Antwerpse luchthaven in nauwe schoentjes door bouwmisdrijven? 

Vandaag buigt de Hoge Raad voor de Handhavingsuitvoering zich over vijf bouwmisdrijven van de Antwerpse Luchthaven. De actievoerders van Vliegerplein vzw voelen zich daardoor gesterkt om over het einde van de luchthaven te dromen. Luchthavenbeheerder LOM noemt de feiten verjaard. Radio 2 Antwerpen ontrafelt het hele dossier.

Op de terreinen van de Antwerpse luchthaven heeft de milieu-inspectie van het Departement Omgeving dit voorjaar vijf bouwmisdrijven vastgesteld. Het gaat om werkzaamheden en aanpassingen in de zone rond de R11, aan het uiteinde van de start- en landingsbaan, op grondgebied Borsbeek. 

"We vragen de Hoge Raad voor Handhavingsuitvoering om een advies. Niemand mag in Borsbeek zonder toesteming vergunningsplichtige werken uitvoeren en wegen veranderen, dus ook de luchthaven niet", zegt Borsbeeks burgemeester Dis Van Berckelaer (Iedereen Borsbeek) op Radio 2. De Hoge Raad heeft nu 60 dagen om een advies op te maken. Op basis daarvan beslist Borsbeek welke stappen het kan zetten.

Wij voelen ons niet aangesproken. Er zijn geen vermeende bouwmisdrijven 

Bruno De Saegher (N-VA), voorzitter van de LOM

Luchthaven op landbouwgebied

Wat is er aan de hand? Volgens de milieu-inspectie zijn er in agrarisch gebied een aantal wegen aangelegd zonder vergunning. Onder andere een perimeterweg aan de binnenkant van het veiligheidshek rond het vliegveld. Ook de oude toegangsweg naar Fort 3 is verdwenen zonder overleg met de gemeente Borsbeek. 

"Volgens onze advocaten is er geen sprake van een bouwmisdrijf. Alle werken zijn uitgevoerd zoals aangevraagd. Als er al enige twist zou bestaan, dan nog zijn de feiten verjaard", reageert Bruno De Saegher (N-VA). 

Hij is voorzitter van de Luchthavenontwikkelingsmaatschappij Vlaanderen (LOM) en benadrukt dat de LOM niet operationeel was ten tijde van de werkzaamheden. "De vermeende onvergunde heuvel waarvan sprake in het pv is bijvoorbeeld al verwijderd", klinkt het nog bij De Saegher. 

Fragment uit het proces-verbaal van het Departement Omgeving

Actievoerders zien illegale uitbating

Vliegerplein vzw, de buurtvereniging die al jaren (juridisch) strijd voert tegen de luchthaven van Deurne, voelt zich gesterkt door het pv van de milieu-inspectie over de bouwmisdrijven.  

De actievoerders menen namelijk dat de luchthaven nu zwart op wit haar boekje te buiten gaat door een luchthaven uit te baten in agrarisch gebied.  De vzw heeft de milieu-inspectie recent gevraagd om daarover extra vaststellingen te doen. Vliegerplein hoopt zo aan te tonen dat de luchthaven al jarenlang illegaal opereert. De milieu-inspectie bevestigt aan onze redactie dat ze de zaak onderzoekt.

De toestand voor 2015 (Bron: Ontheffingsdossier Intuneling R11 uit 2012)
De huidige toestand met ondertunneling R11, betwiste perimeterweg rond de RESA (Bron: Google Maps)

Kan TUI nog landen?

Volgens Vliegerplein zijn er in de periode voor 2015, ten tijde van de ondertunneling van de R11 nog andere bouwmisdrijven gepleegd. De actievoerders menen dat dit doelbewust gebeurde zodat de grotere Embraer-vliegtuigen van TUI op Deurne kunnen vliegen. Dat zijn de toeristische chartervluchten die financieel van groot belang zijn voor de luchthaven. 

Wat is er volgens Vliegerplein aan de hand? De foto's hierboven illustereren de zaak. Vliegerplein meent dat de landingsbaan sinds de ondertunneling een paar meter verlengd is tot op het tunneldak. Wat de luchthaven ontkent via verschillende landmetersverslagen. 

Ten oosten van de R11 is er sinds 2015 een RESA-veiligheidszone ingesteld. Daarvoor moest het terrein opgehoogd en verstevigd worden, om te voldoen aan de internationale luchtvaarteisen. Volgens Vliegerplein zijn die veranderingen in agrarisch gebied nooit aangevraagd via de bouwvergunning. De LOM argumenteert van zijn kant dat de zone effectief met 25 centimeter verhoogd is, met grond afkomstig van de luchthaventerreinen, en dat allemaal perfect binnen de vergunning. 

Beluister hier meer achtergrondinformatie over dit dossier:

Al deze aantijgingen maken onderwerp uit van een gerechtelijke procedure bij het Hof van Beroep in Antwerpen. Voor de correctionele rechtbank in 2020 verloren Vliegerplein, en de besturen van Borsbeek en Mortsel de zaak. Enkel Vliegerplein besloot daarop, net als de openbare aanklager, om in beroep te gaan. 

