De wereld brandt maar de Britse premier Johnson krijgt het vuur niet geblust: de ngo Oxfam voerde vanmorgen een protestactie.

Klimaattop gaat finale in: blijft doel van 1,5 graden in leven na Glasgow? En wat met het zinnetje over steenkool? 

Blijft de doelstelling van maximaal anderhalve graad opwarming in de praktijk nog haalbaar na de VN-klimaatconferentie? De signalen zijn niet zo goed, want een nieuwe versie van de slottekst is minder sterk dan de eerste. Er blijven verschillende pijnpunten, onder meer over steenkool, al was er gisteren opnieuw een klein deelakkoordje te noteren buiten de slottekst om. Vandaag is in principe de slotdag van de COP26, maar de onderhandelaars van de zowat 200 deelnemende landen en gaan wellicht het weekend in. 

Het hoofddoel van de COP26 is om de hoop overeind te houden om de opwarming van de aarde te beperken tot anderhalve graad, om zo het klimaatakkoord van Parijs van zes jaar geleden in leven te houden. Bij anderhalve graad opwarming tegenover de periode 1850-1899 - nu zitten we aan 1,1 graden - zouden we de ergste gevolgen van de klimaatverandering nog kunnen vermijden

Vanaf 2 graden spreken wetenschappers over een catastrofale impact. Onafhankelijke experts van Climate Action Tracker berekenden onlangs dat we met de nieuwe beloftes van Glasgow momenteel afstevenen op zowat 2,4 graden extra. 

Gisteren nog loste VN-secretaris-generaal Antonio Guterres een schot voor de boeg van de onderhandelaars, toen bleek dat de oorspronkelijke onderhandelingstekst steeds verder dreigde te worden afgezwakt. "We mogen niet voor de laagst gemene deler gaan. Op dit moment zijn we nog altijd op weg naar een catastrofale opwarming van meer dan 2 graden Celsius." 

Guterres herhaalde dat een reductie van broeikasgassen van 45 procent nodig is tegen 2030 voor het doel van anderhalve graad, terwijl we momenteel nog naar een extra uitstoot gaan tegen 2030, zelfs als alle huidige beloftes worden waargemaakt. De tot nu toe gemaakte beloftes noemde Guterres "bemoedigend, maar verre van voldoende". De anderhalvegraaddoelstelling is dan ook "in kritieke toestand" zei hij. 

We mogen niet voor de laagst gemene deler gaan

VN-baas Antonio Guterres

Bekijk hier een fragment uit de toespraak van VN-baas Antonio Guterres: "We weten wat we moeten doen. Maar momenteel blijven we op weg naar een catastrofale opwarming van meer dan 2 graden Celsius."

Videospeler inladen...

Wat zijn de voornaamste knelpunten?

Er liggen er nog verschillende knelpunten op tafel: 

  • Hoeveel moeten rijkere landen betalen aan armere landen zodat die zich beter kunnen wapenen tegen de gevolgen van de klimaatopwarming? 
  • Hoe vaak moeten de landen vernieuwde, meer ambitieuze klimaatplannen opmaken en voorleggen? 
  • En wat met het versneld uitfaseren van steenkool en het subsidiëren van fossiele brandstoffen: blijft dat er op die manier expliciet in staan? (ook al vermeldt de basistekst geen enkele termijn daarvoor). 

Onze reporter Stijn Vercruysse in Glasgow: "Alle landen moeten akkoord gaan met wat er op papier staat". Het blijft dus afwachten of en wanneer er een akkoord komt.

Videospeler inladen...

Veel aandacht ging vanmiddag naar die laatste formulering over steenkool. Er is in de nieuwe tekst enkel sprake van het uitfaseren van zogenoemde 'vuile' steenkool, waarvoor bij de verbranding geen techniek wordt toegepast om de vrijgekomen koolstofdeeltjes op te vangen en op te bergen (de zogenoemde carbon capture and storage of CCS). 

De Amerikaanse klimaatgezant John Kerry liet optekenen dat zijn land dat nieuwe zinnetje alvast steunt. Een tweede zinnetje gaat over de subsidies: dat is nu "het uitfaseren van de inefficiënte subsidies voor fossiele brandstoffen" geworden. Kerry wees er in zijn tussenkomst op dat er de voorbij 5 à 6 jaar 2.500 miljard dollar naar subsidies voor fossiele brandstoffen ging, iets wat hij "krankzinnig" noemde. 

Wat het hernieuwen van de nationale klimaatbeloften van de verschillende landen betreft (de zogenoemde NDC's of nationally determined contributions), hopen onderhandelaars dat dit een omweggetje kan zijn om toch nog het doel van anderhalve graad vast te houden, mocht deze COP geen voldoende sterk slotakkoord opleveren. Het zou dan de bedoeling zijn dat de landen tegen de volgende COP in Egypte vernieuwde ambities neerleggen die de anderhalve graad alsnog overeind houden. 

Het is normaal dat een eerste tekst wordt afgezwakt, omdat de slotverklaring nu eenmaal door alle landen aanvaard moet worden. De vraag blijft in hoeverre de tekst zal worden afgezwakt. Terwijl in de eerste versie het hoofdstuk over klimaatmaatregelen nog twintig paragrafen telde, zijn dat er voorlopig nog maar zeven. 

De Chinese onderhandelaar Zhao Yingmin zei dan weer dat hij vond dat de tweede versie er al op vooruit is gegaan tegenover de eerste. Niet zozeer qua emissiereducties, maar wel op het vlak van aanpassing aan de nieuwe klimaatrealiteit en de technologie mag het nog sterker, zei hij. 

Simon Stiell, klimaatminister van het eilandstaatje Grenada aan de Caraïbische Zee, zei dat "als de tweede versie overeind blijft, we nog met onze vingernagels vasthouden aan die anderhalve graad. Maar de huidige tekst is wellicht het beste dat we eruit kunnen halen."

 (lees door onder de foto)

We hebben de anderhalve graad nog vast met onze vingernagels

Klimaatminister Grenada
AFP or licensors

Akkoord over de koolstofmarkt?

Ook over de koolstofmarkt wordt nog druk onderhandeld. Vandaag komt er mogelijk wel een groot akkoord over die koolstof- of emissiemarkten, die het verhandelen van emissierechten regelen. Landen die hun norm niet halen, kunnen onder dat systeem extra rechten kopen bij landen die wel de uitstootnorm halen, of daar investeren in groene technologieën. De nieuwe regels voor die koolstofmarkt moesten eigenlijk al afgeklopt zijn in Madrid twee jaar geleden, maar toen liep het vast.

"Beyond Gas and Coal Alliance"

Een lichtpuntje gisteren was het akkoord tussen een groep van elf landen om geen nieuwe installaties voor olie- en gaswinning te bouwen en er geen vergunningen meer voor te leveren. 

Frankrijk, Groenland, Ierland, Zweden, Wales en de Canadese provincie Quebec kondigden aan dat ze toetreden tot de zogenoemde "Beyond Oil and Gas Alliance", een alliantie om het zonder olie en gas te doen voor onze energie van de toekomst. Denemarken en Costa Rica waren al lid. De grootste olie- en gasproducerende landen ontbreken evenwel. 

De deelnemers willen een voorbeeld stellen. "Het is onze ambitie om te beginnen met het einde van olie en gas. We hopen dat dit anderen inspireert", zei de Deense klimaatminister Dan Jorgensen. 

Een protestactie voor meer actie: hoeveel klimaatconferenties (maar cops betekent ook agenten ) zullen er nodig zijn om de klimaatchaos te arresteren?
AFP or licensors

Meest gelezen