©2020 George Pachantouris

Europees Parlement keurt landbouwbeleid goed: "Groener dan groen" zegt meerderheid, "maat voor niets" voor oppositie

Europese landbouwers zullen vanaf 2023 moeten voldoen aan hogere milieu- en klimaateisen om subsidies te kunnen krijgen. Een meerderheid in het Europees Parlement heeft die nieuwe spelregels van het landbouwbeleid goedgekeurd. Lidstaten krijgen meer macht, en zullen zelf kunnen bepalen hoe hun landbouwers klimaat- en milieudoelstellingen moeten halen. 

Van 2021 tot 2027 gaat 387 miljard euro in de vorm van subsidies naar de Europese landbouwers. Dat is zowat een derde van de totale EU-begroting. De verklaring voor dit hoge aandeel: landbouw is de enige economische sector waar zowat alle financiële ondersteuning uit de begroting van de Europese Unie komt.

De voorwaarden om zulke subsidies te krijgen, worden in Europese regels vastgelegd. De  onderhandelingen tussen de Europese lidstaten en het Europees Parlement over nieuwe spelregels hebben echter tot juni van dit jaar aangesleept, waardoor ze pas in werking zullen treden op 1 januari 2023. Zoals verwacht heeft een meerderheid in het Europees Parlement het compromis goedgekeurd.

Kleine en middelgrote ondernemingen krijgen een groter deel van de koek. Landbouwers die Europese subsidies ontvangen (bijvoorbeeld in de rundveesector of akkerbouw) zullen aan meer milieu- en klimaatvoorwaarden moeten voldoen dan nu het geval is. Er komen ook zogenaamde "ecoregelingen": landbouwers die méér willen doen voor het milieu (door bijvoorbeeld minder pesticides te gebruiken, of meer grasland te bewaren) kunnen daar vrijwillig instappen, en krijgen in ruil hogere subsidies. Een kwart van de subsidies moet naar boeren gaan die kiezen voor een ecoregeling. "Het groenste landbouwbeleid ooit", zegt Europees parlementslid Tom Vandenkendelaere (CD&V). 

Videospeler inladen...

Lidstaten moeten strategisch plan opstellen, de Europese Commissie controleert

Een van de belangrijkste vernieuwingen is dat de lidstaten meer autonomie krijgen in het Europese landbouwbeleid. Elk land moet tegen eind dit jaar een "strategisch plan" indienen bij de Commissie, die zal controleren of hiermee de Europese ambities op het gebied van millieubehoud, bescherming van de biodiversiteit en klimaat worden gehaald.

Europa wil in het kader van de Green Deal bijvoorbeeld het gebruik van pesticides met 50 procent verminderen tegen 2030. Het gebruik van kunstmest zou met 20 procent moeten dalen. Hilde Vautmans, Europees Parlementslid voor Open VLD, juicht de flexibiliteit toe. "CO2-reductie vereist een andere aanpak bij een Spaanse sinaasappelboer dan bij een Vlaamse melkveehouder", zegt ze. 

Videospeler inladen...

"Er gaat niks veranderen"

Voor klimaatactivisten en organisaties die voorstander zijn van een veel kleinschaligere landbouw is deze hervorming een gemiste kans. Hun oproep om tegen de hervorming te stemmen kreeg echter onvoldoende steun. In juni publiceerde de Europese Rekenkamer nog een kritisch rapport over het vorige Europese landbouwbeleid: ondanks alle voorwaarden waar landbouwers ook toen al moesten voldoen om subsidies te krijgen, kwam er geen daling van de uitstoot van broeikasgassen in de landbouw (die goed is voor zowat 10 procent van de totale uitstoot in de EU). Sara Matthieu, Europees Parlementslid van Groen, verwacht dat deze hervorming evenmin voor verandering zal zorgen. 

Videospeler inladen...

Wachten op het strategische plan van Vlaanderen

In België is het landbouwbeleid een bevoegdheid van de gewesten. Vlaanderen en Wallonië verschillen ook qua type landbouw. België kreeg als enige lidstaat het recht om twee strategische plannen in te dienen, een Vlaams en een Waals. De Europese Commissie publiceerde eind vorig jaar al een aantal aanbevelingen: punten waar Vlaanderen en Wallonië mee rekening moeten houden bij het opstellen van de plannen.

Zo kreeg Vlaanderen de raad om het aandeel van biolandbouw op te trekken: Europa wil dat tegen 2030 25 procent van de landbouw bio is, in Vlaanderen is dat op dit ogenblik nog maar 1,4 procent. De Vlaamse overheid raadpleegde de voorbije maanden de landbouwsector, en is bijna klaar met het strategische plan voor de Vlaamse landbouw. Als voorbereiding op het nieuwe systeem kunnen Vlaamse landbouwers al intekenen op "pre-ecoregelingen", waarbij landbouwers die bijvoorbeeld kiezen voor precisielandbouw (om overbemesting tegen te gaan) of kruidenrijk grasland kunnen rekenen op extra steun. 

Meest gelezen