Bijna 3 op de 4 jonge Belgische sporters ervaren minstens 1 keer een vorm van grensoverschrijdend gedrag

Bijna 3 op de 4 jonge Belgische sporters maken minstens 1 keer een vorm van grensoverschrijdend gedrag mee in de sport voordat ze 18 jaar zijn. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de UAntwerpen dat onderdeel is van een groot Europees onderzoek. Opvallend ook: er zijn meer mannen slachtoffer van grensoverschrijdend gedrag dan vrouwen. 

2.944 jonge Belgische sporters werden ondervraagd over verschillende mogelijke vormen van grensoverschrijdend gedrag (zie grijs kaderstuk hieronder).  

Uit het onderzoek blijkt dat 1 op de 5 Vlaamse sporters tussen 18 en 30 jaar en 1 op de 4 Waalse sporters voor hun 18e contact seksueel grensoverschrijdend gedrag in de sport meemaakt. De helft van de sporters meldt fysiek grensoverschrijdend gedrag, twee derde van de sporters psychisch geweld.

1 op de 3 Vlaamse sporters
en 4 op de 10 Waalse sporters werden verwaarloosd

De meest voorkomende vormen zijn vernederingen, overdreven harde kritiek en ongepaste seksueel getinte grapjes", zegt criminoloog Tine Vertommen van de Universiteit Antwerpen in "Het journaal":

Videospeler inladen...

De nieuw ontwikkelde vragenlijst bevroeg grensoverschrijdend gedrag aan de hand van 35 mogelijke ervaringen verdeeld over 5 vormen:

  1. Verwaarlozing: gebrek aan medische zorg of veilig sportmateriaal of infrastructuur.
  2. Psychisch grensoverschrijdend gedrag: vernederingen, overdreven negatieve kritiek over uiterlijk, bedreigingen, verbaal geweld, onrealistisch hoge verwachtingen of genegeerd worden.
  3. Fysiek grensoverschrijdend gedrag: fysiek geweld, geforceerd worden om door te trainen met een blessure, fysieke straffen,... 
  4. Non-contact seksueel grensoverschrijdend gedrag: seksuele opmerkingen, blikken, beeldmateriaal, gedwongen uitkleden, ...
  5. Contact seksueel grensoverschrijdend gedrag: ongewenst gekust of betast worden, aanranding en verkrachting.

Fysieke oefeningen als straf, vernederingen, genegeerd worden

Volgens het onderzoek zijn de meest voorkomende vormen van grensoverschrijdend gedrag in de sport:

  • het ondergaan van fysieke oefeningen als vorm van straf
  • vernederingen
  • geen enkele waardering krijgen voor de sportprestaties
  • overdreven negatieve kritiek over het uiterlijk 
  • genegeerd worden
Elk van deze gedragingen werd door meer dan 1 op 5 sporters ervaren.

Volgens Tine Vertommen, criminoloog en onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen, heeft men veel te lang aangenomen dat een autoritaire aanpak en scheldpartijen erbij horen, waardoor ook jonge sporters en hun omgeving het normaal vonden. 

De minst voorkomende vormen van grensoverschrijdend gedrag zijn:  

  • seksuele aanranding en verkrachting

Maar seksuele aanranding en verkrachting werden elk toch door 8% van de deelnemers ervaren in de sport voor hun 18e. 

23% van de jonge Belgische sporters werd slachtoffer van seksueel geweld mét contact, 36% van seksueel geweld zonder contact. 

Mannen rapporteren meer grensoverschrijdend gedrag

Mannen rapporteren meer grensoverschrijdend gedrag dan vrouwen. Vooral bij fysiek grensoverschrijdend gedrag is dit verschil groot: met 61% van de mannen en 43% van de vrouwen die het melden in de sport.

Opmerkelijk is dat mannen ook meer non-contact seksueel grensoverschrijdend gedrag, waaronder seksuele intimidatie, in de sport rapporteren, terwijl eerder onderzoek uitwees dat vrouwen vaker slachtoffer zijn.

Het grensoverschrijdend gedrag wordt vooral gepleegd door sporters uit het eigen of uit een ander team, en in tweede instantie door trainers, coaches of andere volwassenen in de sportclub.

Er heerst een algemeen klimaat van silencing.
Tine Vertommen, criminoloog en onderzoeker

Ongeveer één op de drie sporters die grensoverschrijdend gedrag meemaken, vertellen dit tegen niemand. Wie het wel vertelt, doet dat meestal tegen familieleden of mensen buiten de sportsector. Slechts 4 à 8 procent van de sporters die dit meemaakten, vertelden het tegen iemand binnen de sportorganisatie. 

Dit verklaart Vertommen in Humo als volgt: "Er heerst een algemeen klimaat van silencing. Incidenten worden geminimaliseerd, in twijfel getrokken, in de doofpot gestopt, er is haast geen pakkans. We hebben te lang onze schouders opgehaald voor de sukkelaar die aan de rand van het zwembad op kinderen stond te geilen. Of we zwegen over zatte Frans die in de kantine zijn hand op je achterwerk liet liggen. Intussen weten we dat ook die mildere gevallen van seksuele intimidatie een impact kunnen hebben." 

Cijfers liggen ook buiten sport hoog

Aan dezelfde mensen werd gevraagd of ze dit grensoverschrijdend gedrag ook in andere sectoren meemaakten. Ook buiten de sport, bijvoorbeeld binnen het gezin, op school of in de vrije tijd, liggen de cijfers hoog. Zo meldt 82% van de respondenten minstens één ervaring met grensoverschrijdend gedrag buiten de sport (86% van de Waals-Brusselse respondenten en 78% in Vlaanderen).

Vooral wat betreft non-contact seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt er nog meer gemeld buiten de sport, met in totaal 56% van alle respondenten die ervaringen buiten de sport rapporteert.

Grensoverschrijdend gedrag is nog steeds een groot probleem, in Vlaanderen, in België en in Europa.
Tine Vertommen, criminoloog en onderzoeker

De Belgische cijfers liggen in lijn met de cijfers in de andere Europese landen die deelnamen aan dit onderzoek.

"Deze cijfers tonen aan dat grensoverschrijdend gedrag binnen de sport, maar ook daarbuiten, nog steeds een groot probleem is in Vlaanderen, België en Europa", zegt Vertommen. "In elk van de deelnemende landen werden hoge cijfers gerapporteerd. Dit betekent dat we als maatschappij, en meer specifiek ook de sportsector, tekortschieten als het gaat over het beschermen van onze kinderen en jongeren.”

In het kader van het CASES-onderzoek (Child Abuse in Sport: European Statistics) werden er in België 1.472 Vlaamse en 1.472 Waalse en Franstalige Brusselse jongvolwassenen, evenveel mannen als vrouwen en allen tussen 18 en 30 jaar, bevraagd over hun ervaringen met grensoverschrijdend gedrag binnen en buiten de sport.

Hetzelfde onderzoek liep gelijktijdig in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Spanje, Roemenië en Oostenrijk. 

Het is de eerste keer dat zoveel mensen in zoveel landen met dezelfde vragenlijst over kindermisbruik werden geconfronteerd. 

Meest gelezen