Xinhua News Agency.All Rights Reserved

Het klimaatakkoord van Glasgow: is het een succes? En vooral, zal het genoeg zijn?

Met meer dan 24 uur vertraging is er een klimaatakkoord in Glasgow. Voor het eerst in de geschiedenis worden steenkool en fossiele brandstoffen genoemd als bron van de opwarming van de planeet. Ook het streefdoel om de opwarming van de aarde onder de anderhalve graad te houden, blijft overeind.  Maar is het akkoord daarmee ook echt een succes? En vooral, is het genoeg?

Meteen na het afsluiten van het akkoord was de ontlading groot: de topdiplomaten, zoals Amerikaans klimaatgezant John Kerry en zijn Europese collega Frans Timmermans klopten elkaar met vochtige ogen op de schouder. Hun jongere collega's uit de hele wereld, die tot diep in de nacht teksten hadden herschreven, vielen elkaar in de armen en namen selfies en foto's van elkaar op het grote podium.

Maar er vloeiden ook tranen. De Britse voorzitter van de conferentie, Alok Sharma, kreeg het bijna te kwaad toen hij moest toegeven dat de lastminuteaanpassingen in de tekst een teleurstelling waren, maar dat het de enige manier was om de hele wereld te laten tekenen en het akkoord niet uit elkaar te zien spatten. En ook de eilandnaties in de Stille Oceaan, die nu al lijden onder de stijging van de zeespiegel, spraken hun diepe teleurstelling uit, net zoals de Afrikaanse landen die op meer financiering hadden gehoopt maar minder gewicht in de schaal konden werpen dan hun Aziatische collega's. 

Diplomatie op sneakers

Wie de laatste plenaire vergadering van de top online had meegevolgd, had even voordien de dramatische ontknoping met eigen ogen kunnen zien. Nadat India, China en een aantal andere steenkoolproducerende landen uit economische overwegingen bezwaar hadden aangetekend tegen de passage over het "uitfaseren" van vervuilende steenkoolcentrales, begon er in de zaal een soort pendeldiplomatie.

Last-minute pendeldiplomatie met Amerikaans klimaatgezant John Kerry en zijn Europese collega Timmermans

Voorzitter Alok Sharma trok van groepje naar groepje, gewapend met een  groot schrift en een pen. Amerikaans klimaatgezant Kerry ging praten met de Indiërs, Europees topdiplomaat Timmermans en zijn Chinese collega Xie - die laatste twee trouwens allebei op makkelijke sneakers om de enorme afstanden op deze conferentie te overbruggen - begonnen een verhitte discussie. Uiteindelijk werden in de betwiste paragraaf de woorden "phase out" vervangen door "phase down", verminderen dus.

Het kwam de Indiase minister van Milieu op een uitbrander van EU-onderhandelaar Timmermans te staan: "Steenkool is een brandstof van het verleden. Slecht voor jullie milieu, maar ook slecht voor jullie economie." Een boze Zwitserse klimaatminister Simonetta Sommaruga riep dat de beperking van de opwarming tot 1,5 graad nu nog moeilijker wordt. De klimaatminister van de Malediven, Aminath Shauna, vatte het als volgt samen: "Het verschil tussen 1,5 graad en 2 graden betekent voor ons een doodvonnis."

Bhupender Yadav , de milieuminister van India die struikelde over de steenkoolparagraaf

Einde van het steenkooltijdperk

Toch viel meteen op dat zelfs milieuorganisaties als Greenpeace het akkoord niet meteen wegzetten als een totale mislukking. "Het signaal dat uit deze COP komt, is dat het tijdperk van steenkool ten einde loopt", zei directeur Jennifer Morgan. Of zoals ik iemand in de wandelgangen hoorde zeggen: "Als ik een grote investeerder was dan zou ik toch mijn geld niet meer inzetten op fossiele brandstoffen."

Ook WWF spreekt over een "historisch" akkoord. "Dit is de eerste keer in de geschiedenis van de VN dat steenkool en fossiele brandstoffen expliciet genoemd worden als bron van de klimaatverandering", zei Koen Stuyck. 30 jaar lang werd met andere woorden in alle klimaatakoorden zedig gezwegen over de echte boosdoeners. 

Doorschuifoperatie

Maar is het allemaal genoeg? Het doel van deze conferentie was om de ambitie van de baanbrekende conferentie in Parijs, de opwarming van de aarde beperken tot anderhalve graad, om te zetten in concrete maatregelen. Die moeten de uitstoot van CO2 tegen 2030 met 55%verminderen. Dat is op deze top niet gebeurd. Of zoals een Europese onderhandelaar het uitdrukte: "Niemand heeft hier de laatste 10 gigaton CO2 uit zijn mouw geschud." Met de maatregelen die nu zijn goedgekeurd stijgt de temperatuur van de aarde tot boven de 2 graden, met catastrofale gevolgen.

Toch houden alle landen vol aan die "anderhalve graad". En dus moeten de regeringen volgend jaar al op de proppen te komen met nieuwe en strengere klimaatplannen. Iedereen wordt dus naar huis gestuurd met huiswerk of met een herexamen. De grootste vervuilers, China en de VS hebben alvast afgesproken vanaf nu samen aan het klimaat te werken, de uitstoot van methaan te beperken en strengere wetten in te voeren tegen ontbossing. 

Maar daarmee is de zaak niet opgelost. Volgens VN secretaris-generaal Antonio Guteres staan we nog altijd dicht bij een klimaatcatastrofe. "Onze planeet hangt aan een zijden draadje" zei hij gisteravond nog. "Dat het erg moeilijk wordt staat vast", besloot EU-onderhandelaar Timmermans gisteravond. "Maar we hebben geen andere keuze als we onze kinderen en kleinkinderen nog een toekomst willen geven."

Terwijl de laatste onderhandelaars, NGO-mensen en klimaatspecialisten de conclusies van deze top voor de camera aan het fileren waren, begonnen de VN-medewerkers de zalen al te ontruimen en alle materiaal in te pakken voor COP27, volgend jaar in Egypte. Toen de delegatieleden tegen middernacht voor de laatste keer door de draaideur naar buiten liepen, stond er op straat nog een eenzame activist met een bordje: "Stop killing us". Hij keek hen lang en hard in de ogen. 

Meest gelezen