Intussen is er het extra pv over de bouwmisdrijven. De actievoerders hopen dat de rechtbank het herstel van het agrarisch gebied oplegt, terug naar de oude toestand. Op die manier zou de RESA-veiligheidszone niet langer ten oosten van de huidige startbaan kunnen liggen.  De facto zou TUI dan niet langer op Deurne kunnen vliegen, wat Vliegerplein doet dromen over het einde van de Antwerpse luchthaven. De LOM voelt zich gesterkt door wat ze "de feiten" noemt en verwijst naar het eerste vonnis. De zaak wordt in beroep gepleit begin februari 2022.

Als je als gemeente altijd op je qui-vive moet zijn voor de luchthaven, dan klopt er iets niet

Dis Van Berckelaer (Iedereen Borsbeek), burgemeester Borsbeek

Discussie over vluchtbewegingen

Binnenkort wordt ook een uitspraak verwacht in een ander heikel dossier: het aantal vluchtbewegingen en de bijhorende geluidshinder. Op vraag van de gemeentes Borsbeek, Boechout en de stad Mortsel buigt de Raad voor Vergunningenbetwisting zich over de zaak. De lokale besturen vinden dat de luchthavenuitbater Egis de gemaakte afspraken schendt.  "Er is een semantische discussie over vluchten en vluchtbewegingen. De luchthavenuitbater interpreteert het zo, dat er bijna dubbel zoveel gevlogen mag worden als wat wij hebben afgesproken", zegt Borsbeeks burgemeester Dis Van Berckelaer. 

Volgens hem is de discussie kenmerkend voor de verslechterende relaties met de luchthaven. "Wij zijn niet tegen de luchthaven en willen goede buren zijn. Alleen stellen we vast dat het vertrouwen de laatste tijd aangetast wordt op verschillende fronten. Ook Boechout en Mortsel merken dit. Dat is jammer want als iedereen open kaart speelt, moeten we geen slinkse bewegingen vermoeden. Als je als gemeentebestuur heel de tijd op je qui-vive moet zijn voor de luchthaven, dan klopt er iets niet."

Eeuwigdurende milieuvergunning?

Al deze feiten spelen zich af tegen de achtergrond van een ander twistpunt. Deze zomer vroeg de LEM Antwerpen, ofwel Egis de uitbater van de luchthaven, een eeuwigdurende milieuvergunning aan. Ook dat gebeurde volgens critici niet toevallig in volle zomer, tijdens het politiek reces. 

De huidige milieuvergunning van bepaalde duur loopt af in 2024. Nu wordt er een vergunning voor onbepaalde duur gevraagd. De luchthaven wil op die manier de huidige activiteiten voor altijd verankeren op de huidige terreinen. Dus ook op de percelen in landbouwgebied waar de bouwovertredingen zijn vastgesteld. 

Voor het Departement Omgeving is dat één van de vier grote redenen om een negatief advies te geven voor de eeuwigdurende milieuvergunning. Ook het Agentschap Natuur en Bos is tegen en adviseert negatief. Daarnaast tekenden in totaal 2.612 burgers bezwaar aan tegen de plannen. Er kwamen 1.444 bezwaren uit Antwerpen, 982 uit Borsbeek en 485 uit Mortsel. 

Of de vergunning er zal komen, ondanks de vele bezwaren en negatieve adviezen vanuit de Vlaamse administratie, hangt af van de Vlaamse regering. Minister voor Leefmilieu Zuhal Demir (N-VA) moet uiterlijk half maart 2022 beslissen over de eeuwigdurende milieuvergunning voor de Antwerpse luchthaven. 

Conclusie Departement Omgeving over aanvraag LEM

Wat zijn LOM en LEM?

De LOM, ofwel luchthavenontwikkelingsmaatschappij Vlaanderen is een orgaan, door de Vlaamse regering samengesteld, om de luchthaveninfrastructuur van Deurne en Oostende te beheren. Zeg maar de huisbaas die de luchthavens verhuurt aan een uitbater.  De bestuurders van de LOM hebben zo goed als allen directe banden met de Vlaamse meerderheidspartijen. Intussen is er een vacature uitgeschreven voor drie onafhankelijke bestuurders. De huidige samenstelling is als volgt:

  • Voorzitter van de Raad van Bestuur: Bruno De Saegher
  • Ondervoorzitter van de Raad van Bestuur: Minou Esquenet
  • Gedelegeerd bestuurder: Filip Boelaert
  • Bestuurder: Lieven Cobbaert
  • Bestuurder: Nathalie Heremans
  • Bestuurder: Trees Vuylsteke
  • Regeringscommissaris: Alexandra d’Archambeau (voor Department Mobiliteit en Openbare Werken)
  • Regeringscommissaris: Maarten Van Onckelen (voor Departement Financiën en Begroting)
De LOM mag niet verward worden met de LEM Antwerpen. Dat is de luchthavenexploitatiemaatschappij, in handen van de Franse multinational Egis. De Fransen huren van de LOM en baten sinds 2014 de luchthavens van Deurne en Oostende uit.

Meest gelezen