Zoniënwoud is werelderfgoed, maar wat is het belang voor de gezondheid van de Brusselaars?

Stilte, een betere luchtkwaliteit en een verkoelend effect: het Zoniënwoud biedt directe en indirecte voordelen voor de volksgezondheid. Het woud stond vandaag in de schijnwerpers door zijn statuut als werelderfgoedsite, wij zochten uit wat het belang ervan is voor de volksgezondheid en voor de stad Brussel: "Bij zuidoostenwind heeft het woud ook een indirect effect op de luchtkwaliteit in de hoofdstad", zegt de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu IRCEL. 

Vandaag fietste Vlaams minister voor Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele (N-VA) door het Zoniënwoud. Hij deed dat samen met beheerders van beukenwouden uit 18 verschillende landen die ook op de UNESCO-werelderfgoedlijst werden opgenomen. De deelnemers houden er vandaag hun jaarlijkse erfgoedmeeting. 

Delen van het Zoniënwoud  werden in 1997 opgenomen op de UNESCO-lijst van de Verenigde Naties wegens hun uitzonderlijke waarde. Het Werelderfgoedcomité heeft deze wouden erkend omdat "ze getuigen van de uitzonderlijke evolutie en impact die het beuken-ecosysteem in Europa heeft gekend sinds de laatste IJstijd".

Wat is het effect op de luchtkwaliteit in de hoofdstad?

Het Zoniënwoud grenst rechtstreeks aan onze hoofdstad en die combinatie is vrij uniek. Het woud wordt om die reden zelfs het uitstalraam van de door UNESCO beschermde bossen genoemd. Het Zoniënwoud biedt de stad Brussel dan ook  verschillende voordelen: qua ontspanning, maar evengoed qua luchtkwaliteit en als baken van rust. 

Naast zijn grote capaciteit om CO₂ op te nemen, zorgt het woud ook voor een betere luchtkwaliteit. Bomen of parken ín de stad hebben een direct effect, bij het Zoniënwoud is dat effect iets indirecter. Wat de precieze impact is van het Zoniënwoud op de luchtkwaliteit in de hoofdstad is niet zo makkelijk te becijferen, weet de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (IRCEL). 

Maar er is een effect: "Als er geen Zoniënwoud zou zijn, en op die plaats bewoning, verkeer en/of industrie, dan zou de daarmee samenhangende luchtvervuiling bij zuidoostelijke wind een negatief effect hebben op de luchtvervuiling in Brussel. Een deel van het regionaal aandeel van fijn stof dat Brussel binnenkomt bij zuidoostelijke wind zal ook door de bomen in het Zoniënwoud worden weggefilterd. Ook deze positieve impact, weliswaar niet eenvoudig in te schatten, zou verdwijnen," klinkt het bij IRCEL.

Vooral bij zuidoostenwind is het effect van het Zoniënwoud op de luchtkwaliteit in Brussel voelbaar

IRCEL

Professor Filip Meysman, coördinator van Curieuzenair (een burgerwetenschapsproject voor luchtkwaliteit in Brussel, red.) en onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen, bevestigt: "De luchtkwaliteit is inderdaad beter in een groene omgeving zoals een bos of stadspark, maar dat effect is erg lokaal. Bomen filteren fijn stof en schadelijke gassen zoals stikstofdioxide enigszins, maar het is vooral omdat er op die plek geen uitstoot is, dat de luchtkwaliteit beter is. Vossen en reeën rijden nu eenmaal niet met de auto of een quad." 

Ook voor sporters of mensen in beweging is dat mooi meegenomen: "Bij het sporten adem je tot tien keer meer lucht in dan in rust, dus is het wel van grote waarde om dat in die omgeving te kunnen doen”. 

Ook de geluidsoverlast is kleiner. “Een bos heeft een verstillend effect, niet zozeer omdat het geluid opneemt, maar omdat er nu eenmaal geen geluidshinder wordt gecreëerd". Ook dat heeft een positieve impact op de gezondheid.

Vossen en reeën rijden nu eenmaal niet met de auto of een quad

Professor Filip Meysman

Meysman wijst verder op het verkoelende effect van bossen, dat de komende jaren erg belangrijk zal worden als gevolg van de klimaatverandering. "Hoe groter een bos, hoe sterker het verkoelend effect op de omgeving, ook op een aanpalende stad". 

Het Zoniënwoud is voor ongeveer de helft bedekt met beuken en heeft ook een groot aantal uitzonderlijk dikke bomen, met een diameter van meer dan 80 centimeter. 

Door zijn lange geschiedenis kent het bos ook een rijke biodiversiteit, al is die in zekere mate bedreigd. Het bos kreunt onder zijn eigen populariteit als recreatieve trekpleister en ook de  klimaatverandering en lucht- en watervervuiling hebben een impact. Zo daalt het aantal reeën dat jaarlijks geteld wordt in het bos sinds 2014 steeds verder.

Nieuwe ecoducten als quick-wins

"Het Zoniënwoud ligt letterlijk en figuurlijk op verschillende kruispunten," zegt minister Diependaele. "Hier komen mobiliteits-,natuur-, milieu- en erfgoedbeleid samen. Als minister van onroerend erfgoed zet ik in op  de bescherming van onze kenmerkende landschappen. (...) Daarnaast loopt de Ring rond Brussel dwars door het oerbos. Bij de toekomstige plannen van de Brusselse Ring houden we maximaal rekening met het welzijn van het bos en de dieren."

Zo komen er enkele nieuwe ecorecreaducten als quick-wins. Daarbij worden  knooppunten op de Ring heraangelegd door tegelijk rekening te houden met fauna, flora, fiets en openbaar vervoer.  

Meest gelezen