, schildpadden, slangen en hagedissen, vogelbekdieren en mensen naast elkaar en vergeleken ze", zei ze.
"Verbazend was dat de microchromosomen hetzelfde waren bij alle vogel- en reptielensoorten. Nog verbazender was dat ze hetzelfde waren als de kleine chromosomen van amphioxus, een klein visachtig dier zonder ruggengraat dat voor het laatst een gemeenschappelijke voorouder met de gewervelden deelde 684 miljoen jaar geleden."
Visie op menselijk genoom herzien
Professor Graves zei dat deze oude genetische overblijfselen bij buideldieren en placentale zoogdieren flink herschikt zijn: ze zitten opgesplitst in kleine plekjes op onze grote, zogenaamd normale chromosomen.
"De uitzondering is het genoom van het vogelbekdier, waarin de microchromosomen samengesmolten zijn tot een paar grote blokken die de toestand bij onze oudste zoogdiervoorouder weerspiegelen", zei ze.
Graves zei dat de bevindingen de noodzaak onderstrepen om onze visie op het menselijk genoom te herzien. "In plaats van 'normaal' te zijn, zijn de chromosomen van mensen en andere zoogdieren opgepompt door hopen 'junk DNA' en op veel verschillende manieren door elkaar gegooid."
"De nieuwe kennis helpt ook verklaren waarom er zo'n grote verscheidenheid is aan zoogdieren met enorm verschillende genomen, die in elk hoekje van onze planeet leven", zo zei ze.
Graves had de leiding over een team van onderzoekers uit 7 Australische universiteiten, een Spaanse universiteit en een Oostenrijkse. De studie van het team is gepubliceerd in PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America). Dit artikel is gebaseerd op een persmededeling van de La Trobe University.